სომხური კომპანია Agro Prom არაგაწოტნის (Aragatsotn) რეგიონში, სოფელ ნორ ედესიაში, 20 ჰექტარზე გაშლილ მაღალტექნოლოგიურ სასათბურე კომპლექსს აშენებს, სადაც პრემიუმ ხარისხის პომიდვრის წარმოება მთელი წლის განმავლობაში იქნება შესაძლებელი.
პროექტის მიზანია თანამედროვე სასათბურე ტექნოლოგიების დანერგვა, სასურსათო უსაფრთხოების გაძლიერება და სომხეთის პოზიციების განმტკიცება რეგიონულ და საერთაშორისო ბაზრებზე.
კომპანია, რომელიც 2025 წელს აღმასრულებელმა დირექტორმა ჰაიკ ჰუნანიანმა დააარსა, ევროპული სასათბურე მეურნეობების გამოცდილების, თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და სომხეთის ხელსაყრელი კლიმატური პირობების გაერთიანებას გეგმავს, რათა საერთაშორისო ბაზრებს მაღალი ხარისხის პომიდორი მიაწოდოს.
ნორ ედესია ზღვის დონიდან დაახლოებით 1 000 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს და გამოირჩევა მზის მაღალი აქტივობით, სუფთა მთის ჰაერითა და ბოსტნეულის წარმოებისთვის ხელსაყრელი კლიმატით. კომპანიის შეფასებით, ეს მდებარეობა ასევე უზრუნველყოფს მარტივ წვდომას იმ სავაჭრო მარშრუტებზე, რომლებიც სომხეთს ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ქვეყნებთან, ახლო აღმოსავლეთსა და ევროპასთან აკავშირებს.
„ნორ ედესია შეირჩა კლიმატური პირობების, მზის ენერგიის პოტენციალის, სიმაღლის, ლოგისტიკური უპირატესობებისა და გაფართოების შესაძლებლობების საფუძვლიანი შეფასების შემდეგ. 20-ჰექტარიანი ტერიტორია გვაძლევს მასშტაბს, რომელიც სამრეწველო ეფექტიანობისთვის არის საჭირო, ხოლო ამავე დროს საშუალებას გვაძლევს მკაცრად ვაკონტროლოთ პროდუქციის ხარისხი და რესურსების გამოყენება,“ — აცხადებს ჰაიკ ჰუნანიანი.
მონაცემებზე დაფუძნებული სასათბურე მეურნეობა
Agro Prom-ის პროექტი ტრადიციული სათბურისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. კომპანია ქმნის ინტეგრირებულ მაღალტექნოლოგიურ საწარმოო სისტემას, სადაც მიკროკლიმატის მართვა სრულად ავტომატიზებული იქნება.
სისტემა აკონტროლებს ტემპერატურას, ჰაერის ტენიანობას, ვენტილაციას, მორწყვასა და მცენარეთა კვებას, რაც მთელი წლის განმავლობაში სტაბილური მოსავლის მიღების შესაძლებლობას ქმნის.
კომპანია ასევე გეგმავს ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების დანერგვას, მათ შორის IUNU-ს LUNA პლატფორმის გამოყენებას. აღნიშნული სისტემა მცენარეების მდგომარეობას რეალურ დროში დააკვირდება, შეაგროვებს და გააანალიზებს დიდი მოცულობის მონაცემებს, დროულად გამოავლენს პრობლემებს, შეაფასებს მოსავლიანობის პოტენციალს და დაეხმარება მენეჯმენტს ოპერატიული გადაწყვეტილებების მიღებაში.
პომიდვრის ჯიშები შეირჩევა ჰოლანდიური სელექციის წამყვანი პროგრამებიდან. უპირატესობა მიენიჭება მაღალმოსავლიან, დაავადებებისადმი გამძლე და საერთაშორისო ბაზრებისთვის შესაბამის ჯიშებს, რომლებიც გამოირჩევიან სტაბილური გემოთი, ხანგრძლივი შენახვის უნარითა და ტრანსპორტირებისადმი გამძლეობით.
„ჩვენი მიზანი მხოლოდ სათბურის ფართობის გაზრდა არ არის. ვქმნით მონაცემებზე დაფუძნებულ საწარმოო სისტემას, სადაც მუდმივად იზომება კლიმატური პარამეტრები, მორწყვის რეჟიმი, მცენარეთა ჯანმრთელობა და მოსავლიანობის მაჩვენებლები. ეს საშუალებას მოგვცემს გავზარდოთ პროდუქტიულობა და ამავე დროს შევამციროთ წყლის, ენერგიისა და მცენარეთა დაცვის საშუალებების მოხმარება,“ — ამბობს ჰუნანიანი.
პროექტის გარემოსდაცვითი სტრატეგია ეფუძნება წყლის ეკონომიურ გამოყენებას, სასუქების ზუსტ დოზირებასა და ენერგოეფექტურ მიკროკლიმატურ მართვას. კომპანიის განცხადებით, წარმოება სრულ შესაბამისობაში იქნება ESG პრინციპებთან, მიკვლევადობის მოთხოვნებთან და ევროპული საცალო ვაჭრობის ქსელების ხარისხის სტანდარტებთან.
გავლენა რეგიონულ ეკონომიკაზე
პროექტი მნიშვნელოვნად გაზრდის დასაქმებას რეგიონში. სამუშაო ადგილები შეიქმნება აგრონომიის, ინჟინერიის, ხარისხის კონტროლის, შეფუთვის, ლოგისტიკისა და ადმინისტრირების მიმართულებებით.
კომპანიის შეფასებით, პროექტი ხელს შეუწყობს არაგაწოტნის რეგიონში თანამედროვე ინფრასტრუქტურის განვითარებას, ტექნოლოგიური ცოდნის გავრცელებასა და მაღალი კვალიფიკაციის მქონე სამუშაო ადგილების შექმნას.
Agro Prom პარალელურად ავითარებს საკუთარ საერთაშორისო ლოგისტიკურ ქსელსაც. 2026 წლიდან კომპანია გეგმავს Volvo-ს სატვირთო ავტომობილებისა და Schmitz Cargobull-ის მაცივრიანი ნახევარმისაბმელების გამოყენებას, რაც პროდუქციის ტრანსპორტირების პროცესზე უფრო ეფექტიან კონტროლს უზრუნველყოფს.
„სომხეთს აქვს პოტენციალი, გახდეს პრემიუმ ხარისხის სასათბურე ბოსტნეულის საიმედო მიმწოდებელი საერთაშორისო ბაზრებისთვის. ჩვენი ამოცანაა გავაერთიანოთ სტაბილური წარმოება, გამჭვირვალე ხარისხის სტანდარტები და ეფექტიანი ლოგისტიკა, რათა შევქმნათ კონკურენტუნარიანი სომხური აგროტექნოლოგიური მოდელი,“ — აცხადებს ჰაიკ ჰუნანიანი.
ექსპერტების შეფასებით, ნორ ედესიაში მიმდინარე პროექტი შეიძლება იქცეს მაგალითად იმისა, თუ როგორ გადადის სომხეთის სასათბურე სექტორი სეზონური წარმოებიდან მაღალტექნოლოგიურ, მონაცემებზე დაფუძნებულ მეურნეობაზე, რომელიც ორიენტირებულია საერთაშორისო ბაზრების მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე.
ფოტო: აგროკავკასია / AI
წყარო: EastFruit
