ფუტკრები მხოლოდ თაფლის მწარმოებლები არ არიან. FAO-ის შეფასებით, მსოფლიოს საკვები კულტურების დაახლოებით 75% ნაწილობრივ მაინც დამოკიდებულია დამამტვერიანებლებზე, რის გამოც მათი შემცირება პირდაპირ საფრთხეს უქმნის სასურსათო უსაფრთხოებას, ბიომრავალფეროვნებასა და სოფლის მეურნეობის მდგრადობას.
ფუტკრები და სხვა დამამტვერიანებლები თანამედროვე სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი, თუმცა ხშირად შეუმჩნეველი საყრდენია. გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) მონაცემებით, მსოფლიოში ხილისა და თესლის მომცემი კულტურების დაახლოებით 75 პროცენტი გარკვეულწილად დამოკიდებულია დამამტვერიანებლების მუშაობაზე. მათ გარეშე მნიშვნელოვნად შემცირდებოდა როგორც სასოფლო-სამეურნეო წარმოების მოცულობა, ისე საკვების მრავალფეროვნება.
FAO აღნიშნავს, რომ დამამტვერიანებლების როლი მხოლოდ მოსავლიანობის გაზრდით არ შემოიფარგლება. ისინი გავლენას ახდენენ პროდუქციის ხარისხზეც. კარგად დამტვერილი მცენარეები, როგორც წესი, უფრო ხარისხიან, თანაბარი ზომისა და უკეთესი საკვები ღირებულების ნაყოფს იძლევა. სწორედ ამიტომ ფუტკრები და სხვა დამამტვერიანებლები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ადამიანების კვების ხარისხის გაუმჯობესებაშიც.
ორგანიზაციის შეფასებით, დამამტვერიანებლები გავლენას ახდენენ მსოფლიო სასოფლო-სამეურნეო წარმოების დაახლოებით 35 პროცენტზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათი წვლილი ხილის, ბოსტნეულის, კაკლოვანი კულტურების, ზეთოვანი მცენარეების, ყავის, კაკაოსა და მრავალი სხვა მაღალი ღირებულების პროდუქტის წარმოებაში.
მიუხედავად მათი მნიშვნელობისა, ფუტკრები და სხვა დამამტვერიანებლები მზარდი ზეწოლის ქვეშ არიან. FAO მთავარ საფრთხეებად ასახელებს პესტიციდების არასწორ გამოყენებას, ბუნებრივი ჰაბიტატების შემცირებას, მონოკულტურების გავრცელებას, მავნებლებსა და დაავადებებს, ასევე კლიმატის ცვლილებას. ეს ფაქტორები დამამტვერიანებელთა პოპულაციების შემცირებას იწვევს, რაც საბოლოოდ სასურსათო სისტემებზეც აისახება.
FAO ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ფუტკრების დაცვა მხოლოდ გარემოსდაცვითი საკითხი არ არის. ეს პირდაპირ უკავშირდება ფერმერების შემოსავლებს, სოფლის მეურნეობის პროდუქტიულობასა და გლობალურ სასურსათო უსაფრთხოებას. ორგანიზაცია ქვეყნებს მოუწოდებს, დანერგონ დამამტვერიანებლებისადმი მეგობრული სასოფლო-სამეურნეო პრაქტიკები, შეამცირონ ქიმიური ზეწოლა და ხელი შეუწყონ ბუნებრივი ეკოსისტემების შენარჩუნებას.
დღეს მსოფლიოში 25 000-ზე მეტი სახეობის ფუტკარი და დაახლოებით 200 000 სხვადასხვა სახეობის დამამტვერიანებელი ცხოველია აღწერილი. მათი მრავალფეროვნება ერთგვარი „სადაზღვევო მექანიზმია“ სოფლის მეურნეობისთვის, რადგან სხვადასხვა სახეობა სხვადასხვა კლიმატურ და ეკოლოგიურ პირობებში უზრუნველყოფს დამტვერვის პროცესის უწყვეტობას.
წყარო: FAO
ხილკენკროვნების, ციტრუსის, ბოსტნეულის დასამტვერად ფუტკრის გამოყენება
