ევროკავშირში მზესუმზირას წარმოება აღდგენის ფაზაში შედის. ევროკომისიის შეფასებით, 2025/26 მარკეტინგულ წელს მოსავალი გაიზრდება და ბოლო სამი წლის მაქსიმუმს მიუახლოვდება, რაც ბაზარზე მიწოდების ზრდას ნიშნავს.
მთავარი ფაქტორი მოსავლიანობის გაუმჯობესებაა. მიუხედავად იმისა, რომ დათესილი ფართობები მცირედით შემცირებულია, უკეთესი ამინდის პირობები და აგროტექნოლოგიების გამოყენება იძლევა საშუალებას, საერთო წარმოება გაიზარდოს. შედეგად, ევროკავშირში მზესუმზირას მოსავალი დაახლოებით 8.5–8.6 მილიონ ტონას აღწევს, რაც წინა წელთან შედარებით დაახლოებით +3%-იან ზრდას ნიშნავს.
თუმცა სურათი ერთმნიშვნელოვნად პოზიტიური არ არის. მიუხედავად ზრდისა, წარმოება კვლავ ჩამორჩება გრძელვადიან საშუალო მაჩვენებლებს და ბოლო ათწლეულის ერთ-ერთ დაბალ დონეზე რჩება.
ამავე დროს, ევროკომისია მიუთითებს, რომ საერთო მიწოდება მაინც იზრდება — ძირითადად მოსავლიანობის გაუმჯობესების ხარჯზე, რაც ნაწილობრივ აბალანსებს წინა წლების სუსტ შედეგებს.
ბაზრისთვის ეს მნიშვნელოვანი სიგნალია. მიწოდების ზრდა, თუნდაც დაბალი ბაზიდან, ნიშნავს, რომ:
- მზესუმზირას ზეთისა და თესლის ბაზარზე კონკურენცია გაძლიერდება;
- ფასებზე ზეწოლა შესაძლოა გაიზარდოს;
- გადამამუშავებელ სექტორში აქტივობა შეიძლება ნაწილობრივ აღდგეს.
ევროკავშირის ბაზარი გადადის სტაბილიზაციის ფაზაში — მკვეთრი დეფიციტის შემდეგ მოდის ზომიერი ზრდა, რაც უკვე ფასების კორექციის საფუძველს ქმნის.
ძირითადი მწარმოებლები ევროპაში
ევროკავშირის შიგნით წარმოების ზრდა რამდენიმე ქვეყანაზეა კონცენტრირებული. ყველაზე დიდი წილი ტრადიციულად აღმოსავლეთ ევროპის მწარმოებლებს უკავიათ, სადაც კლიმატიც და მიწის რესურსიც უკეთ ერგება მზესუმზირას.
რუმინეთი კვლავ ლიდერია და 2025/26 სეზონში მოსავალი დაახლოებით 2.0–2.2 მილიონ ტონას აღწევს.
ბულგარეთში წარმოება მერყეობს 1.8–1.9 მილიონ ტონამდე, რაც ქვეყანას ერთ-ერთ მთავარ ექსპორტიორად ტოვებს რეგიონში.
უნგრეთში მოსავალი დაახლოებით 1.7–1.8 მილიონ ტონას შეადგენს და სტაბილურ დონეზე ინარჩუნებს პოზიციებს.
ამ სამ ქვეყანაზე ჯამში მოდის ევროკავშირის მთლიანი წარმოების დაახლოებით 60–65%, რაც ნიშნავს, რომ რეგიონული ამინდი და მოსავლიანობა სწორედ აქ განსაზღვრავს მთლიან სურათს.
დასავლეთ ევროპაში სურათი განსხვავებულია — საფრანგეთსა და ესპანეთში წარმოება შედარებით მცირეა და ძირითადად შიდა ბაზარზეა ორიენტირებული, რაც საერთო ბალანსზე ნაკლებ გავლენას ახდენს.
საბოლოოდ, ევროკავშირის მზესუმზირას ბაზარი ძლიერად არის დამოკიდებული რამდენიმე ქვეყანაზე — და სწორედ ამიტომ, ერთი ცუდი ან კარგი სეზონი აღმოსავლეთ ევროპაში მთლიან ევროპულ ფასებზე სწრაფად აისახება.
