კლიმატის ცვლილება, წყლის რესურსების შემცირება და ნიადაგების დამლაშება მსოფლიოს სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთ ყველაზე სერიოზულ გამოწვევად იქცა.
გაეროს შეფასებით, ყოველწლიურად მილიონობით ჰექტარი სასოფლო-სამეურნეო მიწა მარილიანობის ზრდის გამო პროდუქტიულობას კარგავს. სწორედ ამიტომ, მეცნიერები და აგრობიზნესი სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობენ კულტურებს, რომლებიც ასეთ პირობებშიც წარმატებით იზრდება. ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო მათგანია სალიკორნია (Salicornia).
სალიკორნია ბუნებრივად იზრდება ზღვის სანაპიროებზე, მარილიან ჭაობებსა და სხვა ადგილებში, სადაც კულტურული მცენარეების უმეტესობა ვერ ვითარდება. მისი მთავარი უპირატესობა ის არის, რომ მაღალი მარილიანობა ზრდას თითქმის არ უშლის ხელს. მეტიც, ზოგი სახეობა ზღვის წყლით მორწყვის პირობებშიც კი წარმატებით ვითარდება, რაც მას მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე პერსპექტიულ ჰალოფიტურ (მარილგამძლე) კულტურად აქცევს.
ბოლო წლებში სალიკორნიით აქტიურად ინტერესდებიან არაბეთის გაერთიანებული საამიროები, საუდის არაბეთი, ნიდერლანდები, ავსტრალია, მექსიკა და აშშ. ამ ქვეყნებში მიმდინარეობს როგორც საცდელი, ისე კომერციული პროექტები, რომელთა მიზანია ისეთი სასოფლო-სამეურნეო მოდელების შექმნა, სადაც გამოყენებული იქნება მარილიანი წყალი და დამლაშებული ნიადაგები — რესურსები, რომლებიც ტრადიციული მიწათმოქმედებისთვის თითქმის გამოუსადეგარია.
სალიკორნია მხოლოდ ეკოლოგიური თვალსაზრისით არ არის საინტერესო. მისი ახალგაზრდა ყლორტები მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში დელიკატესად ითვლება. მცენარეს მსუბუქად მარილიანი, ხრაშუნა გემო აქვს და მას ხშირად იყენებენ სალათებში, თევზისა და ზღვის პროდუქტების კერძებში, ასევე გარნირად. სწორედ ამიტომ, მას ზოგჯერ „ზღვის ასპარაგუსსაც“ (Sea Asparagus) უწოდებენ.
გარდა კვებითი დანიშნულებისა, სალიკორნიის თესლი შეიცავს ზეთს, რომელსაც საკვები და სამრეწველო დანიშნულებით იყენებენ. მცენარე ასევე განიხილება ბიოსაწვავის, ცხოველთა საკვების და სანაპირო ეკოსისტემების აღდგენის ერთ-ერთ პერსპექტიულ რესურსად. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მისი მრავალმხრივი გამოყენება მომავალში ეკონომიკურ ღირებულებას კიდევ უფრო გაზრდის.
სპეციალისტების შეფასებით, სალიკორნია ვერ ჩაანაცვლებს ტრადიციულ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს, თუმცა იმ რეგიონებისთვის, სადაც ნიადაგების დამლაშება და მტკნარი წყლის დეფიციტი წლიდან წლამდე იზრდება, ის შეიძლება მნიშვნელოვანი ალტერნატივა გახდეს. კლიმატის ცვლილების პირობებში სწორედ ასეთი კულტურები შეიძლება გახდეს სოფლის მეურნეობის განვითარების ახალი მიმართულება.
ილუსტრაცია: ChatGPT (AI)
წყარო: FreshPlaza
Food and Agriculture Organization (FAO)
International Center for Biosaline Agriculture
მლაშე ნიადაგები საქართველოში და მათზე სხვადასხვა კულტურის მოყვანა
