მარწყვის საკრეფი რობოტები — როგორ ცვლის თანამედროვე ტექნოლოგიები კენკრის წარმოებას

მარწყვის, საკრეფი, რობოტები

მარწყვის წარმოებაში თანამედროვე ტექნოლოგიები სულ უფრო მნიშვნელოვან როლს იძენს. საკრეფი რობოტები მოსავლის აღების პროცესის გაუმჯობესების, ნაყოფის დაუზიანებლად მოკრეფისა და პროდუქციის ხარისხის შენარჩუნების ახალ შესაძლებლობებს ქმნის.

მარწყვის მოყვანა ერთ-ერთი მომგებიანი, თუმცა საკმაოდ შრომატევადი სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაა. მოსავლის აღების პერიოდი ხანმოკლე და ინტენსიურია, ამიტომ თითოეულ დღესა და საათს დიდი მნიშვნელობა აქვს. მუშახელის მზარდი დეფიციტი, შრომის ანაზღაურების ზრდა და მოსავლის სწრაფად, ხარისხიანად და დაუზიანებლად აღების აუცილებლობა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მარწყვის მწარმოებლებისთვის ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად იქცა.

ამ პრობლემის გადასაჭრელად სოფლის მეურნეობაში სულ უფრო აქტიურად ინერგება რობოტული ტექნოლოგიები. მარწყვის საკრეფი რობოტები უკვე აღარ არის მხოლოდ ლაბორატორიული ექსპერიმენტი — მათ ევროპაში, აშშ-სა და აზიის ქვეყნებში კომერციულ მეურნეობებშიც იყენებენ. მათი მთავარი დანიშნულებაა მოსავლის აღების პროცესის ავტომატიზაცია, ხელით შრომაზე დამოკიდებულების შემცირება და პროდუქციის ხარისხის შენარჩუნება.

როგორ მუშაობს მარწყვის საკრეფი რობოტი?

ბევრ ფერმერს აინტერესებს, როგორ ახერხებს მანქანა ისეთი ნაზი ნაყოფის მოკრეფას, როგორიც მარწყვია, ისე, რომ არ დააზიანოს. თანამედროვე აგრორობოტი რამდენიმე მაღალტექნოლოგიური სისტემის ერთობლიობაა, რომლებიც შეთანხმებულად მუშაობს.

  • კომპიუტერული ხედვა და სამგანზომილებიანი (3D) სკანირება: რობოტი აღჭურვილია სპეციალური კამერებითა და სენსორებით, რომლებიც მცენარეს რეალურ დროში აკვირდებიან და მიღებულ გამოსახულებებს აანალიზებენ. ხელოვნური ინტელექტი განასხვავებს ფოთლებს, ყვავილებს, მოუმწიფებელ და მწიფე ნაყოფს. სისტემა აფასებს კენკრის ფერს, ზომასა და სიმწიფის ხარისხს. მაგალითად, გარკვეული ჯიშებისთვის შესაძლებელია ისეთი ნაყოფის შერჩევა, რომლის ზედაპირიც 90–100%-ით არის გაწითლებული.
  • ნაყოფის ფრთხილად აღება და ყუნწის გადაჭრა: მწიფე ნაყოფის აღმოჩენის შემდეგ მუშაობას რობოტული მკლავი იწყებს. თანამედროვე მოდელებში ძირითადად ორი მიდგომა გამოიყენება: ზოგიერთ რობოტს აქვს რბილი, სპეციალური სილიკონის დამჭერი, რომლითაც მარწყვს ფრთხილად იღებს, სხვები კი პატარა საჭრელი მექანიზმით მხოლოდ ყუნწს კვეთენ. ამგვარად, ნაყოფთან უშუალო შეხება მინიმუმამდე მცირდება.
  • მოსავლის დახარისხება და შეფუთვა: მოკრეფილი მარწყვი პირდაპირ სარეალიზაციო კონტეინერში თავსდება. ზოგიერთ სისტემას შეუძლია თითოეული ნაყოფის აწონვა, ზომისა და ხარისხის მიხედვით დახარისხება და დაზიანებული ან სტანდარტთან შეუსაბამო პროდუქციის განცალკევება. ამგვარად, მოსავლის აღებისა და პირველადი დახარისხების პროცესები ერთიანდება, რაც დამატებითი მუშახელის საჭიროებას ამცირებს.

ბაზარზე წარმოდგენილი რამდენიმე წამყვანი მოდელი

დღეს მსოფლიო ბაზარზე რამდენიმე საინტერესო რობოტული სისტემა გვხვდება, რომლებიც სხვადასხვა ტიპის მეურნეობისთვის არის შექმნილი.

Dogtooth Technologies (დიდი ბრიტანეთი): კომპანიის მეხუთე თაობის რობოტები განკუთვნილია შემაღლებულ კონსტრუქციებზე გაშენებული მარწყვის პლანტაციებისთვის (table-top სისტემები). ერთი რობოტის წარმადობა დღეში საშუალოდ 200 კგ-მდე მარწყვს აღწევს. მას შეუძლია მოსავლის მოკრეფა და ადგილზე შეფუთვა სუპერმარკეტებისთვის განკუთვნილ კონტეინერებში.

Organifarms — BERRY (გერმანია): ავტონომიური რობოტი მარწყვს ყუნწის გადაჭრით კრეფს, რის შედეგადაც ნაყოფთან უშუალო შეხება მცირდება. ეს მიდგომა ხელს უწყობს კენკრის მექანიკური დაზიანების შემცირებას და შესაძლოა ტრანსპორტირებისა და შენახვის დროს მისი გაფუჭების რისკიც შეამციროს.

Octinion — Rubion (ბელგია): ეს მოდელი მარწყვის საკრეფ პირველ კომერციულად ხელმისაწვდომ რობოტად არის წარმოდგენილი. დაპატენტებული რბილი დამჭერის საშუალებით მას დაახლოებით ყოველ სამ წამში ერთი მარწყვის მოკრეფა შეუძლია.

DailyRobotics — Q2 (აშშ): საველე პირობებში სამუშაოდ შექმნილი რობოტი, რომელიც ღია გრუნტზე გაშენებულ მარწყვის რიგებში გადაადგილდება. იგი ორი რობოტული მკლავით არის აღჭურვილი და საათში 30–50 კგ-მდე მარწყვს კრეფს. ერთი ოპერატორის მიერ ერთდროულად რვა ასეთი რობოტის მართვაა შესაძლებელი.

Saga Robotics — Thorvald (ნორვეგია/დიდი ბრიტანეთი): ეს მოდელი უშუალოდ მოსავლის კრეფისთვის არ არის განკუთვნილი. მისი მთავარი დანიშნულება მცენარეთა მოვლა და დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლაა. რობოტი ღამის საათებში მცენარეებს ულტრაიისფერი C (UV-C) გამოსხივებით ამუშავებს, რაც სოკოვანი დაავადებების გავრცელების შეზღუდვას უწყობს ხელს. ამ ტექნოლოგიის გამოყენებამ შესაძლოა პესტიციდების საჭიროება 70–90%-ით შეამციროს.

რა სარგებელს იღებს ფერმერი რობოტიზაციისგან?

რობოტული ტექნოლოგიების დანერგვა მეურნეობის მართვის პროცესს მნიშვნელოვნად ცვლის და ფერმერს რამდენიმე მნიშვნელოვან უპირატესობას სთავაზობს.

  • მუშაობა დღე-ღამის ნებისმიერ მონაკვეთში: ადამიანისგან განსხვავებით, რობოტს მუშაობის პროცესში დასვენება არ სჭირდება. განსაკუთრებით საინტერესოა ღამის საათებში მოსავლის აღების შესაძლებლობა. ამ დროს ჰაერის ტემპერატურა შედარებით დაბალია და ნაყოფი დღის სიცხისგან გადახურებული არ არის. ეს ხელს უწყობს პროდუქციის ხარისხის შენარჩუნებას, ამარტივებს მის შემდგომ გაციებასა და ტრანსპორტირებას და შესაძლოა შენახვის ვადაც გაზარდოს.
  • პროდუქციის ხარისხი და დანაკარგების შემცირება: ხელით კრეფისას ნაყოფზე ზედმეტმა ზეწოლამ შეიძლება მისი დაჟეჟვა გამოიწვიოს, რის შემდეგაც გაფუჭების პროცესი სწრაფად იწყება. რობოტული სისტემები ნაყოფის აღებისას შეხებასა და მექანიკურ ზემოქმედებას ამცირებს. შედეგად, შესაძლებელია დაზიანებული პროდუქციის წილის შემცირება და გასაყიდად ვარგისი მოსავლის რაოდენობის გაზრდა.
  • მოსავლის პროგნოზირება და მონაცემთა ანალიზი: კრეფის პროცესთან ერთად ზოგიერთ რობოტს შეუძლია მცენარეზე არსებული ყვავილებისა და მოუმწიფებელი ნაყოფის აღრიცხვაც. მიღებული ინფორმაცია ფერმერის კომპიუტერსა თუ სმარტფონში იგზავნება. ამ მონაცემების საფუძველზე მეურნეს შეუძლია წინასწარ შეაფასოს, რა რაოდენობის მოსავალი ექნება მომდევნო ერთი ან ორი კვირის განმავლობაში. ეს სავაჭრო ქსელებისთვის პროდუქციის მიწოდების დაგეგმვასა და წინასწარი შეთანხმებების გაფორმებას ამარტივებს.

ფინანსური მხარე — ღირს თუ არა ინვესტიცია?

მარწყვის საკრეფი რობოტების ფართოდ დანერგვის ერთ-ერთი მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორი მათი მაღალი საწყისი ღირებულებაა. კომერციული რობოტების ფასი, ფუნქციებისა და წარმადობის მიხედვით, საშუალოდ 130 000-დან 780 000 ლარამდე (50 000–300 000 აშშ დოლარი) მერყეობს.

ქართველი მცირე ფერმერებისთვის ასეთი ტექნოლოგიების შეძენა საკმაოდ ძვირია. შესაბამისად, მსგავსი ინვესტიცია უფრო მეტად მსხვილი სასათბურე მეურნეობებისა და კოოპერატივებისთვის შეიძლება იყოს გამართლებული, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მოსავლის აღებისთვის დიდი რაოდენობით მუშახელის დაქირავებაა საჭირო.

თუმცა, თანამედროვე აგრობიზნესში თანდათან ვითარდება დაფინანსებისა და ტექნოლოგიებზე წვდომის მოქნილი მოდელები.

რობოტი, როგორც მომსახურება (RaaS): ზოგიერთი მწარმოებელი ფერმერს ძვირადღირებული ტექნიკის შეძენის ნაცვლად მისი დაქირავების შესაძლებლობას სთავაზობს. ამ შემთხვევაში ფერმერი მომსახურების საფასურს მოკრეფილი მარწყვის რაოდენობის მიხედვით იხდის, ხოლო ტექნიკის გამართულობაზე, შეკეთებასა და პროგრამული უზრუნველყოფის განახლებაზე მომსახურების მიმწოდებელი კომპანია ზრუნავს. სამომავლოდ ამგვარი მომსახურების განვითარება შესაძლოა მცირე და საშუალო მეურნეობებისთვისაც გახდეს გამოსავალი.

როგორ უნდა მოემზადოს ფერმერი რობოტიზაციისთვის?

მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, რომ მარწყვის საკრეფი რობოტი ყველა ტიპის მეურნეობაში ერთნაირი ეფექტიანობით ვერ იმუშავებს. ტექნოლოგიის წარმატებით დასანერგად საჭიროა შესაბამისი ინფრასტრუქტურა და პლანტაციის წინასწარი მომზადება.

  • მეურნეობის მოწყობა: საკრეფი რობოტების უმეტესობა თანამედროვე სათბურებისთვის არის შექმნილი, სადაც მარწყვი სპეციალურ შემაღლებულ კონსტრუქციებზე, ჰიდროპონიკულ ან სხვა სუბსტრატულ სისტემებშია გაშენებული. ასეთ პირობებში ნაყოფი თავისუფლად კიდია და ფოთლებით ნაკლებად არის დაფარული, რაც კამერებსა და რობოტულ მკლავებს მის აღმოჩენასა და მოკრეფას უადვილებს.
  • სავალი ბილიკები: მცენარეთა რიგებს შორის მანძილი და გადაადგილების ზედაპირი რობოტის ზომებსა და ტექნიკურ მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს. ბილიკები თანაბარი და დაბრკოლებებისგან თავისუფალი უნდა იყოს, რათა ტექნიკამ შეუფერხებლად იმოძრაოს.
  • ჯიშის სწორად შერჩევა: რობოტული კრეფისთვის მნიშვნელოვანია ისეთი ჯიშების შერჩევა, რომელთა ნაყოფიც ადვილად შესამჩნევია და ფოთლების ქვეშ არ იმალება. უპირატესობა ენიჭება ისეთ მცენარეებსაც, რომლებსაც შედარებით გრძელი ყუნწი აქვთ, რაც ნაყოფის ავტომატურად მოკრეფას ამარტივებს.

დასკვნა

მარწყვის საკრეფი რობოტები თანამედროვე სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ტექნოლოგიური მიმართულებაა, რომელსაც კენკრის წარმოების შეცვლა შეუძლია. მათი გამოყენება ამცირებს ხელით შრომაზე დამოკიდებულებას, ხელს უწყობს მოსავლის აღების პროცესის დაჩქარებას და პროდუქციის ხარისხის შენარჩუნებას.

მიუხედავად იმისა, რომ მაღალი ღირებულების გამო ეს ტექნოლოგია მცირე ფერმერებისთვის ჯერ კიდევ ნაკლებად ხელმისაწვდომია და ძირითადად მსხვილი ინტენსიური მეურნეობებისთვის არის საინტერესო, ტექნოლოგიების განვითარება და მომსახურების მოქნილი მოდელების გავრცელება მომავალში მისი გამოყენების შესაძლებლობებს გააფართოებს. მარწყვის წარმოებაში ავტომატიზაციის როლი, სავარაუდოდ, სულ უფრო გაიზრდება.

ავტორი: აგროკავკასია
ფოტო: აგროკავკასია / AI

თქვენი რეკლამა