აშშ-ის ჯორჯიის უნივერსიტეტის მკვლევრები სათბურებისთვის განათების მართვის ახალ სისტემაზე მუშაობენ. ტექნოლოგია მცენარის ფოტოსინთეზის მიმდინარე აქტივობას აკვირდება და LED სანათების მუშაობას მცენარის რეალური საჭიროების შესაბამისად არეგულირებს. მისი მთავარი მიზანი ელექტროენერგიის ზედმეტი ხარჯვის შემცირებაა.
თანამედროვე სათბურებში დამატებითი განათების სისტემები ხშირად წინასწარ განსაზღვრული გრაფიკით მუშაობს. შედეგად, სანათები ზოგჯერ მაშინაც ჩართული რჩება, როდესაც მცენარეებს ბუნებრივი სინათლე საკმარისად მიეწოდებათ.
ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კონტროლირებადი გარემოს მქონე სათბურებისთვის, სადაც ელექტროენერგია საოპერაციო ხარჯების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილია. ასეთ საწარმოებში ელექტროენერგიის საფასურმა საოპერაციო ბიუჯეტის დაახლოებით 30–50% შეიძლება შეადგინოს.
განათება მცენარის რეალურ საჭიროებას მოერგება
ჯორჯიის უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობისა და გარემოს მეცნიერებათა კოლეჯის მკვლევართა ჯგუფი ისეთ სისტემას ცდის, რომელიც LED განათების მუშაობას მცენარის ფოტოსინთეზის მიმდინარე აქტივობის მაჩვენებლების მიხედვით არეგულირებს.
კვლევას ხელმძღვანელობს მებაღეობის პროფესორი რუანიტო ფერარეზი. პროექტში ასევე მონაწილეობენ მებაღეობის მიმართულების მკვლევარი მეთ ჰაუსლი და დოქტორანტი ნინტია ავრიანტარი.
სისტემა მცენარის მდგომარეობის შესახებ მიღებულ სიგნალებს აანალიზებს და მათი საშუალებით განსაზღვრავს, სჭირდება თუ არა მცენარეს კონკრეტულ მომენტში დამატებითი განათება. ამგვარად, სანათების მუშაობა მხოლოდ წინასწარ შედგენილ საათობრივ გრაფიკზე აღარ იქნება დამოკიდებული.
კვლევა აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის მხარდაჭერით მიმდინარეობს
პროექტი აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ეროვნული ინსტიტუტის (USDA NIFA) გრანტით ფინანსდება. ამ ეტაპზე მკვლევრები ახალი სისტემის შესაძლებლობებს ამოწმებენ.
ტექნოლოგიის მიზანია სათბურებში განათების უფრო ზუსტად მართვა, ელექტროენერგიის მოხმარების შემცირება და ენერგეტიკული დანახარჯების ოპტიმიზაცია. თუმცა კვლევა ჯერ დამუშავებისა და გამოცდის ეტაპზეა და მისი კომერციული ეფექტიანობის შესახებ საბოლოო შედეგები გამოქვეყნებული არ არის.
რა მნიშვნელობა აქვს ამ ტექნოლოგიას სათბურის მეურნეობებისთვის?
სათბურებში დამატებითი განათება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზამთარში, მოღრუბლულ ამინდსა და დღის მოკლე პერიოდში. ამასთან, ბუნებრივი სინათლის ინტენსივობა დღის განმავლობაში იცვლება, ხოლო მცენარის საჭიროება ზრდის ეტაპისა და გარემო პირობების მიხედვით განსხვავებულია.
თუ ახალი სისტემა პრაქტიკაში წარმატებით დაინერგება, სათბურის მფლობელებს შესაძლებლობა ექნებათ, განათება მცენარის რეალურ საჭიროებას შეუხამონ და სანათების ზედმეტი მუშაობა თავიდან აიცილონ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ მეურნეობებისთვის, სადაც ელექტროენერგიის საფასური წარმოების თვითღირებულებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.
წყარო: HortiDaily
ფოტო: აგროკავკასია / AI

