კენია სახელმწიფო დონეზე იწყებს სიმინდის გადამუშავების უძველესი მექსიკური ტექნოლოგიის – ნიქსტამალიზაციის – დანერგვას.
ხელისუფლების მიზანია მოსახლეობის დაცვა როგორც ვიტამინ B3-ის დეფიციტით გამოწვეული დაავადებებისგან, ისე აფლატოქსინებით გამოწვეული მოწამვლისგან, რომელიც ქვეყანაში სერიოზულ პრობლემად რჩება.
ინიციატივა კენიის სოფლის მეურნეობისა და მეცხოველეობის კვლევითი ორგანიზაციის (KALRO) ხელმძღვანელობით, მექსიკელ მეცნიერებთან და გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოსთან (GIZ) პარტნიორობით ხორციელდება.
ნიქსტამალიზაცია ათასობით წლის წინ მეზოამერიკაში შეიქმნა. მეთოდი გულისხმობს სიმინდის მარცვლის მოხარშვასა და დაყოვნებას ტუტე ხსნარში, ჩვეულებრივ კირიან წყალში. ამის შემდეგ მარცვლის გარე გარსი ადვილად სცილდება, ხოლო მიღებული მასა ფქვილად ან ცომად გადამუშავდება. ეს ტექნოლოგია დღესაც ფართოდ გამოიყენება მექსიკაში ტორტილიებისა და სხვა ტრადიციული პროდუქტების დასამზადებლად.
კენიაში სიმინდი მოსახლეობის მთავარი საკვები კულტურაა. მისგან ამზადებენ ტრადიციულ კერძს – უგალის, რომელსაც მოსახლეობის დიდი ნაწილი ყოველდღიურად მოიხმარს. თუმცა ქვეყნის თბილი და ნოტიო კლიმატი ხელს უწყობს მარცვლის Aspergillus flavus-ის სოკოთი დაბინძურებას, რომელიც წარმოქმნის აფლატოქსინებს – ძლიერ ტოქსიკურ ნივთიერებებს, რომლებიც ღვიძლის დაზიანებასა და მძიმე მოწამვლას იწვევს. სპეციალისტების შეფასებით, ნიქსტამალიზაციის პროცესი მარცვალში არსებული აფლატოქსინების 60–70%-ს ამცირებს, რაც პროდუქტს გაცილებით უსაფრთხოს ხდის.
ტექნოლოგიას კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი უპირატესობა აქვს. ჩვეულებრივ სიმინდში ვიტამინი B3 (ნიაცინი) ადამიანის ორგანიზმისთვის ძნელად ათვისებადი ფორმითაა. ტუტე გარემოში დამუშავების შედეგად ეს ვიტამინი ხელმისაწვდომი ხდება, იზრდება რკინისა და ცილების ბიოშეღწევადობა, ხოლო მარცვალი კირიანი წყლიდან კალციუმსაც ითვისებს. სწორედ ამიტომ ნიქსტამალიზაცია არა მხოლოდ სურსათის უსაფრთხოებას, არამედ მისი კვებითი ღირებულების გაუმჯობესებასაც ემსახურება.
კენიისა და მექსიკის ერთობლივი პროექტის ფარგლებში მეცნიერებმა ტექნოლოგია ადგილობრივ პირობებს მოარგეს და ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში არსებული კირის გამოყენებით გამოსცადეს. ასევე ჩატარდა პრაქტიკული სწავლება, რომლის დროსაც მონაწილეებმა თავად დაამუშავეს სიმინდის მარცვალი, დაფქვეს იგი სპეციალურ წისქვილებში და მიღებული ფქვილისგან მექსიკური ტორტილიები ადგილობრივი ინგრედიენტებით მოამზადეს.
KALRO გეგმავს ქვეყნის მასშტაბით რეგიონული სასწავლო ცენტრების შექმნას, სადაც ფერმერებსა და ფქვილის მწარმოებლებს ნიქსტამალიზაციის მეთოდს შეასწავლიან. პროექტს ფინანსურად გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტო (GIZ) უჭერს მხარს, რომელმაც კენიაში შესაბამისი ტექნოლოგიებისა და აღჭურვილობის დანერგვაც დააფინანსა.
წყარო: agroxxi
სიმინდის მოვლა-მოყვანის ინტენსიური აგროტექნოლოგია
