გაყინული ხილი მსოფლიო აგრობიზნესის ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი სეგმენტია. თუ წარსულში საერთაშორისო ვაჭრობაში ძირითადად ახალი ხილი დომინირებდა, დღეს გადამუშავებული და გაყინული პროდუქციის წილი სტაბილურად იზრდება.
ბაზრის შეფასებით, 2025 წელს გაყინული ხილის გლობალურმა ვაჭრობამ 3 მილიონ ტონას გადააჭარბა, ხოლო ბაზრის ღირებულებამ 8 მილიარდ დოლარზე მეტი შეადგინა.
ზრდის მთავარი მიზეზი მომხმარებლის ქცევის ცვლილებაა. სუპერმარკეტები, კვების ინდუსტრია და HoReCa სექტორი სულ უფრო მეტად იყენებენ გაყინულ ხილს, რადგან:
- პროდუქტი მთელი წლის განმავლობაში ხელმისაწვდომია;
- ნაკლები დანაკარგი აქვს;
- ინარჩუნებს კვებით ღირებულებას;
- და ლოჯისტიკურად უფრო მოქნილია.
ვინ არიან მთავარი ექსპორტიორები?
გაყინული ხილის საერთაშორისო ვაჭრობაში ლიდერობენ:
- პოლონეთი — $1.4 მილიარდი;
- ჩინეთი — $0.9 მილიარდი;
- ჩილე — $0.8 მილიარდი;
- სერბეთი — $0.7 მილიარდი;
- კანადა — $0.5 მილიარდი.
განსაკუთრებით ძლიერი პოზიციები აქვთ კენკროვან კულტურებს — ჟოლოს, მარწყვს, მოცვსა და მაყვალს. ბოლო წლებში ყველაზე სწრაფად იზრდება გაყინული მოცვისა და ტროპიკული ხილის სეგმენტი.
ევროპა მსოფლიო ბაზრის მთავარი მომხმარებელია, ხოლო გერმანია, საფრანგეთი, ნიდერლანდები და დიდი ბრიტანეთი უმსხვილეს იმპორტიორ ქვეყნებს შორის არიან.
რატომ იზრდება მოთხოვნა?
ბოლო წლებში გაყინული ხილის მთავარი მომხმარებლები გახდნენ:
- იოგურტისა და რძის პროდუქტების ინდუსტრია;
- წვენებისა და სმუზების მწარმოებლები;
- საკონდიტრო სექტორი;
- მზა საკვების მწარმოებლები.
განსაკუთრებით სწრაფად იზრდება მოთხოვნა ჯანსაღი კვების სეგმენტში, სადაც გაყინული კენკრა და ტროპიკული ხილი ფართოდ გამოიყენება.
ბაზრის პერსპექტივა
სხვადასხვა საერთაშორისო შეფასებით, გაყინული ხილის ბაზარი მომდევნო ათწლეულში საშუალოდ 6–7%-ით წელიწადში გაიზრდება. 2025 წელს ბაზრის მოცულობა დაახლოებით 5–5.1 მილიარდ დოლარად ფასდებოდა, ხოლო 2034-2035 წლებში შესაძლოა 9 მილიარდ დოლარს გადააჭარბოს.
ზრდას ხელს უწყობს:
- ურბანიზაცია;
- მოხერხებული საკვების პოპულარობა;
- ცივი ლოჯისტიკის განვითარება;
- და მომხმარებლის მოთხოვნა სეზონის მიღმა ხილზე.
რა შესაძლებლობაა საქართველოსთვის?
საქართველოსთვის ეს მიმართულება განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ქვეყანას აქვს:
- მოცვი;
- ჟოლო;
- მაყვალი;
- მარწყვი;
- ალუბალი და სხვა ხილი.
ახალი ხილის ექსპორტთან შედარებით, გაყინული პროდუქცია ნაკლებად არის დამოკიდებული სეზონურობასა და სწრაფ რეალიზაციაზე, რაც მწარმოებლებს უფრო ფართო ბაზრებზე გასვლის შესაძლებლობას აძლევს.
გაყინული ხილის მსოფლიო ბაზარი სწრაფად იზრდება და თანდათან პრემიუმ გადამუშავებული პროდუქციის სეგმენტად ყალიბდება. სწორედ ამიტომ, ბევრი ქვეყანა უკვე არა მხოლოდ ახალი ხილის ექსპორტზე, არამედ გაყინვისა და ღრმა გადამუშავების ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე აკეთებს აქცენტს.
ფოტო: magnific
გაყინული კენკრა: მსოფლიო ტრენდი და ბაზრის სტაბილურობა
