ბოლო წლებში თხის მეურნეობა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე პერსპექტიულ აგრარულ მიმართულებად იქცა.
თუ ადრე თხის რძე და მისგან დამზადებული პროდუქტები ძირითადად ტრადიციულ რეგიონებთან ასოცირდებოდა, დღეს მათი პოპულარობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა როგორც ევროპაში, ისე ახლო აღმოსავლეთში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.
მომხმარებელთა ინტერესის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი თხის რძის კვებითი თვისებებია. თხის რძე შეიცავს მაღალი ხარისხის ცილებს, კალციუმს, კალიუმს, ფოსფორსა და სხვა მნიშვნელოვან მინერალებს. სპეციალისტების შეფასებით, მისი ცხიმოვანი ნაწილაკები უფრო მცირე ზომისაა, რის გამოც ზოგიერთი მომხმარებლისთვის მონელება უფრო მარტივია, ვიდრე ძროხის რძის შემთხვევაში. სწორედ ამიტომ, თხის რძე ხშირად განიხილება როგორც ალტერნატიული რძის პროდუქტი მათთვის, ვინც კვების რაციონში განსხვავებული არჩევანის გაკეთებას ცდილობს.
მსოფლიო ბაზარზეც მოთხოვნა სტაბილურად იზრდება. კვლევების მიხედვით, თხის რძისა და მისგან წარმოებული პროდუქტების ბაზარი ყოველწლიურად ფართოვდება, რასაც ხელს უწყობს ჯანსაღი კვების ტენდენციები და მაღალი დამატებითი ღირებულების პროდუქტებზე მზარდი მოთხოვნა. განსაკუთრებით სწრაფად იზრდება სპეციალიზებული რძის პროდუქტების, მათ შორის პრემიუმ კატეგორიის ყველის, წარმოება.
ევროპაში თხის ყველი უკვე დიდი ხანია გურმანული პროდუქტის სტატუსით სარგებლობს. საფრანგეთი, ესპანეთი, საბერძნეთი და ნიდერლანდები თხის ყველის ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებლები არიან. ამ პროდუქტს აფასებენ მისი გამორჩეული გემოს, მრავალფეროვანი გამოყენებისა და მაღალი საბაზრო ღირებულების გამო. მოთხოვნა განსაკუთრებით მაღალია რესტორნების, სასტუმროებისა და სპეციალიზებული მაღაზიების ქსელში.
მნიშვნელოვანი ბაზარია ახლო აღმოსავლეთიც, სადაც თხის რძესა და მისგან წარმოებულ პროდუქტებს მრავალსაუკუნოვანი ტრადიცია აქვს. რეგიონში თხის რძისგან ამზადებენ სხვადასხვა სახეობის ყველს, იოგურტსა და ფერმენტირებულ პროდუქტებს, რაც მოთხოვნას სტაბილურად მაღალ დონეზე ინარჩუნებს.
თხის რძის კვებითი ღირებულება
100 გრამი მთლიანი თხის რძე საშუალოდ შეიცავს 60–69 კილოკალორიას, 3.2–3.6 გრამ ცილას, 4.1–4.2 გრამ ცხიმს და 4.4–4.5 გრამ ნახშირწყლებს. მისი შემადგენლობის დაახლოებით 87% წყალია, დანარჩენი კი ორგანიზმისთვის აუცილებელ საკვებ ნივთიერებებს წარმოადგენს.
ძირითადი მაკროელემენტები (100 გრამზე):
- კალორიულობა — 60–69 კკალ;
- ცილები — 3.2–3.6 გ;
- ცხიმები — 4.1–4.2 გ;
- ნახშირწყლები — 4.4–4.5 გ;
- წყალი — დაახლოებით 87 გ.
თხის რძე ასევე მდიდარია კალციუმით, ფოსფორით, კალიუმით, მაგნიუმითა და A და B ჯგუფის ვიტამინებით. განსაკუთრებით აღსანიშნავია კალციუმისა და ფოსფორის შემცველობა, რომლებიც ძვლებისა და კბილების ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია, ხოლო კალიუმი ხელს უწყობს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ნორმალურ ფუნქციონირებას.
თხის რძის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობა მისი შედარებით მარტივი მონელებაა. ცხიმის ნაწილაკები უფრო მცირე ზომისაა, ხოლო ცილოვანი სტრუქტურა კუჭში უფრო რბილ მასას წარმოქმნის, რის გამოც ბევრი ადამიანი მას ძროხის რძეზე უფრო ადვილად ასათვისებლად მიიჩნევს. მიუხედავად ამისა, თხის რძეც შეიცავს ლაქტოზას, ამიტომ ლაქტოზის აუტანლობის მქონე ადამიანებისთვის მისი მოხმარება ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.
საქართველოსთვის თხის მეურნეობა განსაკუთრებით საინტერესო შეიძლება იყოს მცირე და საშუალო ფერმერებისთვის. თხა შედარებით ნაკლებ ინვესტიციას საჭიროებს, კარგად ეგუება რთულ რელიეფურ პირობებს და ეფექტიანად იყენებს ისეთ საძოვრებსაც, რომლებიც სხვა სახეობის პირუტყვისთვის ნაკლებად გამოსადეგია. ქვეყნის მთიან და ნახევრადმთიან რეგიონებში ეს მნიშვნელოვანი უპირატესობაა.
დარგის განვითარების დამატებითი შესაძლებლობა სწორედ გადამუშავებულ პროდუქტებშია. თხის ყველი, იოგურტი და სხვა რძის ნაწარმი ბაზარზე გაცილებით მაღალ ფასს ინარჩუნებს, ვიდრე ნედლი რძე. შესაბამისად, მცირე ფერმერებს შეუძლიათ შედარებით მცირე მასშტაბის წარმოებითაც მიიღონ კონკურენტუნარიანი შემოსავალი.
მზარდი საერთაშორისო მოთხოვნის, ჯანსაღი კვების ტენდენციებისა და საქართველოს ბუნებრივი პირობების გათვალისწინებით, თხის მეურნეობა უახლოეს წლებში ქვეყნის აგროსექტორის ერთ-ერთ საინტერესო და პერსპექტიულ მიმართულებად შეიძლება ჩამოყალიბდეს.
წყარო: FAO
რომელი თხის ჯიშებია საუკეთესო რძის წარმოებისთვის?
