ზაფხულის ცხელ დღეებში ბევრს შეუმჩნევია, რომ ქალაქში ღამითაც მძიმე სიცხეა, მაშინ როცა ქალაქგარეთ ჰაერი გაცილებით სწრაფად გრილდება.
ეს შემთხვევითი არ არის. მეცნიერები ამ მოვლენას „ურბანულ სითბოს კუნძულს“ (Urban Heat Island – UHI) უწოდებენ. დღეს ის მსოფლიოს თითქმის ყველა დიდ ქალაქში შეინიშნება და უკვე არა მხოლოდ დისკომფორტის, არამედ ჯანმრთელობის, ენერგომოხმარებისა და გარემოს დაცვის მნიშვნელოვან გამოწვევად მიიჩნევა.
მთავარი მიზეზი ქალაქის განაშენიანებაა. ასფალტი, ბეტონი, აგური და შენობების სახურავები დღის განმავლობაში მზის სითბოს დიდი რაოდენობით შთანთქავს. მზის ჩასვლის შემდეგ კი ეს მასალები დაგროვილ სითბოს ნელ-ნელა აბრუნებს გარემოში. ამიტომ, როცა სოფლებში ან ტყიან ადგილებში ტემპერატურა სწრაფად ეცემა, ქალაქში ჰაერი კიდევ საათების განმავლობაში თბილი რჩება.
სითბოს დაგროვებას კიდევ ერთი ფაქტორი აძლიერებს — მწვანე სივრცეების შემცირება. ხეები და ბუჩქები ბუნებრივად აგრილებენ გარემოს. ისინი ჩრდილს ქმნიან და ფოთლებიდან წყლის აორთქლების პროცესით ჰაერის ტემპერატურას ამცირებენ. როდესაც მათ ადგილს ასფალტი, ავტოსადგომები და მრავალსართულიანი შენობები იკავებს, ქალაქი ბუნებრივ „კონდიციონერს“ კარგავს.
მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადამიანიც. ავტომობილების ძრავები, კონდიციონერები, საწარმოები და სხვა ტექნიკა ყოველდღიურად დამატებით სითბოს გამოყოფს. ეს ენერგია ქალაქის ჰაერში გროვდება და განსაკუთრებით ცხელ დღეებში ტემპერატურას კიდევ უფრო ზრდის.
„ურბანული სითბოს კუნძული“ მხოლოდ სიცხის შეგრძნების პრობლემა არ არის. მაღალი ღამის ტემპერატურა ორგანიზმს დასვენების საშუალებას არ აძლევს, იზრდება კონდიციონერების გამოყენება, შესაბამისად – ელექტროენერგიის მოხმარებაც. ამასთან, სიცხე უარყოფითად მოქმედებს ქალაქის მცენარეულობაზე და ზოგიერთ ცხოველზეც, რომლებიც გარემოს ტემპერატურის ცვლილებების მიმართ განსაკუთრებით მგრძნობიარენი არიან.
ბევრმა ქალაქმა უკვე დაიწყო ამ პრობლემის წინააღმდეგ ბრძოლა. იზრდება პარკებისა და მწვანე კორიდორების ფართობი, ირგვება ხეები, იქმნება მწვანე სახურავები და ვერტიკალური ბაღები, ხოლო ახალი ქუჩების დაგეგმვისას სულ უფრო ხშირად ითვალისწინებენ ჩრდილის შექმნასა და ჰაერის ბუნებრივ ცირკულაციას. კვლევები აჩვენებს, რომ კარგად განვითარებულ მწვანე სივრცეებს ქალაქის გარკვეულ უბნებში ტემპერატურის რამდენიმე გრადუსით შემცირებაც კი შეუძლია.
კლიმატის ცვლილების ფონზე ეს პრობლემა მომავალში კიდევ უფრო აქტუალური გახდება. ამიტომ თითოეული ახალი ხე, პარკი თუ გამწვანებული ეზო მხოლოდ ლამაზი გარემო არ არის — ის ქალაქის ბუნებრივი გაგრილების სისტემის ნაწილია. რაც უფრო მწვანეა ქალაქი, მით უფრო კომფორტული და უსაფრთხოა ცხოვრება როგორც ადამიანებისთვის, ისე ბუნებისთვის.
წყარო: NASA
