კლიმატის ცვლილებისა და მრავალწლიანი გვალვის ფონზე მაროკო წყლის დეფიციტის დასაძლევად სულ უფრო მასშტაბურ გადაწყვეტილებებს იღებს. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პროექტი ატლანტის ოკეანის წყლის გამტკნარებას ეფუძნება.
აგადირთან მდებარე თანამედროვე გამტკნარებელი სადგური უკვე სასმელი წყლით ამარაგებს ქალაქს და ამავე დროს 15 000 ჰექტარ სასოფლო-სამეურნეო მიწას სარწყავი წყლით უზრუნველყოფს.
პროექტი სუს-მასას (Souss-Massa) რეგიონში განხორციელდა, რომელიც მაროკოს ერთ-ერთი მთავარი აგროსამრეწველო ზონაა. სწორედ აქ იწარმოება ქვეყნის ექსპორტზე ორიენტირებული ბოსტნეულის, ციტრუსისა და სხვა მაღალღირებული კულტურების მნიშვნელოვანი ნაწილი. წლების განმავლობაში მიწისქვეშა წყლების ინტენსიურმა გამოყენებამ წყალშემცველი ფენების გამოფიტვა გამოიწვია, რის გამოც ალტერნატიული წყლის წყაროს მოძიება აუცილებელი გახდა.
გამტკნარებელი სადგური დღე-ღამეში დაახლოებით 275 000 კუბურ მეტრ წყალს აწარმოებს. აქედან დაახლოებით 125 000 კუბური მეტრი სოფლის მეურნეობისთვის გამოიყენება, ხოლო დანარჩენი სასმელი წყლის სისტემაში მიეწოდება. პროექტის მეორე ეტაპის დასრულების შემდეგ საერთო წარმადობა 400 000 კუბურ მეტრამდე გაიზრდება, რაც სარწყავი წყლის მოცულობის კიდევ უფრო გაზრდის შესაძლებლობას შექმნის.
ექსპერტების შეფასებით, ამ პროექტმა არა მხოლოდ სოფლის მეურნეობის სტაბილურობა გააძლიერა, არამედ მიწისქვეშა წყლების რესურსების დაცვასაც შეუწყო ხელი. ადრე ფერმერები ძირითადად ჭაბურღილებს იყენებდნენ, რის შედეგადაც ზღვის წყალი წყალშემცველ ფენებში აღწევდა და ნიადაგის დამლაშების საფრთხე იზრდებოდა. გამტკნარებული ზღვის წყლის გამოყენებამ ეს პრობლემა მნიშვნელოვნად შეამცირა.
მაროკოს ხელისუფლება ამ მიმართულებას მომავალშიც ავითარებს. ქვეყანაში უკვე მოქმედებს 17 გამტკნარებელი სადგური, კიდევ რამდენიმე შენდება, ხოლო 2030 წლისთვის დაგეგმილია, რომ მათი საერთო წლიური წარმადობა 1,7 მილიარდ კუბურ მეტრს მიაღწევს. ხელისუფლების მიზანია, გამტკნარებული წყალი სულ უფრო ფართოდ გამოიყენოს როგორც ქალაქების წყალმომარაგებისთვის, ისე მაღალღირებული სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსარწყავად.
თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ზღვის წყლის გამტკნარება ყველა პრობლემას ვერ გადაჭრის. ეს ტექნოლოგია ძვირადღირებულია, დიდ ენერგიას მოითხოვს და ეკოლოგიურ გამოწვევებსაც ქმნის. ამიტომ იგი ყველაზე ეფექტიანად მაშინ მუშაობს, როდესაც ენერგიის განახლებად წყაროებთან, წვეთოვან მორწყვასა და წყლის ეკონომიურ მართვასთან ერთად გამოიყენება.
ილუსტრაცია: ChatGPT (AI) / აგროკავკასია
წყარო: Frontiers
