ჩემპიონი (Champion) კომშის ერთ-ერთი ცნობილი და ფართოდ გავრცელებული ჯიშია. იგი გამოირჩევა მსხვილი, ლამაზი ნაყოფით, ნაზი რბილობითა და სასიამოვნო, გამოკვეთილი არომატით.
ლესკოვაცთან და ვრანიასთან ერთად, ჩემპიონი კომშის სამრეწველო წარმოებაში გამოყენებული ძირითადი ჯიშების სამეულში შედის. მისი ნაყოფი წარმატებით გამოიყენება როგორც ნედლად მოხმარებისთვის, ისე გადამამუშავებელ მრეწველობაში.
ჩემპიონი ამერიკული წარმოშობის ჯიშია. იგი XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, დაახლოებით 1870 წელს, აშშ-ში, კონექტიკუტის შტატის ქალაქ ჯორჯთაუნში გამოიყვანა სელექციონერმა რ. ს. ჰოიტმა (R. S. Hoyt). მაღალი საგემოვნო თვისებებისა და ადრეული მსხმოიარობის წყალობით, ჯიში სწრაფად გავრცელდა ჩრდილოეთ ამერიკაში, მოგვიანებით კი ევროპის, კავკასიისა და მსოფლიოს სხვა მეხილეობის რეგიონებში.
დღეს ჩემპიონი ფართოდ არის გავრცელებული აშშ-ში, სერბეთში, უნგრეთში, ბულგარეთში, რუმინეთში, მოლდოვასა და დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. გარემო პირობებთან კარგი შეგუების უნარის გამო, მას წარმატებით აშენებენ როგორც ზომიერი კლიმატის ზონებში, ისე სამხრეთის სარწყავ რაიონებში.
მორფოლოგიური დახასიათება
ხე საშუალო ან საშუალოზე სუსტი ზრდის სიძლიერით ხასიათდება, რაც მას ინტენსიური ტიპის ბაღებისთვისაც მოსახერხებელს ხდის. ივითარებს მომრგვალო-გაშლილ, ზომიერად ჩახშირებულ ვარჯს. შტამბის ქერქი გლუვი და მუქი ნაცრისფერია. ერთწლიანი ყლორტები საშუალო სისქისაა, მოყავისფრო-მომწვანო შეფერილობისა და მჭიდროდ დაფარულია თექისებრი ბუსუსებით.
ფოთლები საშუალო ან მსხვილი ზომისაა, ფართო ოვალური ან კვერცხისებრი ფორმის. ზედა მხრიდან მუქი მწვანე და გლუვია, ქვედა მხრიდან კი სქლად შებუსული და მოთეთრო-ნაცრისფერი ელფერის. ფოთლის კიდე მთლიანი აქვს, ყუნწი კი საშუალო სიგრძისაა. ყვავილები მარტოულია, მსხვილი (დიამეტრით 45–50 მმ), ღია ვარდისფერი ან მოთეთრო გვირგვინის ფურცლებით.
ნაყოფის პომოლოგიური ნიშნები
ნაყოფი მსხვილია, მისი საშუალო მასა 250–350 გრამს შეადგენს, ხოლო კარგი მოვლისა და მორწყვის პირობებში ცალკეული ნაყოფის წონა 400–450 გრამსაც აღწევს. ფორმით ვაშლისებრ-მსხლისებრია, მომრგვალებული ზედაპირითა და სუსტად გამოხატული წახნაგებით. ვრანიასთან შედარებით, ჩემპიონს უფრო სწორი და სიმეტრიული ფორმის ნაყოფი აქვს.
ძაბრი საშუალო სიღრმისა და სიგანისაა, ყუნწი — მოკლე და სქელი. სრული სიმწიფისას ნაყოფის კანი მკვეთრ ლიმონისფერ-ყვითელ ან ოქროსფერ შეფერილობას იღებს. ზედაპირი ხშირი, თუმცა ნაზი თექისებრი ბუსუსებით არის დაფარული, რომლებიც სიმწიფის პერიოდში ადვილად სცილდება.
რბილობი ღია კრემისფერი ან მოყვითალო-თეთრია, ნაზი, წვნიანი და შედარებით ნაკლებად მკვრივი. ჩემპიონი ქვისებრი უჯრედების (სკლერენქიმის) მცირე შემცველობით გამოირჩევა, რის გამოც მისი რბილობი სხვა კომშის ჯიშებთან შედარებით უფრო რბილი და სასიამოვნოა ნედლად მოხმარებისთვის. გემო ჰარმონიული, მოტკბო-მომჟავოა, გამოკვეთილი და დახვეწილი არომატით. სადეგუსტაციო შეფასება 4,7–4,9 ბალს აღწევს.
ბიოქიმიური შედგენილობა
- ხსნადი მშრალი ნივთიერებები: 13,0–15,2 °Brix;
- შაქრები: 8,8–10,5 გ/100 გ;
- ტიტრული მჟავიანობა: 0,70–0,90%;
- პექტინოვანი ნივთიერებები: 1,1–1,5%.
ბიოლოგიური და სამეურნეო თავისებურებები
- ზრდა და მსხმოიარობა: ჩემპიონი ადრეული მსხმოიარობით გამოირჩევა. ვეგეტატიურ საძირეებზე (Quince A, Quince C, BA-29) დამყნობილი ნერგები პირველ მოსავალს დარგვიდან მეორე წელს იძლევა, სრულ მსხმოიარობაში კი მეოთხე-მეხუთე წელს შედის. მოსავლიანობა სტაბილური და მაღალია — საშუალოდ 30–40 ტონა ჰექტარზე.
- დამტვერვა: ჯიში თვითფერტილურია, რაც ერთჯიშიანი ნარგაობის გაშენების შესაძლებლობას იძლევა. მიუხედავად ამისა, ჯვარედინი დამტვერვა ხელს უწყობს მოსავლიანობისა და ნაყოფის ზომის ზრდას. საუკეთესო დამამტვერიანებელ ჯიშებად ლესკოვაცი (Leskovac) და ვრანია (Vranja) მიიჩნევა. თავად ჩემპიონიც შეიძლება გამოყენებულ იქნეს კომშის სხვა ჯიშების დამამტვერიანებლად.
- გამძლეობა მავნებლებისა და დაავადებების მიმართ: ახასიათებს საშუალოზე მაღალი ყინვაგამძლეობა და უძლებს დაახლოებით –23°C ტემპერატურამდე ყინვას. შედარებით გვიანი ყვავილობის გამო, გაზაფხულის წაყინვებისგან დაზიანების რისკიც ნაკლებია. ქეცისა (Fabraea maculata) და მონილიოზის მიმართ საშუალო მდგრადობით ხასიათდება, თუმცა, კომშის სხვა ჯიშების მსგავსად, მგრძნობიარეა ბაქტერიული დამწვრობის (Erwinia amylovora) მიმართ.
- სიმწიფის პერიოდი და შენახვა: საკრეფი სიმწიფე ოქტომბრის პირველ დეკადაში დგება — ლესკოვაცთან დაახლოებით ერთსა და იმავე პერიოდში ან ოდნავ ადრე. მოხმარებისთვის სასურველ სიმწიფეს ნაყოფი კრეფიდან 10–15 დღეში აღწევს. სამაცივრე პირობებში (0–2°C ტემპერატურისა და 85–90% ფარდობითი ტენიანობის პირობებში) ნაყოფის შენახვა 2,5–3 თვის განმავლობაშია შესაძლებელი. ვრანიასთან შედარებით, ჩემპიონი უფრო მოკლე ვადით ინახება.
- ჯიშის დადებითი თვისებები: ნაზი და წვნიანი რბილობი, ქვისებრი უჯრედების მცირე შემცველობა, მაღალი საგემოვნო თვისებები, ადრეული მსხმოიარობა, თვითფერტილობა, კომპაქტური ვარჯი და რეგულარული მოსავლიანობა. ნაყოფი გამოსადეგია როგორც ნედლად მოხმარებისთვის, ისე ჯემის, პიურეს, წვენისა და კომპოტის დასამზადებლად.
- ჯიშის უარყოფითი თვისებები: შედარებით მოკლე შენახვისუნარიანობა, განსაკუთრებით დაგვიანებული კრეფის შემთხვევაში; ნაყოფის კანის მგრძნობელობა მექანიკური დაზიანების მიმართ, რაც ტრანსპორტირებისას განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს; ასევე, ბაქტერიული დამწვრობის მიმართ მგრძნობელობა.
ჩემპიონი კარგი არჩევანია იმ ფერმერებისთვის, რომლებიც ეძებენ ადრემსხმოიარე, შედარებით კომპაქტური ზრდის, მაღალი მოსავლიანობისა და გამორჩეული საგემოვნო თვისებების მქონე კომშის ჯიშს. ლესკოვაცთან და ვრანიასთან ერთად მისი გაშენება კი ბაღში ჯიშობრივი მრავალფეროვნებისა და პროდუქციის სხვადასხვა დანიშნულებით გამოყენების შესაძლებლობას იძლევა.
ავტორი: აგროკავკასია
* სტატიას აქვს მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათი. აგროკავკასია არ ფლობს ინფორმაციას აღნიშნული ჯიშის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ.
