2026 წლის დასაწყისში აზერბაიჯანის თხილის სექტორი აქტიურ ფაზაში შევიდა — ექსპორტის მოცულობა და ღირებულება გაიზრდა, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ქვეყანა ინარჩუნებს პოზიციებს მსოფლიო ბაზარზე, როგორც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მომწოდებელი.
წლის პირველ თვეებში გაზრდილი ექსპორტი რამდენიმე ფაქტორით აიხსნება. პირველ რიგში, შედარებით სტაბილური მოსავალი და ხარისხის გაუმჯობესება, რაც ბოლო წლებში განხორციელებული ბაღების განახლებისა და აგროტექნოლოგიების შედეგია. მეორე — საერთაშორისო ბაზრებზე მოთხოვნის შენარჩუნება, განსაკუთრებით ევროკავშირის მხრიდან, სადაც აზერბაიჯანული თხილი აქტიურად გამოიყენება საკონდიტრო და გადამამუშავებელ ინდუსტრიაში.
ბაზრები და დინამიკა
აზერბაიჯანის თხილის ძირითადი საექსპორტო მიმართულება კვლავ ევროკავშირია — განსაკუთრებით იტალია და გერმანია, რომლებიც მსოფლიოს უმსხვილეს გადამამუშავებელ ჰაბებს წარმოადგენენ. პარალელურად, იზრდება ინტერესიც ახლო აღმოსავლეთიდან და რეგიონული ბაზრებიდან.
ექსპორტის ზრდა ასევე ნაწილობრივ უკავშირდება ფასების კონიუნქტურას. გლობალურ ბაზარზე თურქეთთან კონკურენციის მიუხედავად, აზერბაიჯანი ცდილობს პოზიციონირებას ხარისხისა და სტაბილური მიწოდების მიმართულებით.
წარმოება და სექტორის სტრუქტურა
აზერბაიჯანში თხილის პლანტაციების ფართობები ბოლო წლებში გაფართოვდა და უკვე ათიათასობით ჰექტარს მოიცავს, განსაკუთრებით ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელმწიფო მხარდაჭერა, სუბსიდიები და ექსპორტზე ორიენტირებული პოლიტიკა სექტორის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი მამოძრავებელია.
მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანა ცდილობს გადავიდეს ნედლი თხილის ექსპორტიდან უფრო მაღალ ღირებულ პროდუქტებზე — გაწმენდილი ბირთვი, ნახევრად გადამუშავებული პროდუქცია და საბოლოო პროდუქტებიც.
2026 წლის იანვარ-თებერვალში აზერბაიჯანმა ექსპორტის სახით 4,570 ტონა თხილი გაიტანა, რომლის ღირებულება 57.7 მილიონი დოლარია, იტყობინება „აგროკავკასია“ ABC.AZ-ზე დაყრდნობით.
სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის მონაცემებით, ექსპორტი წლის განმავლობაში 29.5 მილიონი დოლარით გაიზარდა, რაც 2.1-ჯერ მეტ ზრდას წარმოადგენს (+105.3%). გარდა ამისა, გადაზიდვების მოცულობა 525 ტონით, ანუ 13%-ით გაიზარდა 2025 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, როდესაც ექსპორტირებული იყო 4,045 ტონა, რომლის ღირებულება 28.1 მილიონი დოლარი იყო.
თხილის ექსპორტის საშუალო ფასიც მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 2026 წლის პირველი ორი თვის შედეგების მიხედვით, მან შეადგინა 12.62 დოლარი კილოგრამზე (დაახლოებით 21.45 მანათი), მაშინ როდესაც ერთი წლით ადრე ეს მაჩვენებელი 6.95 დოლარი იყო კილოგრამზე (11.82 მანათი). ამგვარად, ფასი კილოგრამზე 5.67 დოლარით, ანუ წინა წელთან შედარებით 81.6%-ით გაიზარდა.
ფოტო: freepik
დასკვნა
აზერბაიჯანის თხილის ექსპორტის ზრდა 2026 წლის დასაწყისში მიუთითებს, რომ რეგიონში კონკურენცია აქტიურ ფაზაში გადადის. თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდა, სამხრეთ კავკასია მთლიანობაში შეიძლება კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი მოთამაშე გახდეს გლობალურ თხილის ბაზარზე — თუმცა თითოეულ ქვეყანას მოუწევს არა მხოლოდ წარმოების ზრდა, არამედ ღირებულების ჯაჭვის გაძლიერებაც.
თხილი – დარგვა, გამრავლება – თხილის ბაღის გაშენება
