ბოლო წლებში გაყინული კენკრა გლობალურ სასურსათო ბაზარზე ერთ-ერთ ყველაზე სტაბილურ და მოთხოვნად კატეგორიად ჩამოყალიბდა.
თუ ადრე ის ძირითადად საკონდიტრო და ინდუსტრიულ სეგმენტს ემსახურებოდა, დღეს გაყინული კენკრა ყოველდღიური მოხმარების პროდუქტად იქცა — როგორც ოჯახებისთვის, ისე ჰორეკა სექტორისთვის. მომხმარებელი მას ირჩევს გემოს, კვებითი ღირებულებისა და ხელმისაწვდომობის გამო, სეზონის მიუხედავად.
კენკრის კატეგორია განსაკუთრებით მგრძნობიარეა სეზონურობისა და ლოჯისტიკის მიმართ. ახალი მოცვი, ჟოლო ან მარწყვი სწრაფად ფუჭდება და დიდ რისკს შეიცავს როგორც საცალო ქსელისთვის, ისე მომხმარებლისთვის. გაყინვას ეს პრობლემა პრაქტიკულად ნოლამდე დაჰყავს და პროდუქტი ბაზარზე მთელი წლის განმავლობაში ერთნაირი ხარისხით ხდება ხელმისაწვდომი.
გლობალური გაყინული კენკრის ბაზრის მოცულობა 2024 წელს შეფასდა დაახლოებით USD 11–13 მლრდ-ად, ხოლო საშუალო წლიური ზრდა (CAGR) ბოლო წლებში 6–8%-ს აღწევს. ბაზრის ზრდის მთავარი ძრავებია ევროპა, აშშ და სწრაფად მზარდი აზიური ბაზრები.
რატომ იზრდება მოთხოვნა გაყინულ კენკრაზე
თანამედროვე მომხმარებელი უფრო მეტად აქცევს ყურადღებას ჯანსაღ კვებას. კენკრა ასოცირდება ანტიოქსიდანტებთან, ვიტამინებთან და „სუპერ-ფუდის“ კონცეფციასთან. გაყინული კენკრა ამ თვალსაზრისით არ ჩამოუვარდება ახალ პროდუქტს, რადგან შოკ-გაყინვა მოსავლის აღებიდან რამდენიმე საათში ხდება და საკვები ნივთიერებები მაქსიმალურად ინახება.
მეორე მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოხერხებულობა. გაყინული კენკრა არ საჭიროებს რეცხვას, წმენდას და სწრაფ მოხმარებას. ის მარტივად გამოიყენება სმუზებში, დესერტებში, საუზმესა და ცომეულში, რაც განსაკუთრებით პოპულარულია ქალაქურ ცხოვრებაში.
კვლევების მიხედვით, გაყინულ კენკრაში C ვიტამინის 85–95%-ით არის შენარჩუნებული, რაც ბევრ შემთხვევაში უფრო მაღალია, ვიდრე იმ „ახალ“ კენკრაში, რომელმაც რამდენიმე დღე ტრანსპორტში გაატარა.
ჰორეკა, საკონდიტრო და ინდუსტრიული სეგმენტი
გაყინული კენკრის ბაზრის სტაბილურობას მნიშვნელოვნად უზრუნველყოფს ჰორეკა და გადამამუშავებელი ინდუსტრია. სასტუმროები, კაფეები და საკონდიტროები უპირატესობას ანიჭებენ გაყინულ პროდუქტს, რადგან ის უზრუნველყოფს ერთგვაროვან გემოს, ფერს მთელი წლის განმავლობაში.
საკვების მრეწველობაში გაყინული კენკრა გამოიყენება იოგურტებში, ნაყინში, ჯემებში, წვენებსა და საკონდიტრო პროდუქტებში. ამ სეგმენტისთვის კრიტიკულია არა მხოლოდ ხარისხი, არამედ მიწოდების უწყვეტობაც, რასაც გაყინული ფორმატი იდეალურად პასუხობს.
ევროპულ ბაზარზე გაყინული კენკრის მოხმარების დაახლოებით 65–70% მოდის ჰორეკასა და საკვების ინდუსტრიაზე, ხოლო საცალო გაყიდვები შეადგენს 30–35%-ს, თუმცა ეს წილი ყოველწლიურად იზრდება.
ფასების სტაბილურობა და ინფლაციის ეფექტი
ინფლაციისა და ლოჯისტიკური რყევების პირობებში გაყინული კენკრა ერთ-ერთ ყველაზე სტაბილურ კატეგორიად ითვლება. ახალი კენკრის ფასები მკვეთრად იცვლება სეზონის, მოსავლისა და ამინდის მიხედვით, მაშინ როცა გაყინული პროდუქტი უფრო თანაბარ ფასობრივ დინამიკას ინარჩუნებს.
საცალო ქსელებისთვის ეს ნიშნავს ნაკლებ დანაკარგს, ხოლო მომხმარებლისთვის — პროგნოზირებად ხარჯს. სწორედ ამიტომ, ბევრმა სუპერმარკეტმა გაყინული კენკრის ასორტიმენტი ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გააფართოვა.
გაყინული კენკრის ფასები საშუალოდ 25–35%-ით ნაკლებად მერყეობს სეზონურად, ვიდრე ახალი კენკრა, ხოლო შენახვის ვადა 18–24 თვეს აღწევს პროდუქტის ტიპისა და შეფუთვის მიხედვით.
რას ნიშნავს ეს ფერმერებისა და ექსპორტისთვის
ფერმერებისთვის გაყინული კენკრის ბაზარი ნიშნავს უფრო ნაკლებ რისკს და უფრო სტაბილურ შემოსავალს. კონტრაქტული წარმოება გადამამუშავებელ ქარხნებთან ამცირებს რეალიზაციის პრობლემებს, ხოლო ექსპორტზე ორიენტაცია ზრდის დამატებით ღირებულებას.
განსაკუთრებით მოთხოვნადია გაყინული მოცვი, ჟოლო, მაყვალი, მარწყვი და მიქსები. ამ პროდუქტებზე გლობალური მოთხოვნა მუდმივად იზრდება, რაც მცირე და საშუალო მეურნეობებისთვის ახალ შესაძლებლობებს ქმნის.
გაყინული კენკრის წარმოებაზე ორიენტირებული მეურნეობები საშუალოდ 20–30%-ით უფრო სტაბილურ წლიურ შემოსავალს აჩვენებენ, ვიდრე ისინი, ვინც მხოლოდ ახალ ბაზარზე მუშაობს.
დასკვნა
გაყინული კენკრა მსოფლიო ბაზარზე უკვე ჩამოყალიბებულია როგორც სტაბილური, პროგნოზირებადი და გრძელვადიანი ტრენდი. ის აერთიანებს ჯანსაღ კვებას, მოხერხებულობას და ეკონომიკურ სარგებელს — როგორც მომხმარებლისთვის, ისე მწარმოებლისთვის. სწორედ ამიტომ, ამ სეგმენტის მნიშვნელობა უახლოეს წლებში კიდევ უფრო გაიზრდება.
