ფსტა (ფისტა, ლათ. Pistacia Vera) მსოფლიო აგროსექტორის ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ კულტურად ყალიბდება და ახალი პლანტაციები უკვე რამდენიმე კონტინენტზე ფართოვდება.
ბოლო წლებში ფსტას მსოფლიო ბაზარი განსაკუთრებული ტემპით იზრდება. თუ წარსულში წარმოების მთავარი ცენტრები ირანი და თურქეთი იყვნენ, დღეს ლიდერის პოზიციებს სულ უფრო მეტად აშშ იკავებს, ხოლო ესპანეთი და ავსტრალია სწრაფად აფართოებენ პლანტაციებს. ექსპერტების შეფასებით, ზრდის მთავარი მიზეზებია მაღალი საბაზრო ფასი, მზარდი მოთხოვნა და კლიმატური პირობები, რომლებიც ამ კულტურისთვის ბევრ რეგიონში ხელსაყრელია.
აშშ უკვე ზედიზედ რამდენიმე წელია მსოფლიოს უმსხვილესი მწარმოებელია. USDA-ს მონაცემებით, 2025/26 სეზონში ამერიკული წარმოება 700 ათას ტონას აღემატება, რაც მსოფლიო წარმოების დაახლოებით 60–65%-ს შეადგენს. კალიფორნიაში ბევრი ფერმერი ნუშისა და სხვა კულტურების ნაწილს ფსტით ანაცვლებს, რადგან პროდუქტი მაღალი დამატებული ღირებულებით გამოირჩევა.
განსაკუთრებით საინტერესოა ესპანეთის მაგალითი. ბოლო წლებში ქვეყანამ ფსტას პლანტაციების ფართობი მნიშვნელოვნად გაზარდა. 2025 წელს ესპანეთის წარმოება დაახლოებით 34 ათას ტონას მიაღწია, რაც წინა წელთან შედარებით 41%-იანი ზრდაა. უფრო მნიშვნელოვანი კი ისაა, რომ არსებული ნარგაობების დიდი ნაწილი ჯერ სრულ მსხმოიარობაში არც შესულა, ამიტომ ექსპერტები მომდევნო წლებში კიდევ უფრო სწრაფ ზრდას ელოდებიან.
ფსტას მიმართ ინტერესი იზრდება ავსტრალიაშიც, სადაც მშრალი კლიმატი და თანამედროვე სარწყავი სისტემები კულტურის განვითარებისთვის კარგ პირობებს ქმნის. ავსტრალიელი მწარმოებლები განსაკუთრებით აზიის ბაზრებზე არიან ორიენტირებული, სადაც თხილეულზე მოთხოვნა ყოველწლიურად მატულობს.
მოთხოვნის ზრდას ხელს უწყობს ჯანსაღი კვების ტენდენციებიც. ფსტა ცილებით, ბოჭკოებითა და სასარგებლო ცხიმებით მდიდარ პროდუქტად ითვლება. გარდა ამისა, ბოლო წლებში მსოფლიო ბაზარზე გაიზარდა ფსტის გამოყენება საკონდიტრო ნაწარმში, ნაყინებში, კრემებსა და სხვა გადამუშავებულ პროდუქტებში. ზოგი ანალიტიკოსი მოთხოვნის ზრდას პოპულარული „დუბაის შოკოლადის“ ტრენდსაც უკავშირებს.
ფსტას მსოფლიო ბაზარი — ძირითადი მაჩვენებლები
- მსოფლიო წარმოება (2025/26) — დაახლოებით 1.1 მლნ ტონა;
- უმსხვილესი მწარმოებელი — აშშ (დაახლოებით 713 ათასი ტონა);
- ირანი — დაახლოებით 200 ათასი ტონა;
- თურქეთი — დაახლოებით 120 ათასი ტონა;
- ესპანეთი — დაახლოებით 34 ათასი ტონა;
- მსოფლიოს უმსხვილესი მომხმარებლები — ევროკავშირი, აშშ, ჩინეთი და თურქეთი.
ფსტას პლანტაციები სწრაფად ფართოვდება ესპანეთში, ავსტრალიასა და სამხრეთ ამერიკის ნაწილში.
წყარო: USDA Tree Nuts Report (Pistachio Summary)
ფსტა (ფისტა – Pistacia) დარგვა – გამრავლება
