კანადაში მიმდინარეობს საინტერესო აგროინოვაციური პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს აგროსასურსათო სისტემის უფრო მდგრადი მოდელის შექმნას. პროექტი ეფუძნება იდეას, რომ საკვები და ორგანული ნარჩენები აღარ განიხილებოდეს როგორც პრობლემა — არამედ როგორც რესურსი ახალი პროდუქციისთვის.
ინიციატივა ხორციელდება Cowessess First Nation-ის (სასკაჩევანის პროვინცია) და ბიოტექნოლოგიური კომპანიის B-Nature Biotech თანამშრომლობით. პარტნიორობის ფარგლებში იგეგმება ისეთი კომპლექსის შექმნა, რომელიც გააერთიანებს სწრაფი კომპოსტირების ტექნოლოგიასა და სათბურის წარმოებას.
როგორ მუშაობს პროექტის მოდელი
პროექტის მთავარი იდეა არის წრიული აგროეკონომიკის პრინციპზე დაფუძნებული სისტემა. ამ მოდელში სხვადასხვა ეტაპი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული და ნარჩენი ერთ პროცესში ხდება რესურსი სხვა პროცესისთვის.
პირველ ეტაპზე ხდება ორგანული ნარჩენების შეგროვება — ეს შეიძლება იყოს საკვების წარმოების ნარჩენები, სოფლის მეურნეობის ბიომასა, სასურსათო ქსელების ან გადამამუშავებელი საწარმოების ორგანული ნარჩენი.
შემდეგ ეს მასალა გადის სწრაფი კომპოსტირების პროცესს სპეციალურ ბიორეაქტორებში. ასეთი ტექნოლოგია საშუალებას იძლევა, რომ ნარჩენების გადამუშავება განხორციელდეს რამდენიმე კვირაში, მაშინ როცა ტრადიციულ კომპოსტირებას ხშირად რამდენიმე თვე სჭირდება.
მიღებული კომპოსტი გამოიყენება:
- სათბურებში ნიადაგის გამდიდრებისთვის;
- ორგანული სასუქის წარმოებისთვის;
- ნიადაგის ჯანმრთელობის აღსადგენად.
ამავე კომპლექსში დაგეგმილია თანამედროვე სათბურის მეურნეობა, სადაც წარმოებული ბოსტნეული და მწვანილი ადგილობრივ ბაზარს მიეწოდება.
რატომ არის ეს პროექტი მნიშვნელოვანი
კანადის აგროსექტორში სულ უფრო დიდი ყურადღება ექცევა საკვების ნარჩენების შემცირებას. სხვადასხვა შეფასებით, ქვეყანაში ყოველწლიურად მილიონობით ტონა საკვები ნარჩენი წარმოიქმნება, რომლის დიდი ნაწილი ნაგავსაყრელებზე ხვდება.
ასეთი პროექტები რამდენიმე პრობლემას ერთდროულად აგვარებს:
- მცირდება ნარჩენების მოცულობა;
- მცირდება მეტანის გამოყოფა ნაგავსაყრელებიდან;
- იქმნება ორგანული სასუქი;
- იზრდება ადგილობრივი საკვების წარმოება.
ეკონომიკური და სოციალური მნიშვნელობა
პროექტი მნიშვნელოვანია ასევე ადგილობრივი თემის ეკონომიკური განვითარებისთვის. Cowessess First Nation-ისთვის ეს ნიშნავს:
- ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას;
- თანამედროვე აგროტექნოლოგიებზე წვდომას;
- ადგილობრივი სასურსათო უსაფრთხოების გაძლიერებას.
გარდა ამისა, ინიციატივა ხელს უწყობს ადგილობრივი ცოდნისა და თანამედროვე ბიოტექნოლოგიის შერწყმას, რაც სულ უფრო მნიშვნელოვანი მიმართულება ხდება ჩრდილოეთ ამერიკის სოფლის მეურნეობაში.
წრიული ეკონომიკა აგროსექტორში — მომავლის მოდელი
მსგავსი პროექტები მსოფლიოში სწრაფად იზრდება.
აგროსექტორი ეტაპობრივად გადადის წრიული ეკონომიკის მოდელზე, სადაც:
- ნარჩენი მინიმუმამდე მცირდება;
- რესურსები მაქსიმალურად გამოიყენება;
- წარმოება ეკოლოგიურად მდგრადი ხდება.
კანადაში დაწყებული ინიციატივა სწორედ ამ ტენდენციის მაგალითია. ნარჩენების გადამუშავებისა და სათბურის წარმოების გაერთიანება ქმნის სისტემას, სადაც ბიომასა, ენერგია და საკვები ერთმანეთთან ერთიან ეკოსისტემაში ფუნქციონირებს.
ასეთი მოდელები განსაკუთრებით საინტერესოა იმ ქვეყნებისთვისაც, სადაც სათბურის მეურნეობა სწრაფად ვითარდება და პარალელურად იზრდება ორგანული სასუქისა და ნიადაგის აღდგენის საჭიროება.
ფოტო: freepik
