მსოფლიოში ყოველწლიურად წარმოებული ხილისა და ბოსტნეულის მნიშვნელოვანი ნაწილი მომხმარებლამდე საერთოდ ვერ აღწევს.
მოსავლის აღებიდან მაღაზიის დახლებამდე პროდუქციის ნაწილი ზიანდება, კარგავს ხარისხს ან ფუჭდება. განსაკუთრებით დიდი დანაკარგებია ტროპიკული და კურკოვანი ხილის, ციტრუსების, ავოკადოსა და სხვა მალფუჭებადი კულტურების შემთხვევაში.
სწორედ ამიტომ, ბოლო წლებში სოფლის მეურნეობაში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად განვითარებადი მიმართულება მოსავლის შემდგომი (Post-Harvest) ტექნოლოგიებია. მათი მიზანია, პროდუქციამ ტრანსპორტირების, შენახვისა და რეალიზაციის პერიოდში უფრო დიდხანს შეინარჩუნოს ხარისხი, გემო და სასაქონლო იერი.
ერთ-ერთი უახლესი მიღწევა ამ სფეროში ბუნებრივ ინგრედიენტებზე დაფუძნებული დამცავი საფარია, რომელიც ნაყოფის ზედაპირზე ძალიან თხელ, უხილავ ფენას ქმნის. ეს ფენა ამცირებს ტენის დაკარგვას, ანელებს დამწიფების პროცესს და ხელს უშლის სოკოვანი დაავადებების განვითარებას. შედეგად, ნაყოფი გაცილებით დიდხანს ინარჩუნებს ხარისხს და ნაკლებად ზიანდება ტრანსპორტირებისას.
ახალი ტექნოლოგიის კომერციული გამოცდების დროს განსაკუთრებით კარგი შედეგები მიიღეს მანგოზე. კვლევებმა აჩვენა, რომ ბუნებრივმა დამცავმა საფარმა სრულად გააკონტროლა ანტრაქნოზი — მანგოს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მოსავლის შემდგომი დაავადება. ამასთან, ნაყოფის შენახვის ვადა დაახლოებით ორჯერ გაიზარდა.
ტექნოლოგიის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი უპირატესობა ის არის, რომ იგი მცენარეული წარმოშობის ბუნებრივ კომპონენტებს იყენებს. ეს საშუალებას იძლევა შემცირდეს ტრადიციული ქიმიური ფუნგიციდების გამოყენება, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ბაზრებისთვის, სადაც პროდუქციის უსაფრთხოებისა და ქიმიური ნარჩენების მიმართ მოთხოვნები წლიდან წლამდე მკაცრდება.
მსგავსი გადაწყვეტილებები განსაკუთრებით საინტერესოა ექსპორტიორებისთვის. თუ პროდუქცია რამდენიმე დღით უფრო დიდხანს ინარჩუნებს ხარისხს, შესაძლებელი ხდება უფრო შორეულ ბაზრებზე გატანა, მცირდება ტრანსპორტირებისას დანაკარგები და იზრდება რეალიზაციის შანსი. ბევრი სპეციალისტის შეფასებით, სწორედ მოსავლისშემდგომი ტექნოლოგიები იქნება უახლოესი წლების ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება, რადგან მსოფლიოში საკვების დანაკარგების შემცირება სასურსათო უსაფრთხოების მნიშვნელოვან ნაწილად მიიჩნევა.
საქართველოსთვისაც ეს მიმართულება განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს. ხილის ექსპორტის ზრდასთან ერთად სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ისეთი ტექნოლოგიების დანერგვა, რომლებიც ნაყოფის ხარისხს ხანგრძლივი ტრანსპორტირების დროს შეინარჩუნებს. ეს განსაკუთრებით აქტუალურია ატმის, ნექტარინის, მსხლის, ვაშლის, კივისა და სხვა საექსპორტო კულტურებისთვის, სადაც თითოეული დამატებითი დღე მნიშვნელოვნად ზრდის პროდუქციის საბაზრო ღირებულებას.
მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი ინოვაციები ჯერ კიდევ ფართოდ არ არის გავრცელებული, მათი განვითარება ნათლად აჩვენებს, რომ სოფლის მეურნეობის მომავალი მხოლოდ მაღალი მოსავლიანობა აღარ არის. თანაბრად მნიშვნელოვანი ხდება მოსავლის ხარისხის შენარჩუნება, დანაკარგების შემცირება და პროდუქციის უსაფრთხოდ მიტანა მომხმარებლამდე.
წყარო: FreshPlaza; Akorn Technology
