ხეების დარგვა გარემოს დაცვის ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტიან გზად მიიჩნევა, თუმცა ბოლო წლებში მეცნიერებმა და ეკოლოგებმა არაერთხელ გააფრთხილეს საზოგადოება, რომ ტყის აღდგენა მხოლოდ ნერგების მიწაში ჩარგვას არ ნიშნავს.
თუ ეს პროცესი ბუნების კანონების გათვალისწინების გარეშე მიმდინარეობს, შედეგი შეიძლება სრულიად საპირისპირო აღმოჩნდეს. სწორედ ამიტომ სულ უფრო ხშირად ისმის კითხვა: რა ქმნის ნამდვილ ტყეს?
ბევრ ქვეყანაში მასშტაბური კამპანიები ტარდება, რომელთა ფარგლებში მილიონობით ნერგი ირგვება. ასეთი ინიციატივები, ერთი შეხედვით, შთამბეჭდავია, მაგრამ წარმატება მხოლოდ დარგული ხეების რაოდენობით არ იზომება. თუ ნერგები არ არის შერჩეული ადგილობრივი ბუნებრივი პირობების მიხედვით, ნიადაგი დაზიანებულია, წყლის რესურსი არასაკმარისია ან მოვლა სათანადოდ არ ხორციელდება, მათი დიდი ნაწილი რამდენიმე წელიწადში იღუპება.
ტყე გაცილებით რთული ეკოსისტემაა, ვიდრე ერთმანეთის გვერდით დარგული ხეების რიგი. მას ქმნის მრავალფეროვანი მცენარეულობა, ბუჩქები, სოკოები, მწერები, ფრინველები, ძუძუმწოვრები და მიკროორგანიზმებიც კი, რომლებიც ნიადაგის ჯანმრთელობას უზრუნველყოფენ. სწორედ ამ ურთიერთკავშირების გამო შეიძლება ერთი და იმავე რაოდენობის დარგულმა ხეებმა ორ სხვადასხვა ადგილზე სრულიად განსხვავებული შედეგი გამოიღოს.
ეკოლოგები განსაკუთრებულ ყურადღებას ადგილობრივი სახეობების გამოყენებას უთმობენ. ზოგჯერ სწრაფი ზრდის გამო უპირატესობას უცხო სახეობის ხეებს ანიჭებენ, თუმცა ასეთი ტყე ნაკლებად მდგრადია, ბიომრავალფეროვნებას ვერ ამდიდრებს და ადგილობრივი ცხოველებისა და მწერებისთვის საჭირო გარემოს ვერ ქმნის. ბუნებრივ ეკოსისტემაში თითოეულ მცენარეს თავისი როლი აქვს და ამ ბალანსის დარღვევა მომავალში ახალ პრობლემებს იწვევს.
ბევრ შემთხვევაში საუკეთესო გამოსავალი ბუნებრივი აღდგენის ხელშეწყობაა. თუ ტერიტორია დაცულია გადაჭარბებული ძოვებისგან, ხანძრისგან, უკანონო ჭრისგან და სხვა ზეწოლისგან, ბუნებას ხშირად თავად შეუძლია ტყის აღდგენა. ადგილობრივი მცენარეები ნელ-ნელა იკიდებს ფეხს, ბრუნდებიან ფრინველები და მწერები, რომლებიც თესლებს ავრცელებენ, ხოლო ნიადაგიც თანდათან იბრუნებს სიცოცხლეს.
ეს არ ნიშნავს, რომ ხეების დარგვა საჭირო არ არის. პირიქით, სწორად დაგეგმილი პროექტები მნიშვნელოვან შედეგს იძლევა, განსაკუთრებით იქ, სადაც ტყე მთლიანად განადგურებულია. თუმცა წარმატებისთვის აუცილებელია ადგილობრივი ეკოსისტემის ცოდნა, სწორი სახეობების შერჩევა და შემდგომი მოვლა. მხოლოდ ასე შეიძლება შეიქმნას ტყე, რომელიც ათწლეულების შემდეგაც სიცოცხლით იქნება სავსე.
ტყის აღდგენა არ არის ერთდღიანი აქცია. ეს ბუნებასთან ხანგრძლივი თანამშრომლობაა, რომლის ნამდვილი შედეგი მხოლოდ წლების შემდეგ ჩანს, მაგრამ სწორედ ამ მოთმინებას შეუძლია მომავალი თაობებისთვის ჯანმრთელი და მდგრადი გარემოს დატოვება.
