სოფლის მეურნეობაში პლასტმასის გამოყენების შემცირება ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად იქცა.
ყოველწლიურად მსოფლიოში მილიონობით ჰექტარზე გამოიყენება პოლიეთილენის მულჩი, რომელიც ნიადაგში ტენის შენარჩუნებას, სარეველების კონტროლსა და მოსავლიანობის ზრდას უწყობს ხელს. თუმცა სეზონის დასრულების შემდეგ მისი სრულად შეგროვება ყოველთვის ვერ ხერხდება, რის გამოც ნიადაგში პლასტმასის ნარჩენები და მიკროპლასტიკი გროვდება.
ამ პრობლემის გადასაჭრელად სულ უფრო ფართოდ ინერგება ბიოდეგრადირებადი მულჩის ფირები (Biodegradable Mulch Films), რომლებიც მცენარეული ნედლეულისგან, მათ შორის სახამებლისა და სხვა ბიოპოლიმერებისგან მზადდება. ასეთი მასალები სეზონის დასრულების შემდეგ თანდათან იშლება და მათი ნიადაგიდან შეგროვება აღარ არის საჭირო.
ევროპაში ამ მიმართულებით არაერთი პროექტი უკვე განხორციელდა. ევროკავშირის მიერ დაფინანსებულმა AGROBIOFILM-მა შეიმუშავა ბიოდეგრადირებადი მულჩის რამდენიმე ახალი ტიპი, რომლებიც წიწაკის, მარწყვის, ნესვისა და ვაზის პლანტაციებში გამოიცადა. საველე კვლევებმა აჩვენა, რომ ისინი ტენის შენარჩუნებისა და სარეველების კონტროლის მხრივ ტრადიციულ პლასტმასს თითქმის არ ჩამოუვარდება, თუმცა სეზონის დასრულების შემდეგ გარემოსთვის გაცილებით ნაკლებ პრობლემას ქმნის.
კვლევები ასევე აჩვენებს, რომ ხარისხიან ბიოდეგრადირებად მულჩს შეუძლია ნიადაგში პლასტმასის დაგროვების რისკის შემცირება. ბოლო წლებში ჩატარებულმა გრძელვადიანმა ექსპერიმენტებმა დაადასტურა, რომ ასეთი მასალების გამოყენებისას მიკროპლასტიკის რაოდენობა მნიშვნელოვნად ნაკლებია, ხოლო ნიადაგის ორგანული ნახშირბადისა და აზოტის შემცველობა ზოგიერთ შემთხვევაში იზრდება კიდეც.
მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ყველა ე.წ. „ბიოდეგრადირებადი“ პროდუქტი ერთნაირი არ არის. მათი დაშლის სიჩქარე დამოკიდებულია ნიადაგის ტენიანობაზე, ტემპერატურასა და მასალის შემადგენლობაზე, ამიტომ ფერმერებისთვის სერტიფიცირებული და გამოცდილი პროდუქციის შერჩევა მნიშვნელოვანია.
ევროპაში უკვე დაწყებულია ახალი თაობის ბიომასალების განვითარებაც. მიმდინარე INSOIL პროექტი მიზნად ისახავს ისეთი ბიოპოლიმერების შექმნას, რომლებიც არა მხოლოდ მულჩის ფირებს, არამედ სხვა სასოფლო-სამეურნეო პლასტმასის ნაწარმსაც ჩაანაცვლებს. პროექტის შეფასებით, ასეთი ტექნოლოგიები მომდევნო წლებში ათასობით ტონა ტრადიციული პლასტმასის გამოყენების თავიდან აცილებას შეძლებს.
ილუსტრაცია: ChatGPT (AI) / აგროკავკასია
წყარო: EU CORDIS
მულჩირება ბოსტანში – ტენის შენარჩუნება და სარეველების კონტროლი ქიმიის გარეშე
