ევროპის ხილის მეურნეობებში სულ უფრო ხშირად ჩნდება მზის პანელები, თუმცა მათი დანიშნულება მხოლოდ ელექტროენერგიის წარმოება აღარ არის.
თანამედროვე აგროვოლტაიკის სისტემები ერთდროულად იცავს ბაღებს გადაჭარბებული მზისგან, სეტყვისგან და ზოგიერთ შემთხვევაში ყინვისგანაც, ამავე დროს კი ფერმერს დამატებით შემოსავალს აძლევს ელექტროენერგიის წარმოების ხარჯზე. სწორედ ამიტომ ტექნოლოგია სწრაფად ვრცელდება ვაშლის, მსხლის, ალუბლის, ატმისა და სხვა ხეხილის პლანტაციებში.
აგროვოლტაიკის მთავარი იდეა სასოფლო-სამეურნეო მიწის ორმაგი გამოყენებაა. მზის პანელები ბაღის ზემოთ სპეციალურ კონსტრუქციებზე მონტაჟდება ისე, რომ ტექნიკას თავისუფლად გადაადგილების შესაძლებლობა დარჩეს, ხოლო ხეებმა საჭირო რაოდენობის სინათლე მიიღონ. თანამედროვე სისტემებში ხშირად გამოიყენება ნახევრად გამჭვირვალე ან მოძრავი პანელები, რომლებიც დღის განმავლობაში მზის მიმართულებას მიჰყვება და ჩრდილის ინტენსივობას არეგულირებს.
ბოლო წლებში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ სწორად დაგეგმილი აგროვოლტაიკა ხილის ხარისხზეც დადებით გავლენას ახდენს. ზომიერი ჩრდილი ამცირებს ნაყოფის გადახურებას, მზით დამწვრობის რისკსა და ნიადაგიდან წყლის აორთქლებას. შედეგად, მცენარე ნაკლებ წყალს მოიხმარს, ხოლო ცხელ ზაფხულში სტრესიც მნიშვნელოვნად მცირდება.
კარგი მაგალითია ნიდერლანდები, სადაც BayWa r.e.-ის მიერ აშენებულ აგროვოლტაიკის პროექტში ჟოლოსა და მოცხარის პლანტაციებზე მზის პანელები ტრადიციული დამცავი გადახურვების ნაცვლად გამოიყენეს. სისტემა ერთდროულად იცავს ნაყოფს ძლიერი მზის, სეტყვისა და ინტენსიური წვიმისგან და ამავე დროს ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს, რომელსაც მეურნეობა საკუთარი საჭიროებისთვის იყენებს, ხოლო ჭარბი ენერგია ქსელში მიეწოდება.
მსგავსი პროექტები უკვე ხორციელდება საფრანგეთში, გერმანიაში, იტალიასა და ავსტრიაში, სადაც აგროვოლტაიკის სისტემები განსაკუთრებით ვაშლისა და ვენახების მეურნეობებში ინერგება. ზოგიერთი სისტემა აღჭურვილია სენსორებითა და ავტომატური მართვის მექანიზმებით, რომლებიც ამინდის მიხედვით პანელების დახრის კუთხეს ცვლის და მცენარეებს ოპტიმალურ პირობებს უქმნის.
ევროკავშირის ერთობლივი კვლევითი ცენტრის (JRC) შეფასებით, აგროვოლტაიკა ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიული მიმართულებაა, რადგან იგი საშუალებას იძლევა, სასოფლო-სამეურნეო მიწა ენერგეტიკულ რესურსადაც გადაიქცეს, მიწის დანიშნულების შეცვლის გარეშე. კლიმატის ცვლილების ფონზე, როდესაც მზის ინტენსივობა და გვალვების სიხშირე იზრდება, ასეთი სისტემები ფერმერებისთვის არა მხოლოდ ენერგიის წყარო, არამედ მოსავლის დაცვის ეფექტიანი საშუალებაც ხდება.
წყარო: European Commission
აგროვოლტაიკა: რამდენი ჩრდილი სჭირდებათ მცენარეებს იდეალური მოსავლის მისაღებად
