შავი ზღვის რეგიონში უსაფრთხოების რისკების ზრდის ფონზე, აზიის მსხვილი იმპორტიორები მარცვლეულის შესყიდვებს ალტერნატიული მომწოდებლებისკენ მიმართავენ.
უკრაინასა და რუსეთში პორტებსა და გემებზე თავდასხმების გახშირებამ მყიდველები აიძულა, მიწოდების უფრო სტაბილური წყაროები მოიძიონ.
ინდონეზიამ უკვე შეიძინა ავსტრალიური ხორბლის პარტიები სექტემბერ-ოქტომბრის მიწოდებისთვის, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სხვა ქვეყნები ანალოგიურ გარიგებებს აფორმებენ. ბანგლადეშის მყიდველები აქტიურად ინტერესდებიან რუმინული ხორბლით, ზოგიერთი იმპორტიორი კი ჩრდილოეთ ამერიკიდან მიწოდების შესაძლებლობასაც განიხილავს.
სირთულეები შეექმნა უკვე გაფორმებულ კონტრაქტებსაც. შავი ზღვის მაღალი რისკის ზონაში გემების შესვლაზე გემთმფლობელების უარის გამო, ტრეიდერები აზიელ მყიდველებს სთავაზობენ, მარცვლეულის წარმოშობის ქვეყანა უკრაინიდან ან რუსეთიდან რუმინეთითა და ბულგარეთით ჩაანაცვლონ. იმ კონტრაქტების ნაწილი კი, რომლებიც წარმოშობის ქვეყნის შეცვლის შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, ფორსმაჟორის საფუძველზე უქმდება.
უკრაინა და რუსეთი ერთად მსოფლიო ხორბლის ექსპორტის მეოთხედზე მეტს უზრუნველყოფენ, ამიტომ რეგიონში ხანგრძლივმა შეფერხებებმა შესაძლოა გლობალური სავაჭრო ნაკადები მნიშვნელოვნად შეცვალოს.
განსაკუთრებით გაიზარდა უკრაინიდან საზღვაო ტრანსპორტირების ღირებულება. აგვისტოში უკრაინიდან ინდონეზიამდე მარცვლეულის გადაზიდვის ტარიფმა თითქმის 90 დოლარს მიაღწია ტონაზე, მაშინ როდესაც რამდენიმე კვირით ადრე ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 70 დოლარი იყო. თუმცა გაზრდილი ტარიფების მიუხედავად, გემების მოძიება კვლავ პრობლემად რჩება.
შავი ზღვის პორტების ფაქტობრივი ბლოკირების გამო, აგვისტოში უკრაინის მარცვლეულის ექსპორტი წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით დაახლოებით 76%-ით შემცირდა.
ამავდროულად, გართულდა რუსული მარცვლეულის ექსპორტიც. ნოვოროსიისკში ძირითადი მარცვლეულის ტერმინალების დროებითმა დახურვამ ექსპორტის პროცესი მნიშვნელოვნად შეაფერხა. შედეგად, პრობლემებმა ერთდროულად დააზარალა მსოფლიო ბაზრის ორი უმსხვილესი მომწოდებელი სწორედ იმ პერიოდში, როდესაც სეზონური გადაზიდვები პიკს აღწევს.
ალტერნატიული მარშრუტების შესაძლებლობები შეზღუდულია. უკრაინის შემთხვევაში მდგომარეობას კიდევ უფრო ართულებს დუნაის აუზში წყლის დაბალი დონე, ასევე პორტებისა და სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის გადატვირთვა.
შესყიდვების გადანაწილება უკვე აისახება საერთაშორისო ბაზარზე. იმპორტიორებს უფრო ძვირი მარცვლეულის შეძენა უწევთ სხვა რეგიონებიდან, რაც მსოფლიო ფასებზე ზეწოლას ზრდის. ამასთან, უკრაინისთვის არსებობს რისკი, რომ საზღვაო პორტების ხანგრძლივი შეფერხების შემთხვევაში მისი ტრადიციული ბაზრების ნაწილი ავსტრალიამ, რუმინეთმა, ბულგარეთმა და სხვა კონკურენტმა ექსპორტიორებმა დაიკავონ.
უკრაინამ უკვე შეამცირა 2026/27 წლების მარკეტინგული წლის მარცვლეულის ექსპორტის პროგნოზი 43 მილიონი ტონიდან 38-40 მილიონ ტონამდე. ანალიტიკოსების შეფასებით, არსებული პრობლემების სრულად კომპენსირება ალტერნატიული სატრანსპორტო მარშრუტებით კვლავ რთული იქნება.
ფოტო: აგროკავკასია / AI
წყარო: Bloomberg
