სამკურნალო მცენარეები-მჟაველა (Oxalis Acetosella L-Кислица обыкновенная)

399 Views Comment Off

1. მცენარეთა გვარი მჟაველა

მჟაველა (Oxalis), მჟაველასებრთა Oxalidaceae ოჯახის მცენარეთა გვარია. მრავალწლოვანი ბალახი ან ბუჩქბალახია. გვარში 800–მდე სახეობაა. ფოთოლი რთულია, სამყურა ან თათისებრი. ნაყოფი კოლოფაა. შუქის შემცირების კვალობაზე მისი ფოთოლაკები იკეცება.

აქვს სამყურა ან თათისებრ რთული ფოთოლი. ღამით და მოღრუბლულ ამინდში მისი ფოთლის ფოთოლაკები იკეცება. გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკასა და მექსიკაში. უმეტესად გვხვდება ტენიან წიწვოვან ტყეებში. საქართველოში 5 სახეობაა. ყველაზე გავრცელებულია პატარა უღერო ბალახი ”ჩვეულებრივი მჟაველა”   (Oxalis acetosella).

2. მჟაველა ჩვეულებრივი Oxalis acetosella L. – ზოგადი აღწერა

მჟაველა ჩვეულებრივი Oxalis acetosella L მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა. აქვს წვრილი, ნიადაგის ზედაპირზე მხოხავი ფესურები, რომლებიც დაფარულია ხორციანი, მოწითალო ფერის ფოთლოვანი დაბოლოებებით. მიწისზედა ღერო არ გააჩნია. ფოთლები უშუალოდ ფესურებიდან გამოდიან; მათი ბოჭკოვანი ყუნწები 2–10 სანტიმეტრის სიგრძისაა.

ფოთლები სამდანაყოფიანი და შებრუნებული გულის ფორმისაა. ყვავილები განლაგებულია თითო–თითოდ, ერთმანეთის მიყოლებით – გრძელ ყუნწებზე და ამასთან, დაკიდებულნი არიან ფოთლებზე. 5 თავისუფალი ჯამის ფოთოლი მყარად არის განთავსებული. იქვეა 5 თავისუფალი ფურცელი – თეთრი და ვარდისფერი, ან იისფერი ძარღვებით. არცთუ იშვიათად, მათ ყვითელი ლაქები ეტყობათ. ნაყოფი კვერცხის ფორმისაა, ან ხუთბუდიან კოლოფს ჰგავს. თესლები გრძივია, დაღარული, ღია ყავისფერი.

ჰყვავის აპრილ–აგვისტოში, მთისპირა და მთიან რაიონებში – ზღვის დონიდან 200–400 მეტრის სიმაღლეზე. ეს მცენარე ევროპაში პრაქტიკულად ყველგან გვხვდება. ეტანება  ხშირ ტყეებსა და ბუჩქნარებს. განსაკუთრებით ნაძვნარ-სოჭნარებსა და  და წიფლნარებს.
ყვავის ხანგძლივად,  აპრილ-აგვისტოს განმავლობაში თეთრი ან მოვარდისფრო ყვავილებით.

3. ნედლეული და შემადგენლობა

არაოფიცინალურია; ნედლეულია მცენარის ბალახი (მიწისზედა ნაწილი) Herba Oxalidis acetosellae.
შეიცავს: ოქსოლინის მჟავის მარილებს, კალიუმის ფოსფატს, დაჟანგულ ენზიმებს, მჟაუნმჟავას, ფლავინოიდებს,  C ვიტამინს, კაროტინს, თავისუფალ ორგანულ მჟავებს და ა.შ.
მიჩნეულია, რომ მცენარე არეგულირებს კუჭის წვენის დაქვეითებულ მჟავიანობას, აუმჯობესებს მადას; მას ასევე ხმარბენ გასტრიტის დროსაც.

4. ექსპერიმენტული და კლინიკური მონაცემები

მჟაველას მოქმედება განპირობებულია მჟავა კომპონენტების მდიდარი შემცველობით, კერძოდ – ოქსალინის მჟავებით, კალციუმის მჟავე ოქსალატებით, დამჟანგველი  ენზიმებით. გარდა ამისა, მჟაველა მდიდარია ვიტამინებით (შეიცავს ასკორბინის მჟავას, კაროტინს – პროვიტამინ А–ს). მისი მიღება ხელს უწყობს ზამთრის სეზონის შემდეგ განვითარებული ჰიპოვიტამინოზის კორექციას. მჟაველა ერთ–ერთი პირველი მწვანე მცენარეა, რომელიც ზამთრის შემდეგ ამოდის.

5. ემპირიული მონაცემები

ბულგარული ხალხური მედიცინა გვირჩვეს, რომ ეს მცენარე გამოვიყენოთ, როგორც დიურეზული და ათეროსკლეროზის განვითარების საწინააღმდეგო პროფილაქტიკური საშუალება. მჟაველას რეკომენდაციას უწევენ ღვიძლის დაზიანებების სამკურნალოდ, რომლებსაც  თან სდევს სიყვითლე. რამდენადაც, მჟაველა ასკორბინის მჟავას დიდი რაოდენობით შეიცავს და, ამავე დროს, ადრეულ გაზაფხულზე ხარობს, იგი რეკომენდებულია, როგორც სურავანდისა და მისი საწყისი ფორმების პროფილაქტიკური და სამკურნალო საშუალება.
ხალხური  მედიცინა იყენებს პარაზიტი ჭიების წინააღმდეგაც.  ზოგიერთი ხალხური წყარო მას რეკომენდაციას უწევს უხვსისხლიანი მენსტრუაციის დროს გამოსაყენებლად.

6. არასასურველი ეფექტები

მცენარის დიდი რაოდენობით მიღება იწვევს თირკმელების გაღიზიანებას. მცენარის დოზას ამცირებენ ოქსალატური დიათეზის, სისხლის შედედების ფუნქციის დარღვევისა და კრუნჩხვისადმი მიდრეკილების დროს.

7. მიღების წესი

რეკომენდებულია მცენარის ცოცხალი სახით მიღება. საჭიროა სიფრთხილე, რადგან ხანგრძლივი გამოყენებისას აზიანებს თირკმელს.

8,. მჟაველათა გამოყენების სხვა სფეროები

1. მჟაველათა გვარის ზოგიერთი სახეობის ბოლქვები გამოყენება საკვებად და კულტივირებულია;
2. მჟაველათა გვარის ზოგიერთი სახეობა დეკორატიულია;
3. კარგი თაფლოვანი მცენარეა;
4. ფოთლებისაგან მომზადებული სასმელი კარგად კლავს წყლის წყურვილს. შესასწავლი ნიშაა;
5. საინტერესოა, რომ  თუ ძროხამ მჟაველა ჭამა, ნაღებისაგან ცხიმის გამოყოფა ძალიან რთულდება.

Oxalis_acetosella_mjavela_0288827777254545

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია

წყარო: medgeo.net
http://agrokavkaz.ge/

Share Button

Related Articles

კარტლისი — აგროტექნოლოგიები
თქვენი რეკლამა
ტრაქტორი — ფერმერთა აპლიკაცია
აგროსფერო
კლაასი
თქვენი საეკლამო ბანერი
Georgian Dairy
AgroPlus
საქართველოში მებოცვრეობის განვითარების პერსპექტივები — ინტერვიუ ჯენიფერ ბოუმანთან
274 Views

„ვფიქრობ, საქართველო ბოცვრის ხორცის შესანიშნავი მიმწოდებელი შეიძლება იყოს სხვადასხვა ქვეყნისთვის, მათ შორის, ევროპისთვის  - ჯენიფერ

სრულად
სამკურნალო მცენარეები
ალოე — სამკურნალო თვისებები და რამდენიმე რეცეპტი
6027 Views

ალოე (ლათ. Aloe arborescens) საქართველოში ველური სახით არ გვხვდება, მაგრამ იგი თითქმის ყოველ ოჯახს აქვს და ყველასათვის კარგადაა ცნობილი, როგორც ოთახის

სრულად
აგროკავკასია FB