ევროკავშირსა და ავსტრალიას შორის მიღწეულმა ახალმა სავაჭრო შეთანხმებამ მოლოდინის ნაცვლად სერიოზული უკმაყოფილება გამოიწვია როგორც ფერმერებში, ისე პოლიტიკურ წრეებში.
შეთანხმება, რომელიც მიზნად ისახავს ორმხრივი ვაჭრობის გაფართოებას და ტარიფების შემცირებას, ბევრისთვის იქცა სიგნალად, რომ ევროკავშირი კიდევ უფრო ხსნის საკუთარ ბაზარს გარე კონკურენციისთვის — იმ დროს, როდესაც შიდა აგროსექტორი უკვე ძლიერ წნეხშია.
პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ აღიქმება იმ ფონზე, რომ ევროკავშირი პარალელურად აწარმოებს მოლაპარაკებებს სხვა დიდი აგროექსპორტიორებთანაც, მათ შორის სამხრეთ ამერიკის ბლოკთან (Mercosur). შედეგად, ფერმერები ხედავენ ერთგვარ დაგროვილ რისკს: ბაზარი თანდათან იხსნება რამდენიმე მიმართულებით, მაშინ როცა ადგილობრივი წარმოება მკაცრ რეგულაციებს და მაღალი ხარჯების გარემოს ექვემდებარება.
ევროპელი ფერმერების მთავარი არგუმენტი მარტივია, მაგრამ სისტემურ პრობლემას ასახავს. ავსტრალიაში წარმოება ბევრად უფრო იაფია — ფართო მიწები, მასშტაბური მეურნეობები და შედარებით რბილი რეგულაციები ქმნის ისეთ პირობებს, სადაც პროდუქციის თვითღირებულება მნიშვნელოვნად დაბალია. ამ ფონზე, ევროკავშირის ბაზარზე დამატებითი იმპორტის დაშვება პირდაპირ ნიშნავს ფასის კონკურენციის გამწვავებას, რომელსაც ბევრი ადგილობრივი ფერმერი ვერ გაუძლებს.
გავლენიანმა აგრარულმა გაერთიანებამ Copa-Cogeca-მ ღიად განაცხადა, რომ შეთანხმებაში გათვალისწინებული დათმობები „მიუღებელია“. მათი შეფასებით, ევროკავშირმა ვერ უზრუნველყო საკმარისი ბალანსი ბაზრის გახსნასა და შიდა მწარმოებლების დაცვას შორის. კრიტიკა ეხება არა მხოლოდ მოცულობებს, არამედ სტანდარტების საკითხსაც — ევროპელი ფერმერები ვალდებულნი არიან დაიცვან მკაცრი გარემოსდაცვითი და კეთილდღეობის ნორმები, მაშინ როცა იმპორტირებულ პროდუქტზე ეს მოთხოვნები ხშირად ნაკლებად მკაცრია.
ეს დებატი რეალურად უფრო ფართო თემას ეხება: როგორ უნდა დააბალანსოს ევროკავშირმა თავისუფალი ვაჭრობა და სურსათის უსაფრთხოება. ბოლო წლებში ევროკავშირში გაძლიერდა მიდგომა, რომ აგროსექტორი მხოლოდ ეკონომიკური სფერო აღარ არის — ის სტრატეგიული რესურსია. პანდემიამ და გეოპოლიტიკურმა კრიზისებმა აჩვენა, რომ საკვების მიწოდების ჯაჭვები შეიძლება სწრაფად დაირღვეს, რის ფონზეც ადგილობრივი წარმოების მნიშვნელობა იზრდება.
ავსტრალიასთან შეთანხმება სწორედ ამ კონტექსტში აღიქმება. ერთი მხრივ, იგი აძლიერებს ევროკავშირის პოზიციებს გლობალურ ვაჭრობაში და მომხმარებლებს სთავაზობს უფრო იაფ პროდუქტს. მეორე მხრივ, ის ზრდის დამოკიდებულებას იმპორტზე და აყენებს კითხვას — რამდენად მზად არის ევროპა საკუთარი ფერმერების კონკურენტუნარიანობის დასაცავად.
საინტერესოა, რომ ეს პროცესი მხოლოდ ეკონომიკური არ არის. ის უკვე გადაიქცა პოლიტიკურ თემად, სადაც ფერმერები, კანონმდებლები და საზოგადოება განსხვავებულად აფასებენ პრიორიტეტებს. ერთ მხარეს არის გლობალური ბაზრის ინტეგრაცია, მეორე მხარეს — ადგილობრივი წარმოების დაცვა.
საბოლოოდ, ევროკავშირი რთული არჩევანის წინაშე დგას: გააგრძელოს ბაზრის გახსნა და მიიღოს გლობალიზაციის სარგებელი, თუ გააძლიეროს შიდა აგროსექტორის დაცვა და შეამციროს გარე რისკები. ავსტრალიასთან შეთანხმებამ ეს დილემა კიდევ უფრო მკაფიოდ გამოაჩინა — და სავარაუდოა, რომ მსგავსი დებატები უახლოეს წლებში კიდევ უფრო გაძლიერდება.
