როგორ და როდის მოვრწყათ ყვავილები – რჩევები

დამწყები მეყვავილეები მცენარეების მოსარწყავად უმეტესად ონკანის წყალს იყენებენ და საჭიროების შემთხვევაში მას სასუქსაც უმატებენ. გამძლე მცენარეებისთვის ასეთი მიდგომა, როგორც წესი, მისაღებია, თუმცა შედარებით მგრძნობიარე სახეობებს წყლის ხარისხისა და მორწყვის რეჟიმის მიმართ განსაკუთრებული მოთხოვნები აქვთ.

წყლის ტემპერატურა

პირველ რიგში, ყურადღება მიაქციეთ სარწყავი წყლის ტემპერატურას. მცენარეებს ცივი წყლით მორწყვა არ უყვართ, ამიტომ უმჯობესია, წყალი ოთახის ტემპერატურის იყოს. ამისთვის წინასწარ ჩამოასხით წყალი შესაფერის ჭურჭელში და შექმენით სარწყავი წყლის მარაგი. ასე წყალი ყოველთვის საჭირო ტემპერატურის იქნება. თუ მორწყვის წინ წყლის დამატება დაგჭირდათ, შეგიძლიათ მას თბილი წყალი შეურიოთ.

წყლის სიხისტე

წყლის ტემპერატურისგან განსხვავებით, მისი სიხისტის რეგულირება გაცილებით რთულია.

წყალსადენის წყალი სუფთა წყლის (H₂O) გარდა სხვადასხვა გახსნილ ნივთიერებასაც შეიცავს. მათ შორისაა კალციუმისა და მაგნიუმის კარბონატები, რომელთა რაოდენობაც წყლის სიხისტეს განსაზღვრავს. რაც უფრო მეტია მათი შემცველობა, მით უფრო ხისტია წყალი.

წყლის სიხისტე სხვადასხვა ადგილას განსხვავებულია. მისი მაჩვენებლის შესახებ ინფორმაციის მიღება, ჩვეულებრივ, მუნიციპალური სამსახურებიდან შეიძლება. წყლის სიხისტე გრადუსებით იზომება. სიხისტის ერთი გრადუსი ერთ ლიტრ წყალში 10 მგ კირის შემცველობას შეესაბამება.

ხისტი წყლით ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მორწყვა მცენარეებისთვის საზიანოა. დროთა განმავლობაში ნიადაგში კირის შემცველობა იზრდება, რის შედეგადაც ის უფრო ტუტე ხდება.

როგორც წესი, ოთახის მცენარეებს ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ერთი და იმავე წყლით რწყავენ. თუ წყლის სიხისტე 10 გრადუსს არ აღემატება, პრობლემა, ჩვეულებრივ, არ წარმოიქმნება — მცენარეთა უმრავლესობა ამ მაჩვენებელს კარგად იტანს.

თუ წყლის სიხისტე 10–15 გრადუსის ფარგლებშია, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოთ იმ მცენარეებს, რომლებიც კირის მაღალი შემცველობისადმი მგრძნობიარობით გამოირჩევიან.

თუ წყლის სიხისტე 15 გრადუსს აღემატება, მორწყვამდე მისი სპეციალურად მომზადებაა საჭირო. წყლის მაღალი სიხისტის ერთ-ერთი გარეგნული ნიშანი ყვავილის ქოთნის კედლებზე გაჩენილი მოთეთრო ნადებია. განსაკუთრებით თიხის ქოთნებზე შესამჩნევი ასეთი ლაქები წყალში კირის მაღალი შემცველობის არსებობაზე მიანიშნებს.

ტუტე გარემოსა და კირის მაღალი შემცველობის მიმართ განსაკუთრებით მგრძნობიარეა აზალია (Rhododendron simsii), კამელია (Camellia japonica), ანტურიუმი (Anthurium scherzerianum), ჰორტენზია (Hydrangea macrophylla), აგრეთვე ორქიდეებისა და გვიმრების მრავალი სახეობა.

ხისტი წყლით ხანგრძლივი მორწყვის ერთ-ერთი შესაძლო ნიშანია ფოთლების ქლოროზი. ნიადაგის ზედმეტად გატუტიანების გამო მასში არსებული მნიშვნელოვანი საკვები ელემენტები მცენარისთვის ძნელად შესათვისებელი ხდება. შედეგად, ფოთლები თავდაპირველად ფერს კარგავს, შემდეგ კი ყვითლდება. თუ მდგომარეობა ამ ეტაპამდე მივიდა, მცენარე დაუყოვნებლივ უნდა გადაირგოს ახალ ნიადაგში.

როგორ შევამციროთ წყლის სიხისტე

უნდა აღინიშნოს, რომ ხისტი წყლით დროდადრო მორწყვა მცენარეს, ჩვეულებრივ, ზიანს არ აყენებს. ნიადაგს კირის გარკვეული რაოდენობის განეიტრალებისა და მისი გავლენის შემცირების უნარი აქვს.

ეს უნარი ნიადაგის შემადგენლობაზეა დამოკიდებული. მაგალითად, ტორფის საფუძველზე მომზადებულ ნარევს ასეთი თვისება უფრო მეტად აქვს, ვიდრე მიწისა და ქვიშის ნარევს. მცენარის რეგულარულად ახალ ნიადაგში გადარგვაც ამცირებს ნიადაგის ზედმეტად გატუტიანების საფრთხეს.

წყალსადენის წყლის სიხისტის შესამცირებლად რამდენიმე მეთოდი არსებობს. ზოგიერთი მათგანი მარტივი და ხელმისაწვდომია, ზოგი კი მეტ სიზუსტესა და ყურადღებას მოითხოვს.

წყლის დაყენება

ეს ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი მეთოდია. მორწყვამდე წყალი ერთი დღე-ღამის განმავლობაში გააჩერეთ. ამ დროის განმავლობაში წყალში არსებული კირის გარკვეული ნაწილი შეიძლება დაილექოს, ხოლო ქლორის ნაწილი აორთქლდეს.

წყლის ადუღება

სარწყავი წყალი აადუღეთ და გააგრილეთ. ადუღებისას წყალში არსებული კარბონატების ნაწილი ჭურჭლის კედლებზე ნალექის სახით ილექება. ეს მეთოდი ეფექტურია, თუმცა დიდი რაოდენობით წყლის მომზადებისას საკმაოდ ბევრ დროსა და ენერგიას მოითხოვს.

წვიმის წყლის გამოყენება

თუ ამის შესაძლებლობა გაქვთ, წვიმის წყალი სუფთა ჭურჭელში შეაგროვეთ. მცენარეები შეგიძლიათ მხოლოდ წვიმის წყლით მორწყათ ან ის წყალსადენის წყალს შეურიოთ. წვიმის წყალი, ჩვეულებრივ, გაცილებით რბილია და მრავალი ოთახის მცენარისთვის შესაფერისია. თუმცა მასშიც შეიძლება იყოს სხვადასხვა მინარევი.

სამრეწველო რაიონებსა და დატვირთული საავტომობილო გზების სიახლოვეს წვიმის წყალი შესაძლოა მცენარეებისთვის არასასურველ ნივთიერებებს შეიცავდეს. ამიტომ ასეთ ადგილებში მისი შეგროვებისას სიფრთხილეა საჭირო. უმჯობესია, წყალი ხანგრძლივი წვიმის დროს შეაგროვოთ.

წყლის დარბილება ტორფით

წყლის სიხისტის შემცირება ტორფის გამოყენებითაც შეიძლება. ამისთვის 10 ლიტრ წყალში 100 გრამი ახალი ტორფი დაამატეთ. ტორფი ტილოს ტომარაში მოათავსეთ და წყლიან ჭურჭელში ერთი დღე-ღამით დატოვეთ.

თუ წყლის გამოყენება უფრო სწრაფად გჭირდებათ, შეგიძლიათ ტორფისგან თვითნაკეთი ფილტრი მოაწყოთ. აიღეთ დიდი ყვავილის ქოთანი, რომელსაც ფსკერზე კარგი სადრენაჟო ნახვრეტი აქვს. ფსკერზე უხეში ქსოვილის ნაჭერი დააფინეთ და ქოთანი ფხვიერი ტორფით შეავსეთ. შემდეგ ქოთანი სათლზე მოათავსეთ და წყალი მასში ტორფის ფენის გავლით ჩაასხით.

წყლის დარბილება სპეციალური საშუალებებით

ეს მეთოდი სიზუსტესა და ყურადღებას მოითხოვს. წყლის დასარბილებლად შესაძლებელია სპეციალური აბებისა და თხევადი საშუალებების გამოყენება. ასეთი პრეპარატები შეიცავს მჟავებს, რომლებიც წყალში არსებულ კარბონატებს ანეიტრალებს. საჭირო რაოდენობა წყლის სიხისტეზეა დამოკიდებული და, როგორც წესი, შეფუთვაზეა მითითებული.

რაზეა დამოკიდებული მცენარის წყლის მოთხოვნილება

მორწყვა გაცილებით მარტივი იქნებოდა, ყველა მცენარეს დროის ერთნაირი შუალედებითა და წყლის თანაბარი რაოდენობით რომ სჭირდებოდეს. სინამდვილეში, მცენარის წყალზე მოთხოვნილება მრავალ გარემოებაზეა დამოკიდებული და წლის განმავლობაში მნიშვნელოვნად იცვლება.

ერთ-ერთი მთავარი განმსაზღვრელი ფაქტორი მცენარის წარმოშობაა. თუ გვეცოდინება, რა პირობებში იზრდება ის ბუნებრივ გარემოში, მორწყვის რეჟიმის შერჩევაც გაგვიადვილდება. ამასთან ერთად, მნიშვნელოვანია მცენარის აგებულება და გარეგნული ნიშნებიც.

შედარებით ცოტა წყალი სჭირდებათ:

• სქელკანიან ან ცვილისებრი ნადებით დაფარულფოთლებიან მცენარეებს;
• სქელფოთლიან მცენარეებსა და კაქტუსებს, რადგან მათ ფოთლებსა და ღეროებში წყლის მარაგის დაგროვება შეუძლიათ.

შედარებით ბევრი წყალი სჭირდებათ:

• დიდი და თხელი ფოთლების მქონე მცენარეებს;
• ხშირი ფოთლოვანი მასით გამორჩეულ მცენარეებს.

მნიშვნელოვანია მცენარის ასაკიც. ახალგაზრდა მცენარეს ფესვთა სისტემა ჯერ კიდევ სრულად განვითარებული არ აქვს, ამიტომ მას რეგულარული, თუმცა ზომიერი მორწყვა სჭირდება. ზრდასრულ მცენარეს კი, რომელსაც კარგად განვითარებული ფესვები აქვს, ხშირად უფრო იშვიათი, მაგრამ შედარებით უხვი მორწყვა შეეფერება.

წყლის მოთხოვნილება მცენარის განვითარების ფაზაზეც არის დამოკიდებული. აქტიური ზრდის პერიოდი, როგორც წესი, გაზაფხულიდან შემოდგომამდე გრძელდება და ამ დროს მცენარეს მეტი წყალი სჭირდება. ყვავილობის პერიოდში წყალზე მოთხოვნილება კიდევ უფრო იზრდება. მაგალითად, აყვავებულ აზალიას ზამთარშიც უხვი მორწყვა სჭირდება.

ზოგიერთ მცენარეს დროდადრო მეტ-ნაკლებად ხანგრძლივი მოსვენების პერიოდი აქვს. ეს, ჩვეულებრივ, ზამთარში ხდება. ამ დროს მორწყვა უნდა შემცირდეს, ზოგიერთ შემთხვევაში კი წყლის მიწოდება დროებით უნდა შეწყდეს, რადგან ზედმეტმა ტენიანობამ შესაძლოა ფესვების ლპობა გამოიწვიოს.

მცენარის წყალზე მოთხოვნილება უშუალოდ არის დამოკიდებული გარემო პირობებზეც — ტემპერატურასა და განათებაზე. რაც უფრო თბილ და ნათელ გარემოშია მცენარე, მით მეტი წყალი შეიძლება დასჭირდეს. თუმცა ზამთარშიც, როცა განათების ინტენსივობა მცირდება, ზოგიერთ მცენარეს წყალზე შედარებით მაღალი მოთხოვნილება უნარჩუნდება. მცენარესთან ახლოს განთავსებული გამათბობელი მოწყობილობები აძლიერებს წყლის აორთქლებას როგორც ფოთლებიდან, ისე ნიადაგის ზედაპირიდან და ქოთნის კედლებიდან.

არანაკლებ მნიშვნელოვანია ქოთნის ტიპიც. ოთახის მცენარეებისთვის ყველაზე ხშირად თიხისა და პლასტმასის ქოთნებს იყენებენ. თიხის ქოთანში ჩარგულ მცენარეს, როგორც წესი, უფრო ხშირად სჭირდება მორწყვა, ვიდრე პლასტმასის ქოთანში მოთავსებულს, რადგან თიხის კედლებიდან წყალი ორთქლდება. გასათვალისწინებელია ქოთნის ზომაც: დიდ ქოთანში ნიადაგი, ჩვეულებრივ, უფრო მეტ ტენს ინარჩუნებს, ვიდრე პატარაში.

მნიშვნელოვანია ნიადაგის შემადგენლობაც. ოთახის მცენარეებისთვის განკუთვნილი სპეციალური ნარევები ტენის შეწოვისა და შენარჩუნების უნარით განსხვავდება. სუფთა ტორფი წყალს გაცილებით უკეთ იკავებს, ვიდრე ქვიშიანი ნიადაგი.

როდის უნდა მოვრწყათ მცენარეები

მორწყვისას შეცდომებს საკმაოდ ხშირად უშვებენ. ბევრი მეყვავილე მცენარეს იმაზე მეტ წყალს აწვდის, ვიდრე მას სჭირდება, და ხელმძღვანელობს პრინციპით: „რაც მეტი, მით უკეთესი“. ასეთ შემთხვევაში ხშირად უკვირთ, რატომ არ იზრდება მცენარე კარგად, მიუხედავად იმისა, რომ რეგულარულად რწყავენ. დროთა განმავლობაში ხვდებიან, რომ ზედმეტი წყალი მცენარისთვის არანაკლებ საზიანოა, ვიდრე მისი ნაკლებობა.

მცენარე მაშინ უნდა მოირწყას, როცა ნიადაგში არსებული ტენის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკვე გამოყენებულია. თუმცა არ უნდა დაველოდოთ უწყლობის აშკარა ნიშნების გამოჩენას. ზედმეტად გამომშრალი ნიადაგი ქოთნის კედლებს სცილდება და მორწყვისას წყალი შესაძლოა მაშინვე ქოთნის ძირში არსებული ნახვრეტიდან გადმოვიდეს, ისე რომ ნიადაგმა მისი შეწოვა ვერ მოასწროს. ასეთ შემთხვევაში წყალი მცენარის ფესვებამდე სათანადოდ ვერ აღწევს.

ნიადაგის ტენიანობა რეგულარულად უნდა შეამოწმოთ. ამის ყველაზე მარტივი გზა ხელით მოსინჯვაა: საჩვენებელი თითი ნიადაგში დაახლოებით ერთი სანტიმეტრის სიღრმეზე ჩადეთ. თუ ზედაპირი მშრალია, მაგრამ შიგნით ნიადაგი ჯერ კიდევ ტენიანია, მორწყვა გადადეთ.

თუ მცენარის ზომა ამის საშუალებას იძლევა, შეგიძლიათ ქოთანი ხელში აიღოთ და მისი წონა შეამოწმოთ. როდესაც ნიადაგში წყლის მცირე რაოდენობაა დარჩენილი, ქოთანი უფრო მსუბუქია. ეს მეთოდი განსაკუთრებით მოსახერხებელია პლასტმასის ქოთნებისთვის, რადგან თავად ქოთანი მსუბუქია და ნიადაგის ტენიანობის ცვლილება მის საერთო წონაზე უფრო შესამჩნევად აისახება.

თიხის ქოთნის შემთხვევაში ყურადღება მიაქციეთ მის კედლებსაც. თუ ისინი მუქი წითელი ფერისაა, ეს ნიადაგში ტენის არსებობაზე მიანიშნებს, ხოლო მოყვითალო შეფერილობა შესაძლოა ნიადაგის გამოშრობის ნიშანი იყოს.

არსებობს ე.წ. „მიკაკუნების მეთოდიც“, თუმცა მის გამოყენებას გარკვეული გამოცდილება სჭირდება. აიღეთ ქოთანი ხელში და ფანქრით, ხის ჯოხით ან ფრჩხილით მსუბუქად მიუკაკუნეთ. თუ ნიადაგი ტენიანია, ხმა უფრო ყრუ იქნება, ხოლო მშრალი ნიადაგის შემთხვევაში — უფრო მკაფიო და ხმამაღალი.

ჭარბი ან არასაკმარისი მორწყვის ნიშნები

მცენარის გარეგნული ნიშნების მიხედვით დამწყებ მეყვავილესაც შეუძლია მიხვდეს, რომ მას წყალი აკლია. ასეთ დროს ნიადაგი გამომშრალია და ქოთნის კედლებს მოშორებული. მერქნიანი მცენარეების ფოთლები ჭკნება, ბალახოვანი მცენარეების შემთხვევაში კი ფოთლებთან ერთად ღეროც კარგავს სიმკვრივეს.

წყლის უკმარისობაზე შეიძლება მიანიშნებდეს ფოთლების წვერებისა და კიდეების გაყავისფრება, კოკრებისა და ყვავილების ჩამოცვენა, აგრეთვე ფოთლების ფერისა და ბუნებრივი ბზინვარების დაკარგვა. ეს ნიშნები შესაძლოა მაშინაც გამოვლინდეს, როცა მცენარე რეგულარულად ირწყვება, მაგრამ მიღებული წყლის რაოდენობა მის მოთხოვნილებას ვერ აკმაყოფილებს.

ზედმეტი მორწყვა ფესვების ლპობის საფრთხეს ქმნის, რაც მცენარისთვის შესაძლოა ფატალური აღმოჩნდეს. როდესაც ფესვები ლპება, ისინი წყალს ვეღარ ითვისებენ და მცენარეს მისი მიწოდება აღარ შეუძლია. შედეგად, მცენარე ისეთივე ნიშნებს ავლენს, როგორსაც წყლის ნაკლებობის დროს.

ამიტომ, თუ მცენარე მოიწყინა და ფოთლები დაუჭკნა, პირველ რიგში ნიადაგის ტენიანობა შეამოწმეთ. თუ მიწა სველია, ფრთხილად ამოიღეთ მცენარე ქოთნიდან და ფესვები დაათვალიერეთ.

თუ მცენარე ქოთნიდან ადვილად არ ამოდის, ქოთანს მსუბუქად მიუკაკუნეთ მყარ ზედაპირზე. ამოღების შემდეგ შეამოწმეთ ფესვების მდგომარეობა. ჯანსაღი ფესვები, როგორც წესი, ღია ფერისაა, ზოგჯერ თითქმის თეთრიც. თუ ისინი გაყავისფრებულია და ლპობის უსიამოვნო სუნი აქვს, დაზიანებული ნაწილები მოაჭერით, მცენარე კი ახალ ნიადაგში გადარგეთ.

როგორ მოვრწყათ მცენარე სწორად

უმჯობესია, მცენარეები დილით მორწყათ, რათა მათ დღის განმავლობაში წყლის ათვისება შეძლონ. თუ მცენარეს ზემოდან, სარწყავით რწყავთ, დღის განმავლობაში ფოთლებზე მოხვედრილი წყალი გაშრობასაც ასწრებს.

თუმცა გაითვალისწინეთ, რომ სველი ფოთლები მზის პირდაპირ სხივებს არ უნდა ექვემდებარებოდეს. წყლის წვეთებმა შესაძლოა ლინზის მსგავსად იმოქმედოს და ფოთლებზე დამწვრობა გამოიწვიოს.

მცენარეთა უმრავლესობისთვის მისაღებია როგორც ზემოდან, სარწყავით მორწყვა, ისე წყლიანი სადგამის გამოყენება. თუმცა ზოგიერთი მცენარე, მაგალითად ციკლამენი და უზამბარული ია, ვერ იტანს, როცა წყალი ფოთლებსა და კოკრებზე ხვდება. ამიტომ მათი ქვემოდან მორწყვა უმჯობესია.

მნიშვნელოვანია წყლის რაოდენობაც. ზრდასრულ მცენარეებს, როგორც წესი, შედარებით იშვიათად, მაგრამ უხვად რწყავენ. ქოთნის ძირზე აუცილებლად უნდა იყოს სადრენაჟო ნახვრეტი, საიდანაც ზედმეტი წყალი სადგამზე გადმოვა. თუ ნიადაგი ძალიან გამომშრალია, წყალი თავდაპირველად შესაძლოა სადრენაჟო ნახვრეტიდან სწრაფად გამოვიდეს და მხოლოდ ამის შემდეგ დაიწყოს ნიადაგში შეწოვა.

თუ მორწყვიდან დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ სადგამზე წყალი კვლავ დგას, ის უნდა გადაღვაროთ, რათა ქოთნის ფსკერზე წყალი არ დაგროვდეს და ნიადაგი ზედმეტად არ დატენიანდეს.

ზოგიერთი მცენარის მორწყვის თავისებურებები

ზოგიერთ მცენარეს მორწყვის მიმართ განსაკუთრებული მოთხოვნები აქვს. ბრომელიასებრთა ოჯახის მცენარეების უმრავლესობას შედარებით სუსტი ფესვთა სისტემა აქვს, რომელიც ძირითადად მცენარის დამაგრებას ემსახურება. ისინი წყალსა და საკვებ ელემენტებს მნიშვნელოვანწილად ფოთლების საშუალებითაც ითვისებენ.

არსებობს მცენარეები, რომლებსაც ზრდის პერიოდში განსაკუთრებით ხშირად სჭირდებათ მორწყვა. ჰორტენზია და ასპარაგუსი აქტიური ზრდის დროს უხვად უნდა მოირწყას, რადგან მათი ნიადაგი მუდმივად ტენიანი უნდა იყოს.

ჰორტენზიის დიდი ფოთლებიდან წყალი ინტენსიურად ორთქლდება, ამიტომ მაღალი ტემპერატურისა და ძლიერი აორთქლების პირობებში მისი დღეში ორჯერ მორწყვაც შეიძლება გახდეს საჭირო.

ლელქაშს (Scirpus), პოგონათერუმსა (Pogonatherum) და ქოლგისებრ ციპერუსს (Cyperus involucratus) მუდმივად ტენიანი ფესვთა გარემო სჭირდება. ამიტომ კარგი იქნება, თუ ქოთანს წყლიან სადგამზე მოათავსებთ. ამ მცენარეებს ფოთლებზე წყლის შესხურებაც ინტენსიური უნდა იყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ფოთლების წვერები და კიდეები შესაძლოა გაყავისფრდეს.