ბამი, რომელსაც ბამიას ან ოკრას (Abelmoschus esculentus) სახელითაც იცნობენ, ბალბისებრთა (Malvaceae) ოჯახის ერთწლოვანი ბოსტნეული კულტურაა. იგი გამოირჩევა ნაზი, მწვანე, წაგრძელებული ნაყოფით, მაღალი კვებითი ღირებულებითა და მრავალმხრივი კულინარიული გამოყენებით.
მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ოკრა ყოველდღიური კვების მნიშვნელოვანი ნაწილია, ხოლო ბოლო წლებში მისი პოპულარობა საქართველოშიც იზრდება.
ბამის წარმოშობის ზუსტ ადგილთან დაკავშირებით მეცნიერებს სხვადასხვა მოსაზრება აქვთ, თუმცა უმეტესობა მის სამშობლოდ ეთიოპიასა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკას მიიჩნევს. იქიდან კულტურა გავრცელდა ეგვიპტეში, ახლო აღმოსავლეთში, ინდოეთში, შემდეგ კი ევროპასა და ამერიკის კონტინენტზე. დღეს ბამი ფართოდ მოჰყავთ ინდოეთში, ნიგერიაში, პაკისტანში, თურქეთში, ეგვიპტეში, მექსიკასა და სხვა თბილი კლიმატის ქვეყნებში.
მცენარე 1–2 მეტრამდე იზრდება, აქვს ძლიერი ღერო, ფართო, დანაკვთული ფოთლები და დიდი, ღია ყვითელი ან კრემისფერი ყვავილები მუქი იისფერი შუაგულით. ნაყოფი წაგრძელებული, მრავალწახნაგოვანი კოლოფია, რომლის სიგრძე ჯიშისა და განვითარების სტადიის მიხედვით 5–20 სანტიმეტრს აღწევს. საუკეთესო ხარისხით გამოირჩევა ახალგაზრდა, ჯერ კიდევ ნაზი ნაყოფი, რადგან გადაზრდის შემდეგ იგი უხეშდება და ბოჭკოვანი ხდება.
ბამი გამოირჩევა დაბალი კალორიულობითა და მდიდარი ქიმიური შემადგენლობით. იგი შეიცავს C და K ვიტამინებს, ფოლიუმის მჟავას, A ვიტამინის წინამორბედ კაროტინოიდებს, კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინასა და საკვებ ბოჭკოებს. განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მის ბუნებრივ ლორწოვან ნივთიერებებს, რომლებიც საჭმლის მონელების პროცესს უწყობს ხელს და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ნორმალურ ფუნქციონირებას ეხმარება.
ბამი სითბოს მოყვარული კულტურაა და საუკეთესო შედეგს იძლევა ხანგრძლივი, თბილი ზაფხულის პირობებში. კარგად ვითარდება მსუბუქ, ნაყოფიერ და წყლის კარგი გამტარობის მქონე ნიადაგებზე. თესვა ტარდება მაშინ, როდესაც ნიადაგი საკმარისად გათბება და გაზაფხულის ყინვების საფრთხე აღარ არსებობს. მცენარე საჭიროებს რეგულარულ მორწყვას, ნიადაგის გაფხვიერებას, სარეველების კონტროლსა და დაბალანსებულ კვებას. ნაყოფის დროული, ყოველ 2–3 დღეში ერთხელ კრეფა ხელს უწყობს ახალი ნაყოფების წარმოქმნას და მოსავლიანობის ზრდას.
ოკრა ფართოდ გამოიყენება კულინარიაში. მისგან ამზადებენ სუპებს, ბოსტნეულის კერძებს, ჩაშუშულებს, სალათებსა და კონსერვებს. ნაზი ნაყოფი კარგად ეხამება ხორცს, თევზს, პარკოსნებსა და სხვადასხვა სანელებელს. ზოგიერთ ქვეყანაში ბამის თესლს ყავის შემცვლელის დასამზადებლადაც იყენებენ, ხოლო ახალგაზრდა ფოთლები საკვებად გამოიყენება.
საქართველოში ბამის წარმოება ძირითადად მცირე მასშტაბით მიმდინარეობს, თუმცა კულტურა განსაკუთრებით კარგად ეგუება ქვეყნის თბილ რეგიონებს. ჯანსაღი კვების მიმართ მზარდი ინტერესი, ეთნიკური სამზარეულოს პოპულარობა და ბაზარზე ახალი ბოსტნეულის მოთხოვნის ზრდა ბამის კომერციული წარმოების პერსპექტივას მნიშვნელოვნად აძლიერებს.
თანამედროვე აგროტექნოლოგიისა და ხარისხიანი სათესლე მასალის გამოყენების პირობებში, ოკრა შეიძლება იქცეს ფერმერული მეურნეობებისთვის მაღალშემოსავლიან და კონკურენტუნარიან კულტურად.
