რუსეთისა და უკრაინის შავი ზღვის პორტებში სამხედრო მოქმედებების გააქტიურებამ მარცვლეულის მსოფლიო ვაჭრობაზე უკვე საგრძნობი გავლენა მოახდინა.
უკრაინული პორტების ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმებმა, კომერციული გემებისთვის გაზრდილმა საფრთხემ და აზოვის ზღვის სანაოსნო შეზღუდვებმა ექსპორტის ლოჯისტიკა მნიშვნელოვნად გაართულა. შედეგად, მარცვლეულის საერთაშორისო ბაზარზე იზრდება გაურკვევლობა, ფრახტის ღირებულება და მიწოდების რისკები, რაც განსაკუთრებით ხორბლისა და სიმინდის ვაჭრობას ეხება.
ბაზრის ანალიტიკოსების შეფასებით, ივლისის მეორე ნახევრიდან ვითარება განსაკუთრებით გამწვავდა. უკრაინის ოდესის რეგიონის პორტებსა და ტერმინალებზე განხორციელებულმა დარტყმებმა, ასევე კომერციულ გემებზე თავდასხმებმა, მრავალი გემთმფლობელი აიძულა, უკრაინულ პორტებში დაგეგმილი რეისები გაეუქმებინა. ამავე დროს, უკრაინული დარტყმების შემდეგ შეზღუდვები დაწესდა რუსეთის აზოვის ზღვის მიმართულებითაც, რამაც მთელ შავი ზღვის რეგიონში ლოგისტიკური ჯაჭვები დააზარალა.
ყველაზე მძიმე მდგომარეობაში უკრაინის მარცვლეულის ექსპორტი აღმოჩნდა. მსხვილმა სავაჭრო კომპანიებმა ფერმერებისგან შესყიდვები შეამცირეს, რადგან გემების დროულად ჩასვლა და ტვირთის გატანა აღარ არის გარანტირებული. ეს განსაკუთრებით პრობლემურია ახალი ხორბლის მოსავლის ექსპორტის დაწყების პერიოდში, როდესაც პორტები სრული დატვირთვით უნდა მუშაობდნენ.
დაზიანდა საპორტო ინფრასტრუქტურაც. ერთ-ერთმა უმსხვილესმა უკრაინულმა აგროკომპანიამ Kernel-მა განაცხადა, რომ ჩორნომორსკის ტერმინალზე განადგურდა ან დაზიანდა დაახლოებით 45 ათასი ტონა ხორბალი და 9 ათასი ტონა მზესუმზირის ზეთი, რაც ექსპორტის შესაძლებლობებს კიდევ უფრო ამცირებს.
ბაზარზე ყველაზე მკვეთრად სიმინდის ვაჭრობა დაზარალდა. მყისიერი (სპოტ) გარიგებების ნაწილი პრაქტიკულად შეჩერდა, ხოლო მყიდველები სულ უფრო ხშირად ბრაზილიის, არგენტინის, რუმინეთისა და ბულგარეთის პროდუქციას ანიჭებენ უპირატესობას. მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინული სიმინდი უფრო დაბალ ფასად იყიდება, გაზრდილი სატრანსპორტო და უსაფრთხოების რისკები ბევრ მყიდველს აფრთხობს.
მსგავსი ტენდენცია შეინიშნება ხორბლის ბაზარზეც. რუმინეთისა და ბულგარეთის პორტებიდან გასატან მარცვლეულზე მოთხოვნა გაიზარდა, რადგან ისინი ამ ეტაპზე შედარებით უსაფრთხო საექსპორტო მარშრუტებად მიიჩნევა. ამავდროულად, ზოგიერთი მსხვილი იმპორტიორი, მათ შორის ეგვიპტე, ახალი შესყიდვებისგან თავს იკავებს და ელოდება, როგორ განვითარდება ვითარება შავი ზღვის რეგიონში.
ანალიტიკოსების შეფასებით, მარცვლეულის საერთაშორისო ვაჭრობაში ფასი უკვე აღარ არის ერთადერთი გადამწყვეტი ფაქტორი. სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ტვირთის უსაფრთხოდ და დროულად მიწოდების შესაძლებლობა. თუ შავი ზღვის რეგიონში ვითარება უახლოეს პერიოდში არ დასტაბილურდა, მარცვლეულის მნიშვნელოვანი ნაკადები შესაძლოა კიდევ უფრო მეტად გადაერთოს რუმინეთისა და ბულგარეთის პორტებზე, ხოლო უკრაინასა და რუსეთში ექსპორტის ხარჯები და ლოჯისტიკური პრობლემები გაიზარდოს.
ილუსტრაცია: ChatGPT (AI) | აგროკავკასია
წყარო: Black Sea shipping disruptions reshape Ukraine’s wheat and corn trade (UkrAgroConsult / Source: S&P Global Platts)
