წიწიბურა კულტურის ზოგადი აღწერა
წიწიბურა (ლათ. Fagopyrum) სწრაფად მზარდი მცენარეა, რომელიც ბიომეურნეობაში ფართოდ გამოიყენება როგორც სიდერატი და სასურსათო კულტურა. იგი არ მიეკუთვნება მარცვლოვანთა ოჯახს, რაც მას განსაკუთრებით ღირებულს ხდის თესლბრუნვაში და ნიადაგის „დასვენებისთვის“.
წიწიბურა კარგად ვითარდება სხვადასხვა ნიადაგზე, მათ შორის ღარიბ და შედარებით მჟავე მიწებზეც. მისი მთავარი უპირატესობაა მოკლე ვეგეტაციის პერიოდი — თესვიდან 25–35 დღეში იგი ქმნის სქელ მწვანე მასას, რომელიც ნიადაგში ჩახვნის შემდეგ სწრაფად იშლება და ორგანულ სასუქად გარდაიქმნება.
მცენარე აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, ზრდის ბიოლოგიურ აქტივობას და ხელს უწყობს ფოსფორისა და კალიუმის გარდაქმნას მცენარისთვის ხელმისაწვდომ ფორმად. წიწიბურა ასევე გამოირჩევა ძლიერი სარეველათშემზღუდავი ეფექტით, რაც ბიომეურნეობაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
წიწიბურა როგორც სიდერატი
ბიომეურნეობაში წიწიბურა გამოიყენება ნიადაგის სწრაფი აღდგენისა და სარეველების ბუნებრივი კონტროლისთვის. ქიმიური საშუალებების გარეშე იგი ქმნის მკვრივ საფარს, რომელიც ახშობს არასასურველ მცენარეებს და იცავს ნიადაგს გადახურებისა და გამოშრობისგან.
წიწიბურა სწრაფად იზრდება და მცირე დროში ფარავს მიწის ზედაპირს. მისი ფესვთა სისტემა აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, ამცირებს გამკვრივებას და ზრდის წყლისა და ჰაერის გამტარობას. მწვანე მასა ადვილად იშლება, რის შედეგადაც ნიადაგი ინარჩუნებს ტენიანობას და კვებით ელემენტებს.
წიწიბურას ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი უპირატესობაა მისი დადებითი გავლენა აგროეკოსისტემაზე. ყვავილობის პერიოდში იგი იზიდავს დამმტვერიანებლებს, რაც განსაკუთრებით სასარგებლოა ბაღისა და ვენახისთვის. ამასთან, მცენარე არ ახასიათებს ნიადაგის „დაღლა“, რაც ხშირად პრობლემაა მონოკულტურულ მეურნეობებში.
ბოსტანში წიწიბურა ითესება გვიან გაზაფხულზე ან ზაფხულის დასაწყისში, როგორც შუალედური კულტურა. მწვანე მასა იჭრება ყვავილობის დასაწყისში და ნიადაგში მსუბუქად ჩაიხნევა, რაც ხელს უწყობს ჰუმუსის მატებას და ნიადაგის სტაბილურობას.
ვენახში წიწიბურა გამოიყენება რიგთაშორის ზოლებში. იგი ამცირებს ეროზიის რისკს, აუმჯობესებს მიკროკლიმატს და ხელს უწყობს ნიადაგის ბუნებრივ განახლებას ვაზის ფესვთა ზონაში.
წიწიბურა კარგი არჩევანია მცირე და საშუალო მეურნეობებისთვისაც. მისი თესლი ხელმისაწვდომია, მოვლა მარტივია, ხოლო შედეგი — სწრაფი და თვალსაჩინო. ბიომეურნეობაში წიწიბურის გამოყენება ნიშნავს ნიადაგის დაცვასა და ბუნებრივ ბალანსზე დაფუძნებულ წარმოებას.
წიწიბურას პრაქტიკული თესვის სქემა (კგ/ჰა)
თესვის ნორმა დამოკიდებულია გამოყენების მიზანსა და თესვის მეთოდზე:
- სიდერატად (ძირითადი გამოყენება)
50–70 კგ/ჰა — ფართოდ დათესვისას
უზრუნველყოფს სწრაფ დაფარვას და სარეველების ეფექტურ ჩახშობას; - რიგთაშორის თესვა (ვენახი, ბაღი)
30–40 კგ/ჰა
იცავს ნიადაგს გამოშრობისგან და აუმჯობესებს მიკროკლიმატს; - შერეულ სიდერატულ ნაზავში (წიწიბურა + პარკოსანი)
20–30 კგ/ჰა წიწიბურა
გამოიყენება ვიკასთან ან სხვა პარკოსნებთან ერთად; - თესვის სიღრმე
3–5 სმ; - თესვის დრო
გვიან გაზაფხულზე — მაისი–ივნისი
შესაძლებელია განმეორებითი თესვა ზაფხულშიც.
მწვანე მასის ჩახვნა რეკომენდებულია ყვავილობის დასაწყისში, სანამ ღერო გამერქნდება და მაქსიმალურად შენარჩუნებულია საკვები ნივთიერებები.
შენიშვნა: თესვის ნორმები და აგროტექნიკური რეკომენდაციები მოცემულია ევროკავშირის ბიომეურნეობის პრაქტიკაში მიღებული საშუალო დიაპაზონების მიხედვით და შესაძლოა შეიცვალოს ნიადაგის ტიპის, კლიმატური პირობებისა და თესლის ხარისხის გათვალისწინებით.
მდოგვი როგორც სიდერატი – ბუნებრივი დახმარება ბაღს, ბოსტანს და ვენახს
