ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე განვითარებულ კარტოფილის სექტორში სერიოზული ბაზრის დისბალანსი შეიქმნა.
გავრცელებული ინფორმაციით, ბელგიაში ფერმერები დაახლოებით 860 000 ტონა კარტოფილის გაყიდვას ვერ ახერხებენ, რაც წარმოების დიდი მოცულობისა და ბაზარზე მოთხოვნის ცვლილების შედეგია.
ბელგია ევროპაში კარტოფილის გადამამუშავებელი ინდუსტრიის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი და მსოფლიოში ფრანგული კარტოფილის (frozen fries) წამყვანი ექსპორტიორია. სწორედ ამიტომ, ქვეყნის კარტოფილის წარმოება დიდწილად დამოკიდებულია გადამამუშავებელ ქარხნებზე და საერთაშორისო მოთხოვნაზე.
წარმოება მაღალია, მოთხოვნა კი შემცირდა
ბოლო სეზონში ბელგიაში კარტოფილის მოსავალი საკმაოდ მაღალი აღმოჩნდა. თუმცა ბაზარზე რამდენიმე ფაქტორმა შექმნა ჭარბი მიწოდება:
- გადამამუშავებელი ქარხნების კონტრაქტების შემცირება;
- საერთაშორისო ბაზრებზე მოთხოვნის ცვლილება;
- შენახვის მაღალი ხარჯები;
- ექსპორტის ლოგისტიკური პრობლემები.
შედეგად, კარტოფილის დიდი ნაწილი საცავებში დარჩა და ფერმერებს მისი სწრაფად რეალიზება უჭირთ.
ბელგია — ევროპული კარტოფილის ინდუსტრიის ცენტრი
ბელგიის კარტოფილის სექტორი ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე ინტენსიური და ტექნოლოგიურად განვითარებულია. ქვეყანა განსაკუთრებით ცნობილია კარტოფილის გადამამუშავებელი ინდუსტრიით, რომელიც აწარმოებს:
- გაყინულ კარტოფილს (French fries);
- ჩიფსებს;
- სხვა გადამუშავებულ პროდუქტებს.
ბელგიური კომპანიები კარტოფილის პროდუქტებს ექსპორტზე აწვდიან ათობით ქვეყანას — განსაკუთრებით ევროპაში, აზიასა და ახლო აღმოსავლეთში.
ფასებზე ზეწოლა
ჭარბი წარმოება ხშირად პირდაპირ აისახება ფასებზე. როდესაც ბაზარზე დიდი მოცულობის პროდუქტი ჩნდება, ფასები სწრაფად ეცემა.
ფერმერებისთვის ეს განსაკუთრებით რთული სიტუაციაა, რადგან კარტოფილის შენახვა გარკვეულ ხარჯებთან არის დაკავშირებული — ენერგია, საწყობები და ლოგისტიკა.
თუ ბაზარი დროულად ვერ აითვისებს ამ მოცულობას, ფერმერები შესაძლოა იძულებული გახდნენ პროდუქტის ნაწილი დაბალ ფასად გაყიდონ ან გადამუშავებაზე მიმართონ.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის?
ევროპის კარტოფილის ბაზარზე ასეთი დისბალანსი კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ბაზრის დაგეგმვა და კონტრაქტული წარმოება. ბელგიაში ბევრი ფერმერი მუშაობს კონტრაქტებით გადამამუშავებელ ქარხნებთან, რაც გარკვეულ სტაბილურობას უზრუნველყოფს.
საქართველოშიც კარტოფილი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კულტურაა, თუმცა ბაზრის ორგანიზება და ლოჯისტიკა ჯერ კიდევ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. ევროპული გამოცდილება აჩვენებს, რომ დიდი წარმოება ყოველთვის არ ნიშნავს მაღალ შემოსავალს — ბაზრის სტრუქტურა და მოთხოვნა გადამწყვეტია.
დასკვნა
ბელგიაში 860 000 ტონა კარტოფილის გაყიდვის პრობლემა მიუთითებს იმაზე, რომ აგრობაზარი ხშირად ძალიან სწრაფად რეაგირებს მიწოდებისა და მოთხოვნის ცვლილებაზე. მაღალი მოსავალი შეიძლება ფერმერებისთვის გამოწვევადაც იქცეს, თუ ბაზარი შესაბამის მოცულობას ვერ აითვისებს.
ევროპის კარტოფილის სექტორში მიმდინარე მოვლენები კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ თანამედროვე სოფლის მეურნეობაში წარმოებასთან ერთად გადამამუშავებელი ინდუსტრია და ბაზრის ორგანიზება კრიტიკულ როლს თამაშობს.
კარტოფილის დარგვის დრო და შეცდომები — რატომ წყდება მოსავლის ბედი პირველივე კვირაში
