ევროპის ზოგიერთი სოფელი და პატარა ქალაქი ღამით ქუჩის განათებას ამცირებს არა მხოლოდ ენერგიის დაზოგვისთვის, არამედ იმისთვისაც, რომ ბუნებას ღამის ბუნებრივი გარემო დაუბრუნოს.
როდესაც გარემოს დაცვაზე ვსაუბრობთ, უმეტესად ტყეები, მდინარეები ან ჰაერის დაბინძურება გვახსენდება. თუმცა ეკოლოგებს სულ უფრო ხშირად სხვა პრობლემაც აწუხებთ — ღამე, რომელიც სინამდვილეში აღარ ბნელდება. ხელოვნურმა განათებამ დედამიწის დიდი ნაწილი ისე გაანათა, რომ ბევრ ცხოველს, მწერსა და მცენარეს ბუნებრივი ღამის ციკლი დაურღვია. ამიტომ ევროპის ზოგიერთ სოფელსა და ქალაქში ქუჩის განათების მართვის ახალი მიდგომა დაინერგა: ღამეს ისევ სიბნელის ნაწილი დაუბრუნდეს.
ინგლისის ჩრდილოეთ იორკშირის ეროვნული პარკის პატარა სოფელი ჰოუნბი (Hawnby) ერთ-ერთი ასეთი მაგალითია. ადგილობრივმა მოსახლეობამ და ეროვნული პარკის ადმინისტრაციამ ქუჩის განათება თავიდან შეაფასეს. ზედმეტად ძლიერი ან არასწორი მიმართულების სანათები შეცვალეს, ნაწილი კი მხოლოდ საჭირო ადგილებში დატოვეს. მიზანი მარტივი იყო — შუქი გაენათებინა გზა ადამიანებისთვის, მაგრამ აღარ გაფანტულიყო ცაში და მიმდებარე ბუნებაში.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი? ბევრი ცხოველი სწორედ ღამით ცხოვრობს. ღამურები ნადირობენ, მრავალი მწერი გადაადგილდება, ზოგი ფრინველი კი მიგრაციის დროს ვარსკვლავებითა და ბუნებრივი სინათლით ორიენტირდება. ძლიერი ხელოვნური განათება მათ ქცევას ცვლის, აფრთხობს ან გზას აბნევს. მეცნიერები ასევე აღნიშნავენ, რომ ღამის განათება გავლენას ახდენს მცენარეებზეც — ზოგი ხე ფოთლებს გვიან ცვივა, ზოგი კი სეზონურ ცვლილებებს არასწორ დროს იწყებს.
ამიტომ თანამედროვე მიდგომა ქუჩების ჩაბნელებას არ ნიშნავს. პირიქით, მიზანია განათება იქ და მაშინ გამოიყენონ, სადაც ნამდვილად საჭიროა. გამოიყენება ქვემოთ მიმართული სანათები, რომლებიც შუქს მხოლოდ გზაზე ან ტროტუარზე ანაწილებს, ზოგან კი ღამის გვიან საათებში განათება მცირდება ან მოძრაობის სენსორებით იმართება. ასე უსაფრთხოებაც შენარჩუნებულია და ბუნებაც ნაკლებ ზიანს იღებს.
მსგავსი ინიციატივები უკვე ევროპის მრავალ ქვეყანაში ვრცელდება. ზოგი მუნიციპალიტეტი განათებას შუაღამის შემდეგ დროებით თიშავს, ზოგი ძველ სანათებს ახალი, უფრო ზუსტი და ნაკლებად დამაბინძურებელი სისტემებით ცვლის. კვლევებიც აჩვენებს, რომ სწორად დაგეგმილი განათება ერთდროულად ამცირებს ენერგიის ხარჯს, იცავს ბიომრავალფეროვნებას და ადამიანებისთვის უსაფრთხო გარემოსაც ინარჩუნებს.
ალბათ უცნაურად ჟღერს, მაგრამ ბუნებას ღამით სინათლეზე მეტად სიბნელე სჭირდება. და ზოგჯერ გარემოს დასაცავად საკმარისია არა ახალი ტექნოლოგიის დამატება, არამედ ზედმეტი სინათლის გამორთვა.
წყარო: North York Moors
