ზაფხულის ცხელ დღეებში ხის ჩრდილში შესვლისთანავე ტემპერატურის სხვაობა თითქმის ყველა ადამიანს უგრძნია. ეს მხოლოდ შეგრძნება არ არის.
დიდი ხე გარემოს რამდენიმე სხვადასხვა გზით აგრილებს და სწორედ ამიტომ ქალაქის გამწვანება დღეს ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტიან ბუნებრივ საშუალებად მიიჩნევა სიცხის წინააღმდეგ. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ხეები არა მხოლოდ ჩრდილს ქმნიან, არამედ ბუნებრივ „კონდიციონერებადაც“ მუშაობენ.
პირველი და ყველაზე თვალსაჩინო ეფექტი ჩრდილია. ასფალტი, ბეტონი და შენობების კედლები მზის პირდაპირ სხივებს მთელი დღის განმავლობაში შთანთქავს და ძლიერ ცხელდება. როდესაც ამ ზედაპირებს ხის გვირგვინი ფარავს, ისინი გაცილებით ნაკლებ სითბოს აგროვებს. შედეგად, ტროტუარები, ქუჩები და მიმდებარე ჰაერიც ნაკლებად ცხელდება.
თუმცა ხეების მთავარი ძალა მხოლოდ ჩრდილი არ არის. ისინი ფესვებით ნიადაგიდან წყალს იღებენ და ფოთლების მეშვეობით ატმოსფეროში გამოყოფენ. ამ პროცესს ტრანსპირაცია ეწოდება. წყლის აორთქლებას სითბო სჭირდება, ამიტომ ჰაერი ბუნებრივად გრილდება. ზუსტად ამავე პრინციპით გვაგრილებს ოფლის აორთქლებაც ცხელ ამინდში.
სწორედ ამ ორი პროცესის – ჩრდილისა და ტრანსპირაციის – ერთობლივი მოქმედების გამო, კარგად გამწვანებულ ქუჩაზე ტემპერატურა ხშირად რამდენიმე გრადუსით დაბალია, ვიდრე ხეების გარეშე ქუჩაზე. განსხვავება განსაკუთრებით საღამოს იგრძნობა, როდესაც ასფალტი და ბეტონი ჯერ კიდევ დღის განმავლობაში დაგროვილ სითბოს გამოყოფს, ხოლო მწვანე სივრცეები გარემოს გაცილებით სწრაფად აგრილებს.
ამიტომაც ამბობენ სპეციალისტები, რომ დიდი, ჯანმრთელი ხე ქალაქისთვის ბევრად მეტია, ვიდრე დეკორაცია. ის ამცირებს სიცხის ზემოქმედებას, აუმჯობესებს ჰაერის ხარისხს, აკავებს მტვერს, ქმნის ჩრდილს ქვეითებისთვის და ამავდროულად ენერგიის დაზოგვასაც უწყობს ხელს. როდესაც შენობას ხეები ფარავს, ზაფხულში კონდიციონერის გამოყენების საჭიროებაც მცირდება.
სამწუხაროდ, თანამედროვე ქალაქებში დიდი ხეების რაოდენობა ხშირად იკლებს. მათი ადგილი ავტოსადგომებს, გზებსა და ახალ შენობებს უჭირავს. შედეგად, იზრდება ეგრეთ წოდებული „ურბანული სითბოს კუნძულის“ ეფექტი — ქალაქი დღის განმავლობაში უფრო მეტად ცხელდება და ღამითაც ნელა გრილდება.
კლიმატის ცვლილების ფონზე ხეების მნიშვნელობა კიდევ უფრო იზრდება. თითოეული ახალი ნერგი მომავალში ჩრდილის, სუფთა ჰაერისა და უფრო გრილი ქალაქის საფუძველია. ამიტომ ქალაქის გამწვანება მხოლოდ სილამაზისთვის არ არის საჭირო — ეს ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი და ეფექტიანი გზაა, რომ ზაფხულის სიცხეს ბუნების დახმარებით გავუმკლავდეთ.
წყარო: USDA Forest Service
