მსოფლიოში პომიდორი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ მოხმარებული ბოსტნეულია, თუმცა ბუნებრივად ის დიდი რაოდენობით A ვიტამინს არ შეიცავს. სწორედ ამიტომ, მეცნიერები წლებია ცდილობენ ისეთი ჯიშების შექმნას, რომლებიც არა მხოლოდ მაღალმოსავლიანი და დაავადებებისადმი გამძლე იქნება, არამედ უფრო მაღალი კვებითი ღირებულებითაც გამოირჩევა.
ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგეს ფლორიდის უნივერსიტეტის (UF/IFAS) მეცნიერებმა, რომლებმაც შექმნეს პომიდორი, რომელიც ჩვეულებრივ ჯიშებთან შედარებით გაცილებით მეტ ბეტა-კაროტინს შეიცავს. ბეტა-კაროტინი პროვიტამინ A-ს წარმოადგენს, რომელსაც ადამიანის ორგანიზმი A ვიტამინად გარდაქმნის.
A ვიტამინი აუცილებელია მხედველობის, იმუნური სისტემის, ზრდისა და ორგანიზმის ნორმალური განვითარებისათვის. მისი დეფიციტი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში კვლავ სერიოზულ პრობლემად რჩება და განსაკუთრებით ბავშვებსა და ორსულ ქალებს ემუქრება. მეცნიერების შეფასებით, A ვიტამინის დეფიციტი დაახლოებით 345 მილიონ ადამიანს აღენიშნება 79 ქვეყანაში.
კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა წიწაკიდან მიღებული გენი გამოიყენეს, რომელიც კაროტინოიდების სინთეზში მონაწილეობს. ამის შედეგად მიღებულმა პომიდორმა უფრო მეტი ბეტა-კაროტინი დააგროვა, რის გამოც ნაყოფმა ტრადიციული წითელი ფერის ნაცვლად ნარინჯისფერი შეფერილობა მიიღო. მიღებული ჰიბრიდები არა მხოლოდ უფრო მდიდარი აღმოჩნდა ბეტა-კაროტინით, არამედ გამოირჩეოდა უფრო დიდი ნაყოფითა და უკეთესი მოსავლიანობითაც.
მკვლევართა განცხადებით, ახალი პომიდორი ბეტა-კაროტინის შემცველობით აღემატება ბევრ ცნობილ წყაროს, მათ შორის კომბოსტოს (კეილს) და ზოგიერთ შემთხვევაში ტკბილ კარტოფილსაც. მათი შეფასებით, ასეთი პომიდვრის დღეში დაახლოებით 50–100 გრამის მიღებამ შეიძლება მნიშვნელოვნად შეუწყოს ხელი A ვიტამინის დეფიციტის შემცირებას იმ რეგიონებში, სადაც ეს პრობლემა ფართოდ არის გავრცელებული.
ბიოფორტიფიკაცია, ანუ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების კვებითი ღირებულების გაუმჯობესება, ბოლო წლებში სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად იქცა. მეცნიერები მუშაობენ არა მხოლოდ მაღალმოსავლიანი, არამედ ისეთი კულტურების შექმნაზე, რომლებიც ადამიანის ჯანმრთელობისთვის უფრო სასარგებლო იქნება. მსგავსი პროექტები უკვე ხორციელდება ბრინჯზე, სიმინდზე, კასავასა და სხვა სასურსათო კულტურებზეც.
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ახალი პომიდორი ჯერ კიდევ კვლევისა და განვითარების ეტაპზეა და ფართომასშტაბიანი კომერციული წარმოება არ დაწყებულა. თუმცა სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ მსგავსი ინოვაციები მომავალში მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს როგორც კვებითი უსაფრთხოების გაუმჯობესებაში, ისე „ფარული შიმშილის“ — ვიტამინებისა და მიკროელემენტების დეფიციტის — შემცირებაში.
თუ ტექნოლოგია პრაქტიკაში ფართოდ დაინერგება, მომავალში მომხმარებელს შესაძლოა შეეძლოს ყოველდღიურად მიიღოს მეტი A ვიტამინი იმავე პროდუქტიდან, რომელსაც უკვე წლებია მოიხმარს. ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ თანამედროვე სელექცია და ბიოტექნოლოგია მხოლოდ მოსავლიანობის ზრდას აღარ ემსახურება — მისი მიზანი საკვების კვებითი ღირებულების გაუმჯობესებაც არის.
წყარო: University of Florida, FreshPlaza
