მდოგვი — კულტურის ზოგადი აღწერა
მდოგვი (ლათ. Sinapis, Brassica spp.) ერთწლოვანი, სწრაფად მზარდი მცენარეა, რომელიც ფართოდ გამოიყენება ბიომეურნეობაში როგორც სიდერატი. იგი ეკუთვნის კომბოსტოსებრთა ოჯახს და გამოირჩევა ძლიერი ფესვთა სისტემითა და ინტენსიური ვეგეტაციით.
მდოგვი კარგად ვითარდება სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე. მისი მთავარი უპირატესობაა მოკლე განვითარების ციკლი — თესვიდან 30–45 დღეში ქმნის მნიშვნელოვან მწვანე მასას.
მცენარე აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, ზრდის ჰუმუსის შემცველობას და ააქტიურებს ნიადაგის მიკროფლორას. მდოგვს ასევე აქვს ბუნებრივი ბაქტერიოსტატიკური და ფიტოსანიტარული ეფექტი — ამცირებს ნემატოდების, სოკოვანი დაავადებებისა და ზოგიერთი მავნებლის გავრცელებას.
მდოგვი როგორც სიდერატი
ბიომეურნეობაში ნიადაგის ნაყოფიერების შენარჩუნება ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა. ქიმიური სასუქების ალტერნატივად სულ უფრო ფართოდ გამოიყენება სიდერატები, რომელთაგან ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური და ხელმისაწვდომი კულტურაა მდოგვი. იგი არამხოლოდ ამდიდრებს ნიადაგს, არამედ იცავს მას დაავადებებისა და მავნებლებისგანაც.
მდოგვი სწრაფად მზარდი მცენარეა. თესვიდან 30–45 დღეში იგი ქმნის მნიშვნელოვან მწვანე მასას, რომელიც ნიადაგში ჩახვნის შემდეგ ბუნებრივ ორგანულ სასუქად იქცევა. მისი ფესვთა სისტემა აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, ამცირებს გამკვრივებას და ზრდის ჰაერისა და წყლის გამტარობას.
მდოგვის ერთ-ერთი მთავარი უპირატესობაა მისი ფიტოსანიტარული მოქმედება. მცენარე გამოყოფს ნივთიერებებს, რომლებიც ამცირებს ნიადაგში სოკოვანი დაავადებების, ნემატოდებისა და ზოგიერთი მავნებლის გავრცელებას. განსაკუთრებით ეფექტურია კარტოფილის, პომიდვრისა და კომბოსტოს წინათესვად, სადაც ნიადაგის „დაღლა“ ხშირი პრობლემაა.
ბოსტანში მდოგვის თესვა შესაძლებელია ადრე გაზაფხულზე ან მოსავლის აღების შემდეგ, შემოდგომით. მწვანე მასა ყვავილობამდე ნიადაგში მსუბუქად ჩაიხნევა. ეს ხელს უწყობს ჰუმუსის მატებას და ნიადაგის ბიოლოგიურ აქტივობას.
ვენახში მდოგვი გამოიყენება რიგთაშორის ზოლებში. იგი ამცირებს ეროზიის რისკს, იცავს ნიადაგს გამოშრობისგან და აუმჯობესებს მიკროკლიმატს. გარდა ამისა, ვაზის ფესვთა ზონა იღებს დამატებით ორგანულ ნივთიერებებს, რაც დადებითად აისახება ვაზის ზრდასა და მოსავლიანობაზე.
მდოგვი იდეალური არჩევანია მცირე მეურნეობებისთვისაც. მისი თესლი იაფია, მოვლა მარტივია და შედეგი — თვალსაჩინო. ბიომეურნეობაში მდოგვის გამოყენება ნიშნავს ბუნებასთან ჰარმონიაში მუშაობას, ნიადაგის დაცვას და ჯანმრთელი მოსავლის მიღებას ქიმიური ჩარევის გარეშე.
მდოგვის თესვის პრაქტიკული სქემა (კგ/ჰა)
თესვის ნორმა დამოკიდებულია გამოყენების მიზანსა და თესვის მეთოდზე:
სიდერატად (ძირითადი გამოყენება)
- 15–20 კგ/ჰა — ფართოდ დათესვისას;
- უზრუნველყოფს სქელ მწვანე საფარს და ეფექტურ სიდერაციას.
რიგთაშორის თესვა (ვენახი, ბაღი)
- 8–12 კგ/ჰა;
- ამცირებს სარეველებს და იცავს ნიადაგს გამოშრობისგან.
შერეულ სიდერატულ ნაზავში (მდოგვი + პარკოსანი)
- 6–10 კგ/ჰა მდოგვი;
- გამოიყენება ვიკასთან, ლუპინთან ან სამყურასთან ერთად.
თესვის სიღრმე
- 1.5–2.5 სმ.
თესვის დრო
- ადრე გაზაფხულზე — მარტი–აპრილი;
- შემოდგომით — მოსავლის აღების შემდეგ (აგვისტო–სექტემბერი).
მწვანე მასის ჩახვნა რეკომენდებულია თესვიდან 30–40 დღეში, ყვავილობამდე.
შენიშვნა: თესვის ნორმები და აგროტექნიკური რეკომენდაციები მოცემულია ევროკავშირის ბიომეურნეობის პრაქტიკაში მიღებული საშუალო დიაპაზონების მიხედვით და შესაძლოა შეიცვალოს ნიადაგის ტიპის, კლიმატური პირობებისა და თესლის ხარისხის გათვალისწინებით.
სიდერატების (მწვანე სასუქი) თესვა – დავიცვათ ბაღ-ბოსტანი პრობლემებისგან
