ყაზახეთი-ის აგროექსპორტი ბოლო წლებში სწრაფად იზრდება. ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, 2025 წელს ქვეყნის სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ექსპორტმა დაახლოებით 7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.
ექსპერტების შეფასებით, ზრდის ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი აგროსექტორში გადამამუშავებელი ინდუსტრიის განვითარებაა, რომელმაც ნედლი პროდუქციის ექსპორტი თანდათან გადამუშავებული პროდუქციის მიწოდებით შეცვალა.
სოფლის მეურნეობა ყაზახეთის ეკონომიკაში მნიშვნელოვანი სექტორია, განსაკუთრებით მარცვლეულის და ზეთოვანი კულტურების წარმოებაში. ბოლო წლებში სახელმწიფო პოლიტიკა აქტიურად უწყობს ხელს არა მხოლოდ წარმოების ზრდას, არამედ დამატებითი ღირებულების შექმნას გადამუშავების გზით.
აგროექსპორტის სტრუქტურა
ყაზახეთის აგროექსპორტის ძირითადი ნაწილი რამდენიმე მთავარ პროდუქტზე მოდის.
- ხორბალი და ფქვილი;
- მზესუმზირის ზეთი და სხვა მცენარეული ზეთები;
- მარცვლეული და პარკოსნები;
- ცხოველური პროდუქცია.
განსაკუთრებით სწრაფად იზრდება ზეთოვანი კულტურების გადამუშავება, რის შედეგადაც მზესუმზირის ზეთის ექსპორტი მნიშვნელოვნად გაიზარდა.
ყაზახეთის აგროექსპორტი ციფრებში
ყაზახეთი-ის სოფლის მეურნეობის ექსპორტში რამდენიმე ძირითადი პროდუქტი დომინირებს. 2025 წელს აგროექსპორტის საერთო ღირებულება დაახლოებით 7 მილიარდ დოლარს მიუახლოვდა და მისი სტრუქტურა შემდეგნაირად ნაწილდება:
ხორბალი და ფქვილი
ყაზახეთი მსოფლიოში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ხორბლის ექსპორტიორია.
- ექსპორტი: დაახლოებით 8–9 მილიონი ტონა ხორბალი;
- ფქვილის ექსპორტი: დაახლოებით 1.5–2 მილიონი ტონა;
- სავარაუდო ღირებულება: 2.5–3 მილიარდი დოლარი.
მზესუმზირის ზეთი და სხვა მცენარეული ზეთები
ბოლო წლებში სწრაფად იზრდება ზეთოვანი კულტურების გადამუშავება.
- ექსპორტი: დაახლოებით 600–800 ათასი ტონა მცენარეული ზეთი;
- სავარაუდო ღირებულება: დაახლოებით 800 მილიონი – 1 მილიარდი დოლარი.
მარცვლეული და პარკოსნები
ამ კატეგორიაში შედის ქერი, სიმინდი, ბარდა და სხვა კულტურები.
- ექსპორტი: დაახლოებით 3–4 მილიონი ტონა;
- ღირებულება: დაახლოებით 900 მილიონი – 1.2 მილიარდი დოლარი.
ცხოველური პროდუქცია
ექსპორტი შედარებით მცირეა, თუმცა ბოლო წლებში იზრდება.
- ძირითადი პროდუქცია: საქონლის ხორცი, ცხვრის ხორცი და რძის პროდუქტები;
- ღირებულება: დაახლოებით 400–600 მილიონი დოლარი.
გადამამუშავებელი ინდუსტრიის როლი
ბოლო წლებში ქვეყანაში აქტიურად შენდება ახალი საწარმოები, რომლებიც მარცვლეულის და ზეთოვანი კულტურების გადამუშავებას ახორციელებს. ეს საშუალებას აძლევს ქვეყანას საერთაშორისო ბაზარზე გაყიდოს არა მხოლოდ ნედლეული, არამედ მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე პროდუქცია.
გადამამუშავებელი ინდუსტრიის განვითარება ასევე ხელს უწყობს:
- ექსპორტის ღირებულების ზრდას;
- სამუშაო ადგილების შექმნას;
- აგროსექტორის ტექნოლოგიურ განვითარებას;
- ძირითადი საექსპორტო ბაზრები.
ყაზახეთის აგროპროდუქცია ძირითადად მიეწოდება:
- ცენტრალური აზიის ქვეყნებს;
- ჩინეთს;
- რუსეთს;
- ახლო აღმოსავლეთის ბაზრებს.
გეოგრაფიული მდებარეობა ქვეყანას საშუალებას აძლევს იმუშაოს როგორც აზიის, ისე ევრაზიის ბაზრებზე.
დასკვნა
ყაზახეთის აგროექსპორტის ზრდა აჩვენებს, რომ ქვეყანა ცდილობს სოფლის მეურნეობის სექტორი ნედლეულის ექსპორტიდან უფრო მაღალ ტექნოლოგიურ და გადამამუშავებელ მოდელზე გადაიყვანოს. სწორედ გადამამუშავებელი ინდუსტრიის განვითარება ხდება ის ფაქტორი, რომელიც ქვეყნის აგროსექტორს საერთაშორისო ბაზარზე უფრო კონკურენტულს ხდის.
