ხურტკმელი (კინკრიჟა, ლათ. Grossularia reclinata, რუს. крыжовник) ტრადიციული კენკროვანი კულტურაა, რომელიც განსაკუთრებით გავრცელებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ აზიაში.
გამოიყენება როგორც ცოცხალი მოხმარებისთვის, ისე გადამუშავებაში — ჯემების, კომპოტების და დესერტების წარმოებაში.
მსოფლიოში ხურტკმელის წარმოება შედარებით მცირეა სხვა კენკრებთან შედარებით და ყოველწლიურად დაახლოებით 700–750 ათასი ტონა შეადგენს.
რუსეთი
- წარმოება: დაახლოებით 350–400 ათასი ტონა;
- მსოფლიო წილი: დაახლოებით 50–55%.
რუსეთი მსოფლიოში ხურტკმელის უდიდესი მწარმოებელია. კულტურა ფართოდ არის გავრცელებული კერძო მეურნეობებში და მცირე ფერმერულ პლანტაციებში.
გერმანია
- წარმოება: დაახლოებით 60–70 ათასი ტონა;
- მსოფლიო წილი: დაახლოებით 8–10%.
გერმანიაში ხურტკმელი ხშირად გამოიყენება საკონდიტრო და საკონსერვო ინდუსტრიაში.
პოლონეთი
- წარმოება: დაახლოებით 50–60 ათასი ტონა;
- მსოფლიო წილი: დაახლოებით 7–8%.
პოლონეთი ევროპის კენკრის წარმოების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქვეყანა და გადამამუშავებელი ინდუსტრიის ცენტრი.
უკრაინა
- წარმოება: დაახლოებით 40–50 ათასი ტონა;
- მსოფლიო წილი: დაახლოებით 6–7%.
უკრაინაში ხურტკმელი ფართოდ გამოიყენება როგორც საოჯახო ბაღებში, ისე მცირე კომერციულ მეურნეობებში.
გაერთიანებული სამეფო
- წარმოება: დაახლოებით 30–40 ათასი ტონა;
- მსოფლიო წილი: დაახლოებით 4–5%.
გაერთიანებულ სამეფოში ხურტკმელი ტრადიციული კენკროვანი კულტურაა და პოპულარულია დესერტებში.
გლობალური ტენდენცია
ხურტკმელი შედარებით ნიშური კენკროვანი კულტურაა და მისი წარმოება ძირითადად კონცენტრირებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ აზიაში. მიუხედავად იმისა, რომ გლობალური ბაზარი მცირეა, კულტურა კვლავ პოპულარულია ადგილობრივ ბაზრებზე და ხშირად გამოიყენება გადამუშავებულ პროდუქტებში.
ბოლო წლებში იზრდება ინტერესი ახალი ჯიშების მიმართ, რომლებიც უფრო მაღალი მოსავლიანობითა და დაავადებებისადმი მდგრადობით გამოირჩევა.
ხურტკმელი (კინკრიჟა) – დარგვა, მოვლა, მოყვანა, ბაღის გაშენება
