ფშატი (Elaeagnus) 3-7 მ სიმაღლის (იშვიათად 10 მ.) ფოთლებიანი ბუჩქი ან დაბალი ხეა ფშატისებრთა ოჯახიდან, რომელიც ბუნებრივად გავრცელებულია ევრაზიის ფართო ტერიტორიაზე, მათ შორის კავკასიაშიც.
ფშატი კარგად ეგუება როგორც მშრალ, ისე შედარებით მძიმე ნიადაგებს და გამოირჩევა გარემო პირობებისადმი მაღალი გამძლეობით.
სწორედ ამიტომ ფშატი ხშირად გვხვდება როგორც საკარმიდამო ნაჯვეთებში, ისე გზისპირა ნარგაობებსა და დამცავ ზოლებში. მისი ვერცხლისფერი ფოთლები და არომატული ყვავილობა მცენარეს დეკორატიულ ღირებულებასაც სძენს.
ფშატის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობა ის არის, რომ იგი ნიადაგის ხარისხის მიმართ ნაკლებად მომთხოვნია. მცენარის ფესვთა სისტემა აზოტის დამაგრებას უწყობს ხელს, რაც დროთა განმავლობაში აუმჯობესებს ნიადაგის ნაყოფიერებას. ამ თვისების გამო ფშატი ხშირად გამოიყენება ეროზიის საწინააღმდეგოდ და ისეთ ტერიტორიებზე, სადაც სხვა კულტურები რთულად ხარობს. ამასთან, იგი კარგად იტანს გვალვას, ქარსა და სიცივეს, რაც მას განსაკუთრებით პრაქტიკულს ხდის მთიან და ნახევრად მშრალ ზონებში.
ფერმერული თვალსაზრისით, ფშატი საინტერესოა როგორც მრავალფუნქციური მცენარე. მისი გამოყენება შესაძლებელია:
- ქარისგან დამცავ ზოლებში და ნიადაგის სტაბილიზაციისთვის;
- დეკორატიულ გამწვანებაში, როგორც ცალკე მცენარე ან ცოცხალი ღობე;
- ფუტკრისთვის ნექტრის წყაროდ, რადგან ყვავილობა უხვი და არომატულია;
- ზოგი სახეობის შემთხვევაში — ნაყოფის მისაღებად, რომელსაც ადგილობრივად საკვებად ან ხალხურ მედიცინაში იყენებენ.
ფშატის მოვლა, როგორც წესი, დიდ ძალისხმევას არ მოითხოვს. სწორად შერჩეულ ადგილზე დარგვის შემდეგ მცენარე თავად ვითარდება და იშვიათად საჭიროებს ინტენსიურ ჩარევას. სწორედ ეს თვისება ხდის მას მიმზიდველს იმ ფერმერებისთვის და მებაღეებისთვის, რომლებიც ეძებენ გამძლე, ნაკლებად პრობლემურ და ერთდროულად სასარგებლო კულტურას.
ფშატი შეიძლება ჩაითვალოს იმ მცენარეთა რიცხვში, რომლებიც არა მხოლოდ ლანდშაფტს ამშვენებს, არამედ გრძელვადიან პერსპექტივაში სოფლის მეურნეობის მდგრადობასაც უწყობს ხელს.
ფშატის სამკურნალო და სასარგებლო თვისებები
