ბრიტანეთის მსხვილი საცალო ქსელები სულ უფრო აქტიურად ცვლიან ფერმერებთან თანამშრომლობის მოდელს. თუ წარსულში სოფლის მეურნეობის პროდუქციის დიდი ნაწილი მოკლევადიანი ან სეზონური ხელშეკრულებებით იყიდებოდა, ახლა უპირატესობა მრავალწლიან შეთანხმებებს ენიჭება.
მიზანი მხოლოდ პროდუქციის შესყიდვა აღარ არის — მთავარი ამოცანა მიწოდების სტაბილურობის, ხარისხისა და სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფაა.
ამ ტენდენციის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია Sainsbury’s, რომელმაც განაცხადა, რომ 2027 წლისთვის 2 500-ზე მეტ ბრიტანულ და ირლანდიურ ფერმასთან მრავალწლიანი თანამშრომლობის ფარგლებში 5 მილიარდ ფუნტზე მეტის ღირებულების შესყიდვებს განახორციელებს. შეთანხმებები მოიცავს რძეს, ხილს, ბოსტნეულს, ხორცსა და სხვა ძირითად სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებს. კომპანიის მიზანია, რომ საკუთარი ბრენდის ახალი პროდუქციის მნიშვნელოვანი ნაწილი ხუთწლიან ან უფრო ხანგრძლივ კონტრაქტებზე გადავიდეს.
მსგავს გზას მიჰყვებიან სხვა ბრიტანული ქსელებიც. Morrisons 2026 წელს ბრიტანული სოფლის მეურნეობის მხარდასაჭერად 1.6 მილიარდ ფუნტზე მეტ ინვესტიციას გეგმავს და უკვე მრავალი წელია ფერმერებთან მრავალწლიან პარტნიორულ ხელშეკრულებებს იყენებს. Aldi-მაც გამოაცხადა, რომ მილიარდობით ფუნტის ღირებულების გრძელვადიან შეთანხმებებს აფორმებს ადგილობრივ მომწოდებლებთან და 2027 წლისთვის ბრიტანული პროდუქციის მნიშვნელოვანი ნაწილის სწორედ ამ მოდელით შესყიდვას გეგმავს.
Sainsbury’s
ყველაზე მასშტაბური პროგრამა – 2 500-ზე მეტი ფერმა, 5 მილიარდი ფუნტის ღირებულების მრავალწლიანი შეთანხმებები. აქცენტი კეთდება ადგილობრივ წარმოებასა და მიწოდების ჯაჭვის გამყარებაზე.
Aldi
ქსელი აფართოებს გრძელვადიან კონტრაქტებს ბრიტანელ მომწოდებლებთან და აცხადებს, რომ ადგილობრივი წარმოების წილს კიდევ უფრო გაზრდის. მთავარი მიზანია ფასების სტაბილურობა და პროდუქციის უწყვეტი მიწოდება.
Morrisons
დიდი ხანია პირდაპირ თანამშრომლობს ბრიტანელ ფერმერებთან. ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გააფართოვა მრავალწლიანი შეთანხმებები, განსაკუთრებით მეცხოველეობისა და რძის სექტორში.
Tesco
აქცენტს აკეთებს სტაბილურ პარტნიორობაზე რძის, ხილისა და ბოსტნეულის მწარმოებლებთან. რამდენიმე პროგრამა უკვე წლებია მოქმედებს და ფერმერებს ბაზრის რყევებისგან ნაწილობრივ იცავს.
Waitrose
პოზიციონირებს საკუთარ თავს როგორც პრემიუმ ხარისხის ადგილობრივი პროდუქციის მხარდამჭერს. გრძელვადიანი თანამშრომლობა განსაკუთრებით განვითარებულია მებაღეობისა და რძის წარმოების მიმართულებით.
რატომ ხდება ეს ცვლილება?
ბოლო წლებში სოფლის მეურნეობა ერთდროულად რამდენიმე სერიოზული გამოწვევის წინაშე აღმოჩნდა. კლიმატის ცვლილება, ენერგორესურსებისა და სასუქების გაძვირება, გეოპოლიტიკური კრიზისები და მიწოდების ჯაჭვების არასტაბილურობა ფერმერებს გრძელვადიანი დაგეგმვის შესაძლებლობას უზღუდავს. როდესაც მწარმოებელმა არ იცის, რა ფასად და რა მოცულობით გაყიდის მოსავალს მომავალ სეზონში, მას ნაკლები მოტივაცია აქვს ინვესტიცია განახორციელოს თანამედროვე ტექნოლოგიებში, სარწყავ სისტემებში, ენერგოეფექტურ სათბურებში ან ახალი პლანტაციების გაშენებაში.
მრავალწლიანი კონტრაქტები ამ გაურკვევლობას მნიშვნელოვნად ამცირებს. ფერმერი წინასწარ იცნობს პროდუქციის რეალიზაციის პირობებს, რაც საშუალებას აძლევს უფრო თამამად დაგეგმოს ინვესტიციები, ხოლო საცალო ქსელი იღებს სტაბილურ და პროგნოზირებად მიწოდებას, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კლიმატური და ეკონომიკური რყევების პერიოდში.
საინტერესოა, რომ ახალი მიდგომა უკვე გავლენას ახდენს ინოვაციებზეც. მაგალითად, ბრიტანეთში რბილი ხილის მწარმოებლებთან გაფორმებული ხუთწლიანი ხელშეკრულებები მათ საშუალებას აძლევს მეტი რესურსი მიმართონ ახალი ტექნოლოგიების, მდგრადი წარმოებისა და თანამედროვე ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე.
ბრიტანეთის გამოცდილება აჩვენებს, რომ თანამედროვე აგრობიზნესში კონკურენცია მხოლოდ დაბალ ფასზე აღარ არის აგებული. სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ფერმერებთან გრძელვადიანი პარტნიორობა, რომელიც ამცირებს რისკებს როგორც მწარმოებლისთვის, ისე საცალო ქსელისთვის. შესაძლოა, სწორედ ასეთი მოდელი გახდეს უახლოეს წლებში ევროპისა და სხვა რეგიონების სასურსათო ბაზრის ერთ-ერთი მთავარი ტენდენცია.
ილუსტრაცია: ChatGPT (AI)
წყარო: Reuters, Sainsbury’s, Morrisons.
