მსოფლიოში სასუქებით ვაჭრობის შემცირება შესაძლოა უახლოეს თვეებში სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად იქცეს. FAO-ის ახალი შეფასებით, საერთაშორისო ბაზარზე სასუქებით ვაჭრობის მოცულობა 2026 წლის დასაწყისში დაახლოებით 20–25%-ით შემცირდა.
ორგანიზაცია მიიჩნევს, რომ ეს მხოლოდ სტატისტიკური მაჩვენებელი არ არის — თუ არსებული ტენდენცია გაგრძელდება, 2026/27 სასოფლო-სამეურნეო სეზონზე ფერმერებს წარმოების უფრო მაღალი ხარჯები და ბაზრის გაზრდილი გაურკვევლობა ელოდებათ.
FAO-ის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სასუქების ბაზარზე შექმნილი ვითარება რამდენიმე ფაქტორის ერთობლივი შედეგია. გეოპოლიტიკური დაძაბულობა, ენერგომატარებლების ფასების მერყეობა, ლოგისტიკური პრობლემები და საერთაშორისო ვაჭრობის შეფერხებები სასუქების მიწოდებას კვლავ ართულებს. შედეგად, მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში იმპორტიორები პროდუქციის შეძენას ან გადადებენ, ან მცირე მოცულობით ახორციელებენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში სასუქების ფასები 2022 წლის პიკთან შედარებით ნაწილობრივ დასტაბილურდა, FAO ხაზს უსვამს, რომ ბაზარი ჯერ კიდევ ძალიან მგრძნობიარეა. თუ მიწოდება შემცირებული დარჩება, მოთხოვნის ზრდამ შესაძლოა ფასების ახალი ტალღა გამოიწვიოს, რაც განსაკუთრებით აზოტოვან სასუქებზე აისახება.
სასუქების ბაზრის მდგომარეობა მხოლოდ აგროქიმიურ სექტორს არ ეხება. ეს პირდაპირ უკავშირდება მარცვლეულის, ზეთოვანი კულტურების, ბოსტნეულის, ხილისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების თვითღირებულებას. როდესაც სასუქები ძვირდება ან მათი მიწოდება რთულდება, ფერმერები ხშირად ამცირებენ გამოყენების ნორმებს ან ზოგიერთ შემთხვევაში საერთოდ უარს ამბობენ სრულფასოვან განოყიერებაზე. საბოლოოდ, ეს მოსავლიანობასა და პროდუქციის ხარისხზეც აისახება.
FAO განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ მიმდინარე სეზონი დამატებითი რისკებით ხასიათდება. კლიმატური ცვლილებები, ექსტრემალური ამინდის მოვლენები და რეგიონული კონფლიქტები ისედაც ზრდის სოფლის მეურნეობის გაურკვევლობას, ხოლო სასუქების ბაზარზე ახალი რყევები ამ პრობლემებს კიდევ უფრო ამძაფრებს.
დღეს FAO სასურსათო უსაფრთხოებაზე საუბრისას სულ უფრო ხშირად უსვამს ხაზს არა მხოლოდ მოსავალს, არამედ იმ რესურსებსაც, რომლებიც ამ მოსავლის მიღებას უზრუნველყოფს. სასუქები სწორედ ასეთ სტრატეგიულ რესურსად რჩება და მათი ბაზრის ნებისმიერი მნიშვნელოვანი ცვლილება საბოლოოდ მსოფლიო სურსათის წარმოებასაც ეხება.
ილუსტრაცია: ChatGPT (AI) | აგროკავკასია
წყარო: FAO Food Outlook: Global food commodity market trends face rising geopolitical and weather risks
