რა არის „ფუტკრის გზა“?

ფუტკრებს ქალაქში გადარჩენისთვის მხოლოდ ყვავილები არ სჭირდება — მათ ერთმანეთთან დაკავშირებული მწვანე სივრცეების ქსელიც სჭირდებათ.

როდესაც ქალაქში ფუტკრებზე საუბრობენ, ხშირად წარმოიდგენენ სკებს, ყვავილებს ან ურბანულ მეფუტკრეობას. თუმცა ბოლო წლებში ევროპაში სულ უფრო ხშირად გამოიყენება კიდევ ერთი საინტერესო ტერმინი — „ფუტკრის გზა“ (Bee Path). ეს არის იდეა, რომლის მიზანიც ქალაქებში დამმტვერიანებლებისთვის უფრო ხელსაყრელი გარემოს შექმნაა.

ფუტკრები, პეპლები და სხვა დამმტვერიანებლები საკვების მოსაძებნად ყოველდღიურად სხვადასხვა მიმართულებით გადაადგილდებიან. ბუნებრივ ლანდშაფტში ისინი მდელოებს, ტყის პირებსა და ყვავილებით მდიდარ ტერიტორიებს შორის თავისუფლად გადაადგილდებიან, თუმცა ქალაქებში ხშირად ბეტონის, ასფალტისა და შენობების უწყვეტ სივრცეებს აწყდებიან.

სწორედ აქ ჩნდება „ფუტკრის გზის“ კონცეფცია.

მიზანი მარტივია — პარკები, სკვერები, ყვავილოვანი მდელოები, მწვანე ზოლები და სხვა გამწვანებული სივრცეები ისე დაუკავშირდეს ერთმანეთს, რომ ფუტკრებს და პეპლებს ქალაქში უსაფრთხოდ გადაადგილება და საკვების პოვნა გაუადვილდეთ.

როგორ მუშაობს ფუტკრის გზა?

ფუტკრის გზა არ არის ერთი კონკრეტული ბილიკი ან სპეციალურად აშენებული ინფრასტრუქტურა. სინამდვილეში ეს ერთმანეთთან დაკავშირებული მწვანე სივრცეების ქსელია.

ასეთი ქსელი შეიძლება შედგებოდეს:

• ქალაქის პარკებისგან;
• სკვერებისა და ბაღებისგან;
• ყვავილოვანი მდელოებისგან;
• ხეებით გამწვანებული ქუჩებისგან;
• მწვანე სახურავებისა და ვერტიკალური ბაღებისგან;
• მდინარისპირა მწვანე ზოლებისგან.

მთავარი იდეაა, რომ ფუტკარმა ერთი ყვავილოვანი სივრციდან მეორემდე მისვლა შეძლოს ისე, რომ გზად საკვების წყაროები შეხვდეს.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

ბოლო ათწლეულებში მეცნიერები მსოფლიოს მრავალ რეგიონში დამმტვერიანებლების შემცირებას აკვირდებიან. ამის მიზეზებს შორისაა ჰაბიტატების დაკარგვა, ინტენსიური ურბანიზაცია, ზოგიერთი პესტიციდის გამოყენება, კლიმატის ცვლილება და ყვავილოვანი მცენარეების შემცირება.

ფუტკრები მხოლოდ თაფლის მწარმოებლები არ არიან. ისინი ასობით სახეობის ველური მცენარისა და მრავალი სასოფლო-სამეურნეო კულტურის დამტვერვაში მონაწილეობენ. ამიტომ მათი შემცირება ეკოსისტემებზეც აისახება და სოფლის მეურნეობაზეც.

„ფუტკრის გზები“ სწორედ ამ პრობლემის ნაწილობრივ გადაჭრას ცდილობს. როდესაც ქალაქში ერთმანეთთან დაკავშირებული მწვანე სივრცეები იქმნება, დამმტვერიანებლებს საკვების პოვნა და გადაადგილება უფრო უადვილდებათ.

ქალაქი, რომელიც მხოლოდ ადამიანებისთვის არ იგეგმება

ფუტკრების „საკვები მარშრუტები“ აჩვენებს, რომ თანამედროვე ქალაქები მხოლოდ ადამიანების საჭიროებებზე აღარ არის ორიენტირებული. სულ უფრო მეტი მუნიციპალიტეტი ცდილობს ურბანულ გარემოში ისეთი პირობების შექმნას, სადაც მცენარეები, მწერები, ფრინველები და ადამიანები ერთ ეკოსისტემაში თანაარსებობენ. ზოგჯერ ამისთვის საკმარისია რამდენიმე ყვავილოვანი მდელო, მწვანე ზოლი და სწორად დაგეგმილი კავშირი მათ შორის.

პატარა ცვლილებები, დიდი შედეგი

ფუტკრის გზა ყოველთვის დიდ პროექტს არ მოითხოვს. ზოგჯერ რამდენიმე ყვავილოვანი ზოლის, იშვიათად მოთიბული მდელოს ან ადგილობრივი მცენარეებით გამწვანებული ქუჩის შექმნაც საკმარისია იმისათვის, რომ ქალაქში დამმტვერიანებლებისთვის უფრო მეგობრული გარემო გაჩნდეს.

სწორედ ამიტომ ევროპის სულ უფრო მეტი ქალაქი ცდილობს მწვანე სივრცეები ცალკეულ კუნძულებად კი არა, ერთიან ქსელად დაგეგმოს. ასეთ გარემოში ქალაქი მხოლოდ ადამიანებისთვის აღარ არის შექმნილი — ის სიცოცხლის მრავალ ფორმას ერთდროულად ემსახურება.

წყარო: URBACT – Bee Path Cities