გოჯი ბერი — სუპერკენკრა, რომლის მიმართ ინტერესი მსოფლიოში მუდმივად იზრდება

გოჯი ბერი გამოირჩევა მაღალი კვებითი ღირებულებით, მრავალმხრივი გამოყენებით და სხვადასხვა კლიმატურ პირობებთან ადაპტაციის უნარით.

გოჯი ბერი (Lycium barbarum და Lycium chinense) ძაღლყურძენასებრთა (Solanaceae) ოჯახის მრავალწლოვანი ბუჩქია. მისი ნათესავებია პომიდორი, ბადრიჯანი და კარტოფილი, თუმცა გოჯი ბერი ცნობილია როგორც კენკროვანი კულტურა. ბოლო ათწლეულებში მან განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აზიაში, რის გამოც ხშირად „სუპერკენკრის“ სახელითაც მოიხსენიებენ.

გოჯი ბერის წარმოშობა ჩინეთსა და ცენტრალური აზიის რეგიონებს უკავშირდება. ისტორიული წყაროების მიხედვით, მისი კულტივირება 2 000 წელზე მეტი ხნის წინ დაიწყო. განსაკუთრებით ფართოდ იყო გავრცელებული ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა ნაყოფს როგორც საკვებად, ისე ტრადიციულ მედიცინაში იყენებდა. დღეს გოჯი ბერის უმსხვილესი მწარმოებელი კვლავ ჩინეთია, თუმცა კომერციული პლანტაციები გაშენებულია ევროპის მრავალ ქვეყანაში, აშშ-ში, კანადაში, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში.

მცენარე 1,5–3 მეტრამდე სიმაღლის ეკლიან ბუჩქს წარმოადგენს. აქვს ვიწრო, ლანცეტური ფორმის ფოთლები და მცირე ზომის იისფერი ყვავილები. ნაყოფი წაგრძელებული, კაშკაშა ნარინჯისფერ-წითელი კენკრაა, რომლის სიგრძე ჩვეულებრივ 1–2 სანტიმეტრს აღწევს. სრული სიმწიფის პერიოდში ბუჩქი დიდი რაოდენობით ნაყოფს იკეთებს, რაც მას დეკორატიულ ღირებულებასაც ანიჭებს.

კულტურა შედარებით გამძლეა და კარგად ეგუება სხვადასხვა გარემო პირობებს. საუკეთესო შედეგს იძლევა მზიან ადგილებში, საშუალო ნაყოფიერების, კარგად დრენირებულ ნიადაგებზე. გოჯი ბერი საკმაოდ ყინვაგამძლეა და ბევრ სხვა კენკროვან კულტურასთან შედარებით ნაკლებად მომთხოვნია. ნაყოფის ხარისხისა და მოსავლიანობის გასაუმჯობესებლად რეკომენდებულია ფორმირებადი გასხვლა და რეგულარული მოვლა.

კვებითი ღირებულება

გოჯი ბერი მდიდარია C ვიტამინით, კაროტინოიდებით, B ჯგუფის ვიტამინებით, რკინით, თუთიით, სელენითა და კალიუმით. ნაყოფი ასევე შეიცავს პოლიფენოლებს, ფლავონოიდებსა და სხვა ანტიოქსიდანტურ ნაერთებს, რომლებიც მის მაღალ კვებით ღირებულებას განაპირობებს. გამხმარი ნაყოფი გამოირჩევა დიეტური ბოჭკოების მნიშვნელოვანი შემცველობით და ფართოდ გამოიყენება ჯანსაღი კვების პროდუქტებში.

კვებითი ღირებულება (100 გ გამხმარ ნაყოფზე)

ენერგეტიკული ღირებულება: 349 კკალ;
ცილები: 14.3 გ;
ცხიმები: 0.4 გ;
ნახშირწყლები: 77 გ;
დიეტური ბოჭკოები: 13 გ;
C ვიტამინი: 48–50 მგ;
რკინა: 6.8 მგ;
კალიუმი: 1 130 მგ;
კალციუმი: 190 მგ.

ნაყოფს მოიხმარენ როგორც ახალს, ისე გამხმარს. მისგან ამზადებენ ჩაის, წვენებს, სმუზებს, მურაბებს, საკონდიტრო ნაწარმსა და სხვადასხვა ფუნქციურ საკვებს.

საქართველოში გოჯი ბერის მოყვანა შესაძლებელია პრაქტიკულად ყველა რეგიონში, განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც კენკროვანი კულტურების წარმოება უკვე განვითარებულია. კულტურის მიმართ ინტერესი ყოველწლიურად იზრდება, რადგან მისი ნაყოფი მაღალი საბაზრო ღირებულებით გამოირჩევა და მოთხოვნა როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო ბაზრებზე სტაბილურად ნარჩუნდება.

საინტერესო ფაქტი: გოჯი ბერის ბუჩქს ხელსაყრელ პირობებში 15–20 წელზე მეტხანს შეუძლია ნაყოფის მოცემა, ხოლო სრულ მსხმოიარობაში შესვლის შემდეგ ყოველწლიურად უხვ მოსავალს იძლევა.

ფოტო: აგროკავკასია / AI
ავტორი: მალხაზ ხაზარბეგიშვილი