შავი ზღვის პორტებიდან მარცვლეულის ექსპორტი მკვეთრად შემცირდა — მსოფლიო ვაჭრობა ახალ მარშრუტებს ეძებს

უკრაინის, მარცვლეულის, ექსპორტი

შავი ზღვის რეგიონში საზღვაო გადაზიდვების შეფერხებამ მარცვლეულის საერთაშორისო ვაჭრობის მიმართულებები შეცვალა. ექსპორტის შეზღუდვის გამო უკრაინასა და რუსეთში მარაგები გროვდება, ხოლო ხორბლის მსოფლიო ბაზარზე სხვა ექსპორტიორი ქვეყნების როლი იზრდება.

გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) 19 ნოემბერს გამოქვეყნებული ანგარიშის Food Outlook-ის თანახმად, 2026 წლის სექტემბერში უკრაინის დიდი ოდესის პორტებიდან და რუსეთის შავი და აზოვის ზღვების პორტებიდან მარცვლეულის ერთობლივმა გადაზიდვებმა 500 ათას ტონასაც კი ვერ მიაღწია. ერთი წლის წინ, 2025 წლის სექტემბერში, ამ პორტებიდან ჯამურად 7,8 მილიონი ტონა მარცვლეული გადაიზიდა.

გადაზიდვების ასეთი მკვეთრი შემცირება შავი ზღვის რეგიონში არსებული საომარი ვითარებითა და საზღვაო ლოგისტიკის შეფერხებით არის გამოწვეული. ექსპორტის შეზღუდვა განსაკუთრებით რთულ მდგომარეობაში აყენებს იმ მწარმოებლებსა და სავაჭრო კომპანიებს, რომლებსაც დიდი მოცულობის მარცვლეულის დროულად გატანა სჭირდებათ.

ალტერნატიული მარშრუტები სრულად ვერ ანაცვლებს საზღვაო პორტებს

უკრაინა მარცვლეულის ექსპორტისთვის სულ უფრო მეტად იყენებს დუნაის პორტებს — იზმაილს, რენისა და კილიის. 2026 წლის სექტემბერში ამ პორტებით დაახლოებით 1 მილიონი ტონა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია გაიტანეს, რაც უკრაინის იმ თვის აგროსაექსპორტო გადაზიდვების 46%-ს შეადგენდა.

თუმცა დუნაის მარშრუტსაც აქვს შეზღუდვები. გემების დაგროვება, სულინის არხში ლოდინის ხანგრძლივი დრო, წყლის დაბალი დონე და გაზრდილი სატრანსპორტო ხარჯები გადაზიდვებს აძვირებს. სარკინიგზო ტრანსპორტიც გამოიყენება, თუმცა ლიანდაგების განსხვავება, გადატვირთვის აუცილებლობა და ინფრასტრუქტურის შეზღუდული შესაძლებლობები ექსპორტის ზრდას აფერხებს.

რუსეთისთვის კი მნიშვნელოვანი ალტერნატივა ბალტიის ზღვის პორტები გახდა. FAO-ს ანგარიშის მიხედვით, რუსეთის შავი და აზოვის ზღვის პორტებზე მარცვლეულის ექსპორტის წილი სექტემბერში მკვეთრად შემცირდა, ხოლო ბალტიის პორტებიდან გადაზიდვები გაიზარდა.

ხორბლის მსოფლიო ვაჭრობაში კონკურენცია იცვლება

შავი ზღვის პორტებიდან ექსპორტის შეფერხება მსოფლიო ბაზარზე მარცვლეულის მიწოდების გეოგრაფიას ცვლის. FAO-ს შეფასებით, არგენტინა, ავსტრალია და ევროკავშირი ხორბლის მსოფლიო ექსპორტში საკუთარ წილს ზრდიან და ამით ნაწილობრივ ავსებენ იმ მიწოდების დანაკლისს, რომელიც შავი ზღვის რეგიონში შექმნილმა პრობლემებმა გამოიწვია.

წყარო: FAO

თქვენი რეკლამა