ფერმერის ცნობარი-სიმინდის სოკოვანი დაავადებების დახასიათება

290 Views Comment Off

სიმინდის ხარისხის შეფასება ხდება იმის განსაზღვრით, რამდენადაა ის დაზიანებული ბაქტერიული და სოკოვანი დაავადებების მიერ. მისი დაავადებები ვითარდებიან მცენარის ზრდის პერიოდში, რაც იწვევს მარცვლის ხარისხის და მოსავლიანობის გაუარესებას.

სიმინდის ძირითადი დაავადებებია: ბუშტოვანი გუდაფშუტა, ფუზარიოზი (მშრალი სიდამპლე), წითელი სიდამპლე, ნიგროცპორიოზი, დიპლოდნოზი და ანტრაკნოზი.

ბუშტოვანი გუდაფშუტა

ბუშტოვანი გუდაფშუტა სოკოვანი დაავადებაა. დაავადებულ მარცვლებზე ვითარდება ბუშტები, რომლებმაც შეიძლება მიაღწიონ მუშტის ზომასაც. ისინი სავსეა მონაცრისფრო- შავი სპორებით. ბუშტოვან გუდაფშუტას აქვს ვარდისფერი ან თეთრი ტენიანი შიდა ფენა. დაზიანებული ტაროები განისაზღვრება გამობერილი მარცვლებით.
შენახვისას დაავადება არ ვრცელდება დაზიანებული ტაროდან ჯანმრთელზე.

ფუზარიოზი

დაავადების გამომწვევი- ფუზარიუმის ჯიშის სოკო. დაავადება ხდება ვეგეტაციის პერიოდში. დაავადებულ ტაროზე ჩნდება რამდენიმე ან ერთი, ვარდისფერი ან თეთრი სქელი ობობას ქსელის მსგავსი ბუდე. ფუზარიოზით დაავადებულმა მარცვლებმა შეიძლება შეიძინონ მომწამლველი თვისებები.

დაავადების პირველ სტადიებში მარცვლები ვარდისფერია, სოკო მის ზედაპირზე მხოლოდ დაავადებული ადგილის ცენტრში ჩანს ან საერთოდ არაა.

ფუზარიოზი გადაეცემა დაავადებული ტაროდან ჯანმრთელს. დაავადებას აქვს პარაზიტული თვისებები.

სიმინდის ტაროს წითელი სიდამპლე  (Fusarium graminearum)

მომწიფების პერიოდში სიმინდის ტაროს წვერზე ჩნდება თეთრი, ღია-ვარდისფერში გარდამავალი ნადები, რომელიც თანდათან ვრცელდება მთელს ტაროზე და ხდება აგურისფერი-წითელი. ის მჭიდროდ ეკვრის ტაროს.

დაავადებული მარცვლები ნადგურდება სრულიად. ხოლო სიმწიფის ადრეულ სტადიაში დაავადების შემთხვევაში მარცვლები არ ვითარდებიან. სოკო გამოყოფს მომწამლველ ტოქსინებს. ის აგრესიულია და დამოუკიდებლად აავადებს ჯანმრთელ მარცვლებს.

Fusarium moniliforme-ს დაავადებისაგან წითელი სიდამპლე განსხვავდება იმით, რომ დაავადება ამ შემთხვევაში მოიცავს მთლიან ტაროს, და არა რომელიმე მის ნაწილს.

რჩება მოკრეფის შემდგომ ნარჩენებზე: სიმინდის ღეროზე, ფოთლებზე, ტაროზე. დაავადებულ ნაწილებში ვითარდება Gibberella zeae-ით სავსე პარკები, რომლებიც ზაფხულში იწყებენ ფრენას და ავრცელებენ დაავადებებს მარცვლეულ კულტურებში. დაავადების გავრცელებისთვის განსაკუთრებით კარგი პირობაა დაბალი ტემპერატურა სიმინდის სრული მომწიფების პერიოდში.

დამცავი ღონისძიებები: გამძლე ჯიშების და ჰიბრიდების არჩევა, თესლის ფუნგიციდებით დამუშავება.
გადაეცემა დაავადებული ტაროდან ჯანმრთელს.

ნიგროსპორიოზი 

გამომწვევი-სოკო ნიგროსპორა. დაავადება ჩნდება წყვეტილი შტრიხების ან წერტილების სახით, რომლებიც ვრცელდებიან ნახევარწრიულად.

დაავადების ძლიერი განვითარების შემთხვევაში მარცვლების რიგებს შორის ჩანს რუხი ქსელი. დაავადებული მცენარე განუვითარებელია, მარცვლები სუსტადაა დამაგრებული და ადვილად სცვივა.

სიმინდის სხვადასხვა ჯიშებში და ჰიბრიდებში დაავადება თავს იჩენს განსხვავებული ფორმებით.
დაავადება პარაზიტულია, გადაეცემა დაავადებულიდან ჯანმრთელს.

დიპლოდიოზი

დიპლოდიოზი განეკუთვნება კარანტინულ დაავადებებს. მარცვლებს შორის ვითარადება რბილი მიცელიუმი, რომელიც ყველაზე ხშირად ვრცელდება ტაროს თავიდან.

თუ სიმინდი ავადდება განვითარების ადრეულ სტადიაში, მისი ტარო ხმება, ხდება მსუბუქი და დანაოჭებული. დაავადებული მარცვალი ხდება ყავისფერი, ან მუქი-ნაცრისფერი, ადვიალდ სცილდება ტარის და ხდება მყიფე.

დაავადება პარაზიტულია და გადადის დაავადებულიდან ჯანმრთელზე. ამ დაავადების აღმოჩენისთანავე უნდა ვაცნობოთ შესაბამის სამსახურს.

ანტრაკნოზი

ანტრაკნოზი იწვევს ღეროს ლპობას, აზიანებს მცენარის ფესვებს, ტაროს ფოთლებს და მარცვლებს. დაავადებულ ფოთლებზე ჩნდება 0,5-2 სმ სიგრძის ნარინჯისფერი ან წითელი ლაქები. ისინი შესაძლოა გაფართოვდეს, შეერწყას ერთმანეთს და მოიცვას მთელი ფოთოლი.

დაავადება იზამთრებს მცენარის ნარჩენებზე. ის შეიძლება შეგვხვდეს, როგროც გაზაფხულძე ისე შემოდგომით. დაავადების განვითარებისთვის საჭიროა თბილი ამინდი და ჰაერის მომატებული ტენიანობა.

იმისთვის რომ დაავადება შესამჩნევი გახდეს საჭიროა 20-30 დღე, რა დროსაც ის მოიცავს მცენარის 40%. მცენარის გენოტიპის, ამინდის და დაავადების დროის მიხედვით მოსავლის დანაკარგი შეიძლება აღწევდეს 40%.

საქართველოს აგრარიკოსთა მოძრაობა

Share Button

Related Articles

კარტლისი — აგროტექნოლოგიები
თქვენი რეკლამა
ტრაქტორი — ფერმერთა აპლიკაცია
აგროსფერო
კლაასი
თქვენი საეკლამო ბანერი
Georgian Dairy
AgroPlus
ყველის არჩევის ფაქტორები და შენახვის წესები
1346 Views

ადამიანმა რძის ჩაკვეთა და მისგან ყველის ამოყვანა 7000 წლის წინათ ისწავლა. დღეს რძის ჩასაკვეთად სხვადასხვა კვეთი გამოიყენება, ყველაზე ხშირად კი

სრულად
სამკურნალო მცენარეები
აგროკავკასია FB