ყაზახეთი ცენტრალური აზიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან აგრარულ ქვეყნად მიიჩნევა. ფართო მიწის რესურსები და სტეპური ზონები ქვეყანას განსაკუთრებით ხელსაყრელს ხდის მასშტაბური სასოფლო-სამეურნეო წარმოებისთვის.
სოფლის მეურნეობა ეკონომიკის სტაბილური საყრდენია და მნიშვნელოვანი როლი აქვს როგორც დასაქმებაში, ისე ექსპორტის ფორმირებაში.
ქვეყნის კლიმატი და ლანდშაფტი განსაკუთრებით შეესაბამება მარცვლეული კულტურების წარმოებას. ყაზახეთი ტრადიციულად ითვლება ერთ-ერთ მსხვილ მარცვლეულის მწარმოებლად რეგიონში და ხშირად მოიხსენიება, როგორც ხორბლის ექსპორტზე ორიენტირებული ქვეყანა.
რას აწარმოებს ყაზახეთი (წლიური მოცულობები):
- ხორბალი – დაახლოებით 16–18 მლნ ტონა;
- ქერი – 3–4 მლნ ტონა;
- სიმინდი – 1 მლნ ტონამდე;
- ზეთოვანი კულტურები (მზესუმზირა, რაფსი) – 3 მლნ ტონამდე;
- კარტოფილი – 4 მლნ ტონაზე მეტი;
- ბოსტნეული – 4.5–5 მლნ ტონა.
ბოლო წლებში სახელმწიფო განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს აგროსექტორის მოდერნიზაციას. იზრდება თანამედროვე ტექნიკის გამოყენება, ფართოვდება სასოფლო-სამეურნეო მიწების ეფექტური მართვა და ნელ-ნელა ვითარდება სარწყავი მეურნეობაც, განსაკუთრებით ქვეყნის სამხრეთ რეგიონებში.
ექსპორტის ძირითადი მიმართულებები და მოცულობები:
- მარცვლეული და ფქვილი – 7–9 მლნ ტონა წელიწადში;
- ექსპორტის ღირებულება – დაახლოებით 3–4 მლრდ აშშ დოლარი;
- ძირითადი ბაზრები: უზბეკეთი, ავღანეთი, ირანი, ჩინეთი, ევროკავშირის ნაწილი.
ექსპორტში დომინირებს ნედლეული, თუმცა ბოლო წლებში მზარდია გადამუშავებული პროდუქციის წილიც. სახელმწიფოს მიზანია, ნედლი მარცვლეულის ექსპორტის პარალელურად გაიზარდოს დამატებული ღირებულების მქონე პროდუქცია.
გადამუშავება:
- ხორბალი: ფქვილი, მაკარონი;
- ზეთოვანი კულტურები: მცენარეული ზეთი;
- კარტოფილი: ნახევარფაბრიკატები და ჩიფსი;
- ხორცი: გაყინული და დამუშავებული პროდუქცია.
სოფლის მეურნეობის განვითარებას ხელს უწყობს უცხოური ინვესტიციებიც, განსაკუთრებით მარცვლეულის შენახვის, ლოგისტიკისა და გადამუშავების მიმართულებით. შედეგად, ყაზახეთი თანდათან ყალიბდება არა მხოლოდ ნედლეულის მომწოდებლად, არამედ აგროპროდუქციის რეგიონულ ცენტრად.
ჯამში, ყაზახეთის სოფლის მეურნეობა ეფუძნება მასშტაბს, სტაბილურ წარმოებას და ექსპორტზე ორიენტირებულ პოლიტიკას, რაც ქვეყანას ცენტრალურ აზიაში ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ აგრარულ მოთამაშედ აქცევს.
