წყლის დეფიციტის პირველი ნიშნები მცენარეებში ხშირად თვალით ჯერ კიდევ არ ჩანს.
მცენარეებს წყლის ნაკლებობა მანამდე ეწყებათ, ვიდრე ფოთლები გახმობას ან გაყვითლებას დაიწყებს. სწორედ ამ ადრეული ცვლილებების დაფიქსირებას ემსახურება NASA-ს ECOSTRESS (ECOsystem Spaceborne Thermal Radiometer Experiment on Space Station) მისია, რომელიც საერთაშორისო კოსმოსური სადგურიდან დედამიწის ზედაპირის ტემპერატურას მაღალი სიზუსტით აკვირდება.
ECOSTRESS სპეციალური თერმული სენსორით ზომავს მცენარეული საფარის ტემპერატურას. როდესაც მცენარეს წყალი საკმარისი აქვს, ის აორთქლების პროცესით ბუნებრივად გრილდება. ხოლო წყლის დეფიციტის შემთხვევაში ეს პროცესი სუსტდება, მცენარის ტემპერატურა იზრდება და სწორედ ამ ცვლილებას აფიქსირებს თანამგზავრული სისტემა.
NASA-ს მეცნიერების განმარტებით, ასეთი მონაცემები საშუალებას იძლევა, ფერმერებმა წყლის დეფიციტის პირველი ნიშნები დაზიანების თვალსაჩინო გამოვლენამდე აღმოაჩინონ. ეს მნიშვნელოვნად ამცირებს მოსავლის დანაკარგის რისკს და მორწყვის უფრო ეფექტიან დაგეგმვას უწყობს ხელს.
ECOSTRESS-ის მონაცემებს მკვლევრები იყენებენ კულტურების მდგომარეობის, გვალვის გავლენისა და კლიმატის ცვლილების შედეგების შესაფასებლად. მიღებული ინფორმაცია ასევე ეხმარება წყლის რესურსების მართვას, რადგან შესაძლებელი ხდება იმის განსაზღვრა, თუ რომელი ტერიტორიები განიცდის ყველაზე დიდ წყლის სტრესს.
ბოლო წლებში, როდესაც მსოფლიოს მრავალ რეგიონში ექსტრემალური სიცხეები და ხანგრძლივი გვალვები გახშირდა, მსგავსი თანამგზავრული მონიტორინგი თანამედროვე სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად იქცა. ის ფერმერებს საშუალებას აძლევს, მორწყვის გადაწყვეტილებები რეალურ მონაცემებზე დააფუძნონ და წყლის რესურსები უფრო რაციონალურად გამოიყენონ.
ეს ტექნოლოგია საინტერესოა. განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც ზაფხულში ნალექი მწირია და სარწყავი წყლის ეფექტიანი გამოყენება გადამწყვეტ მნიშვნელობას იძენს. მსგავსი მონაცემები მომავალში ზუსტი მიწათმოქმედების სისტემების კიდევ უფრო ფართოდ დანერგვას შეუწყობს ხელს.
ფოტო: აგროკავკასია / AI
წყარო: NASA Earth Observatory – ECOSTRESS Mission
