თრიფსი დღეს ბოსტნეულის, კენკრისა და დეკორატიული კულტურების ერთ-ერთ ყველაზე პრობლემურ მავნებლად ითვლება. ის აზიანებს ფოთლებს, ყვავილებსა და ნაყოფს, ამცირებს მოსავლიანობას და ხშირად საშიში ვირუსების გადამტანიც არის.
სწორედ ამიტომ მეცნიერები და ბიოლოგიური დაცვის სპეციალისტები სულ უფრო მეტ ყურადღებას ბუნებრივ მეთოდებს უთმობენ. ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო გამოსავალი კი აღმოჩნდა მცენარე, რომელიც ბევრ ბაღში უკვე ისედაც იზრდება — ტკბილი ალისუმი (Sweet Alyssum, Lobularia maritima).
მიუხედავად იმისა, რომ ალისუმი უმეტესობისთვის მხოლოდ დეკორატიული ყვავილია, სპეციალისტების შეფასებით, მას შეუძლია მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს მცენარეთა დაცვის ინტეგრირებულ (IPM) სისტემაში. მცენარის პატარა, თეთრი ან იისფერი ყვავილები მდიდარია ნექტრითა და მტვრით, რაც სასარგებლო მწერებს იზიდავს. მათ შორის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მტაცებელი ბაღლინჯოები (Orius), რომლებიც თრიფსის ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტიან ბუნებრივ მტრად მიიჩნევიან.
ექსპერტების განმარტებით, ალისუმი თრიფსს პირდაპირ არ ანადგურებს. მისი მთავარი უპირატესობა ის არის, რომ ქმნის ხელსაყრელ გარემოს სასარგებლო მწერებისთვის, რომლებიც შემდეგ მავნებლის პოპულაციას ბუნებრივად ამცირებენ. შედეგად ფერმერები ქიმიურ ინსექტიციდებზე ნაკლებად ხდებიან დამოკიდებული, ხოლო სათბურებსა და ღია გრუნტში ბიოლოგიური ბალანსი უკეთ ნარჩუნდება.
ევროპაში ალისუმის გამოყენება ინტეგრირებული დაცვის პროგრამებში უკვე საკმაოდ გავრცელებულია, თუმცა სამხრეთ აფრიკისა და სხვა ქვეყნების სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ბევრ რეგიონში ეს პრაქტიკა ჯერ კიდევ სიახლეა. მათი შეფასებით, მცენარის დათესვა შესაძლებელია როგორც სათბურების შიგნით, ისე ნაკვეთების კიდეებზე, სადაც იგი სასარგებლო მწერებისთვის მუდმივ საკვებ ბაზას ქმნის.
თრიფსთან ბრძოლა ბოლო წლებში განსაკუთრებით გართულდა, რადგან მავნებელი სწრაფად იძენს მდგრადობას ქიმიური პრეპარატების მიმართ. სწორედ ამიტომ თანამედროვე მცენარეთა დაცვის სტრატეგია სულ უფრო მეტად ეყრდნობა სხვადასხვა მეთოდის კომბინაციას — მონიტორინგს, ბიოლოგიურ აგენტებს, სასარგებლო მწერებსა და სწორ აგროტექნიკურ ღონისძიებებს. ალისუმიც სწორედ ამ სისტემის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტად განიხილება.
საქართველოსთვის ეს გამოცდილება განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან თრიფსი პრობლემას წარმოადგენს როგორც სათბურის ბოსტნეულში, ისე წიწაკის, კიტრის, პომიდვრის, მარწყვისა და დეკორატიული მცენარეების წარმოებაში. სპეციალისტების შეფასებით, ბიოლოგიური დაცვის ელემენტების ეტაპობრივი დანერგვა ფერმერებს საშუალებას მისცემს შეამცირონ პესტიციდების გამოყენება და მიიღონ უფრო ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქცია.
თანამედროვე სოფლის მეურნეობა სულ უფრო ხშირად ადასტურებს, რომ ზოგჯერ ყველაზე ეფექტიანი გადაწყვეტილებები რთული ტექნოლოგიები კი არა, ბუნების სწორად გამოყენებაა. ერთი შეხედვით უბრალო ბაღის ყვავილი შეიძლება მნიშვნელოვანი მოკავშირე გახდეს მავნებლების წინააღმდეგ ბრძოლაში და მეურნეობის მდგრადობის გაზრდაში.
წყარო: HortiDaily
მცენარეთა ინტეგრირებული დაცვა ორგანულ სოფლის მეურნეობაში
