ყოველდღიურად ტონობით საკვები ნაგავში ხვდება, თუმცა ზოგ ქალაქში ეს ნარჩენები პრობლემად აღარ ითვლება — ისინი პარკებისა და ბაღების რესურსად იქცა.
ბანანის კანი, ყავის ნალექი, ბოსტნეულის ნარჩენები, კვერცხის ნაჭუჭი და სხვა ორგანული მასალა ყოველდღიურად მილიონობით ტონა გროვდება მსოფლიოს ქალაქებში. წარსულში ასეთი ნარჩენების უმეტესობა ნაგავსაყრელებზე ხვდებოდა, სადაც ლპობის პროცესში მეთანი — ძლიერი სათბური აირი — გამოიყოფოდა. დღეს კი სულ უფრო მეტი ქალაქი ცდილობს ორგანული ნარჩენები სასარგებლო რესურსად აქციოს.
ამის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გზა კომპოსტირებაა. კომპოსტირების დროს მიკროორგანიზმები ორგანულ ნარჩენებს შლიან და მათ ნიადაგისთვის სასარგებლო ორგანულ მასად გარდაქმნიან. მიღებული კომპოსტი მდიდარია საკვები ელემენტებით და ხშირად გამოიყენება ქალაქის პარკებში, სკვერებში, ყვავილების ბაღებსა და სხვა მწვანე სივრცეებში.
როგორ მუშაობს სისტემა?
ბევრ ქალაქში მოსახლეობა საკვების ნარჩენებს ცალკე აგროვებს. შემდეგ ეს მასალა სპეციალურ კომპოსტირების ცენტრებს გადაეცემა, სადაც ტენიანობის, ტემპერატურისა და ჟანგბადის კონტროლის პირობებში ორგანული ნივთიერებები თანდათან კომპოსტად გარდაიქმნება.
დამუშავების შემდეგ მიღებული მასალა ნიადაგის სტრუქტურას აუმჯობესებს, ხელს უწყობს წყლის შეკავებას და მცენარეებს დამატებითი საკვები ნივთიერებებით ამარაგებს. შედეგად, ქალაქებს ნაკლებად სჭირდებათ ტორფის, ქიმიური სასუქებისა და სხვა გარე რესურსების გამოყენება.
ქალაქები, რომლებიც ნარჩენებს რესურსად აქცევენ
ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის მრავალ ქალაქში ორგანული ნარჩენების შეგროვება უკვე მუნიციპალური სისტემის ნაწილია. მაგალითად, კანადის ქალაქ ტორონტოში და იტალიის ქალაქ მილანში მოსახლეობისგან ცალკე შეგროვებული საკვების ნარჩენები კომპოსტირებისა და ბიოგაზის წარმოებისთვის გამოიყენება. მიღებული კომპოსტის ნაწილი მოგვიანებით ქალაქის მწვანე სივრცეებში ბრუნდება.
მსგავსი მიდგომა ე.წ. „წრიული ეკონომიკის“ მაგალითია — სისტემა, სადაც ნარჩენი საბოლოო დანიშნულება აღარ არის და რესურსი ისევ გამოყენებაში ბრუნდება.
ყველა ნარჩენი სასუქად არ იქცევა
კომპოსტირებისთვის მხოლოდ შესაბამისი ორგანული მასალაა საჭირო. პლასტმასი, მინა, ლითონი და სხვა არაორგანული ნივთიერებები პროცესს აფერხებს. ამიტომ ქალაქებისთვის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა ნარჩენების სწორად დახარისხებაა.
ამავე დროს, თანამედროვე კომპოსტირების სისტემები ისეა მოწყობილი, რომ მაღალი ტემპერატურის პირობებში პათოგენების დიდი ნაწილი განადგურდეს და საბოლოო პროდუქტი უსაფრთხო იყოს.
ნაგვის ურნიდან პარკამდე
ქალაქების გამოცდილება აჩვენებს, რომ გუშინდელი საკვების ნარჩენი ხვალ შეიძლება ხის, ყვავილის ან გაზონის საკვებად იქცეს. ამ გზით მცირდება ნაგავსაყრელებზე მოხვედრილი ორგანული მასალის რაოდენობა, მცირდება სათბური აირების გამოყოფა და ქალაქები საკუთარ მწვანე სივრცეებს ადგილობრივი რესურსით ამარაგებენ.
ერთი შეხედვით უსარგებლო ნარჩენი საბოლოოდ ისევ ბუნების წრებრუნვაში ბრუნდება — ოღონდ უკვე სასუქის სახით.
წყარო: European Environment Agency (EEA)
კომპოსტი, კომპოსტის დამზადება და გამოყენება
