ნიადაგის მომზადება გაზონისთვის, ბალახის თესვა, გაზონების მოვლა და შენახვა

2438 Views Comment Off

საგაზონე ფართის ზედაპირი თანაბარი, ობიექტის ვერტიკალური დაგეგმვის საპროექტო ნიშნულების მიხედვით უნდა იყოს დაგეგმილი 

გაზონის დათესვამდე აწყობენ მის ფუნდამენტს — ქვედა ფენა (ქვენიადაგი) და ნიადაგის ნაყოფიერმიწიანი ფენა, სადაც შემდეგ ფესვების წარმოქმნა ხდება.

თუ ნაკვეთზე მიწის მცენარეებიანი ფენა არის, ის უნდა გაფხვიერდეს, ნაგვისა და სარეველებისგან გაიწმინდოს, განოყივრდეს და საპროექტო ნიშნულებამდე ნაყოფიერი მიწით შეივსოს. ნიადაგის ზედა, ნაყოფიერი ფენის სისქე 12-20 სმ-ზე ნაკლები არ უნდა იყოს.ვერტიკალური დაგეგმვის სამუშაოებისას ნიადაგის არსებულ მცენარეულ ფენას, უმეტეს შემთხვევებში, ფოცხავენ და ზვინებად აგროვებენ. შემდეგ ზედაპირს ათანაბრებენ და ქვედა ფენას არაუმცირეს 15-20 სმ სიღრმეზე აფხვიერებენ.

მექანიკური შემადგენლობის თვალსაზრისით მძიმე, თიხოვან ნიადაგს უნდა დაემატოს ქვიშა, მსუბუქ ქვიშოვან ნიადაგს კი სიმჭიდროვისა და წყალშემაკავებელი უნარის ამაღლებისთვის — ტორფი და თიხნარი. ფუნდამენტის საგები ფენის სტრუქტურა უნდა იყოს ფოროვანი, რათა მცენარეებს წყლისა და ჰაერის ნორმალური მიწოდება უზრუნველყოფილი ქონდეს.ზედა, ფესვწარმოქმნის ფენის მომზადებისას გასათვალისწინებელია, რომ ნიადაგის რეაქცია უნდა იყოს დაბალმჟავიანი (დაახლოებით 5,5-5,6), მექანიკური შემადგენლობით კი საშუალოდ ან მსუბუქად თიხნარი ან ქვიშნარი და ქონდეს ფხვიერი სტრუქტურა (ნიადაგს 1-2 სმ სისქის ნაწილაკებამდე აფხვიერებენ). ნიადაგის ფესვწარმოქმნის ფენის მომზადებისას მიწა მინერალური სასუქით უნდა განოყივრდეს.

სასუქის შეტანის დაახლოებითი დოზები (კგ/ჰა):

•ტყის ზონაში: აზოტის სასუქი — 40-50; ფოსფორის — 60-90; კალიუმის — 40-60;
•ტყესტეპის ან სტეპის ზონაში, შავმიწა ნიადაგში: აზოტის სასუქი — 20-30; ფოსფორის — 40-60; კალიუმის — 30-40.

მცენარეული გრუნტის გათანაბრებისთვის სასუქსაც თანაბარზომიერად ანაწილებენ. ფარცხვა რამდენიმე დღის შემდეგ ტარდება. ქვედა ფენის მოხვნა, გაფხვიერება და გათანაბრება ხდება ბორბლიანი ტრაქტორების ან მსგავსი მექანიზმების მეშვეობით. ზედა ფენისთვის განკუთვნილი მცენარეული მიწა მსუბუქი სატრანსპორტო საშუალებებით მოაქვთ. ზედა ფენის გათანაბრება სპეციალური მიკროკულტივატორებით ხდება.

მძიმე ტექნიკის გამოყენება რეკომენდებული დიდ ნაკვეთებზეც არ არის: მძიმე მანქანების ან ტრაქტორის მუხლუხების მიერ ნიადაგისა და მცენარეების ფესვების სისტემისთვის მიყენებული ზიანი ამ ტექნიკის გამოყენებით გაწეულ ეკონომიას ვერ ამართლებს.

ბალახის თესვა

თესვამდე ნაკვეთის ზედაპირს წინასწარი დამუშავება ჭირდება. ზედა ფენა უნდა გათანაბრდეს და მსხვილი ქვებისა და სხვა მსგავსი უცხო საგნებისგან გათავისუფლდეს.

ზედა ფენის სტრუქტურა უნდა იყოს წვრილბელტოვანი და ნაგვისგან გასუფთავებული. ამ მიზნით ნაკვეთს დიდი ბელტების დასაშლელად წინასწარ ფოცხით ამუშავებენ, შემდეგ ზედაპირზე გადაატარებენ 75-100 კგ სიმძიმის სატკეპნს, რომელსაც ხორკლიანი (წიბოვანი ან დაკბილული) ზედაპირი აქვს. ასე იტკეპნება მთელი ნაკვეთი, იშლება მიწის მსხვილი ბელტები და იქმნება ხელსაყრელი პირობები ნიადაგის კაპილარებში ტენის შენარჩუნებისთვის, რითიც შემდგომში თესლის ახალგაზრდა აღმონაცენები ისარგებლებენ.

დიდ ფართობებზე თესვა ხდება ბურღიანი სათესების მეშვეობით. ასევე გამოიყენება სპეციალური მანქანები, რომლებიც რამდენიმე ოპერაციას ასრულებს: თესლის გადმოყრა დადგენილი ნორმით, მინერალური სასუქის (ნარევის) მიწაში მშრალი სახით შეტანა, თესლის მიწაში 0,5-2 სმ სიღრმეზე ჩარგვით სპეციალური ფოცხების მეშვეობით და ნაკვეთის მოსწორება ცხავისებური სატკეპნით.

ნიადაგის ზედა ფენის ტენიანობა მთელ სიღრმემდე მინდვრის სრული ტენიანობის 60%-ს მაინც უნდა შეადგენდეს. მშრალ ამინდში თესვამდე მიწა ფუნდამენტის სირღმის ჩათვლით უნდა მოირწყას. თესვის საუკეთესო დრო გაზაფხული და შემოდგომაა, შედარებით მშრალი რაიონებისთვის თებერვალი-მარტი. ნიადაგის საკმარისი ტენიანობის პირობებში გაზონი ვეგეტაციის მთელი პერიოდის განმავლობაში შეიძლება ითესებოდეს.

წვრილი თესლები (თივასქარა, მინდვრისცოცხა) მიწაში 0,5-1 სმ სიღრმეზე უნდა ჩაიფლოს, უფრო მსხვილი თესლი (ჭვავბალახა, წითელი შვრია) კი 2-3 სმ სიღრმეზე. ეს ხდება ფოცხების დახმარებით და შემდეგ ნაკვეთის ზედაპირზე ტორფიანი ნამცეცები იყრება. ეს უკანასკნელი თესლისთვის უფრო ხელსაყრელ კლიმატს ქმნის და აღმონაცენები უფრო თანაბარი და ურთიერთშეწყობილი ამოდის. აღმონაცენების მოვლა დროულ მორწყვასა და სარეველების მოშორებას გულისხმობს. ბალახის პირველი მოთიბვა უნდა მოხდეს ბალახის 8-10 სმ სიგრძემდე გაზრდის შემდეგ. მორწყვისთვის საუკეთესო იქნება საწვიმარი მოწყობილობების გამოყენება.

გაზონების მოვლა და შენახვა

გამწვანებული ობიექტების ექსპლუატაციისას აუცილებელია მათი მოვლის პროცესის გონივრულად ორგანიზება გაზონის დანიშნულებისა და გამოყენების, ბალახების სახეობების შემადგენლობის, ნიადაგის ფესვწარმოქმნის ფენის ნივთიერებების შემადგენლობისა და მისი ფიზიკური თვისებების გათვალისწინებით.

გაზონის მოვლის ღონისძიებებმა უნდა უზრუნველყოს ნიადაგის ოპტიმალური სტრუქტურა და ტენიანობის დონე, მასში ბალახის ზრდისთვის აუცილებელი საკვები ნივთიერებების არსებობა. მოვლის ღონისძიებებია: ბალახის მოვლა, დროული თიბვა, სასუქის შეტანა, სარეველებთან ბრძოლა, ბელტების მექანიკური დამუშავება, დამიწება, მავნებლებისა და დაავადებებისგან დაცვა, მიმდინარე და კაპიტალური რემონტი.

მორწყვა გაზონების მოვლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია. ბალახოვანი საფარის სიცოცხლისუნარიანობის უზრუნველყოფა ხდება ნიადაგსა და თავად მცენარის ორგანიზმში წყლის რეჟიმის ოპტიმალურ დონეზე შენარჩუნებით. წყლის რეჟიმი უშუალო გავლენას ახდენს მცენარის კვებაზე, მისი ვეგეტატიური განახლების ინტენსიურობასა და მთელი მცენარეული „თანამეგობრობის“ ზოგად მდგომარეობაზე.

ბალახს ზრდის ტემპისა და დეკორატიულობის შესანარჩუნებლად საკმარისი ტენით უზრუნველყოფენ. ნიადაგის ოპტიმალური ტენიანობა არის კონკრეტული ტერიტორიის სრული ტენშემცველობის 70-75%, ამიტომ გაზონის მორწყვა რეკომენდებულია მიწის ფესვშემცველ ფენამდე (15-20 სმ სიღრმეზე).

ზედაპირული მორწყვა ნაკლებეფექტურია. მორწყვის ნორმა ადგილის სანიადაგო-კლიმატურ პირობებზე, ამინდსა და ბალახის განვითარების ბიოლოგიაზეა დამოკიდებული. სატყეო ზონების მძიმე და საშუალო თიხნარებზე გაზონის მორწყვის ნორმაა 15-20 ლ/მ2; მსუბუქ თიხნარზე და ქვიშნარზე — შესაბამისად 10-15 და 15-20 ლ/მ2. მორწყვის საჭიროებას განსაზღვრავენ 10 სმ სისქის . მორწყვის აუცილებლობა განისაზღვრობა 10 სმ სისქის კორდის გასინჯვით: თუ კორდის ზედა მხარე 1/3–ზე მშრალია, გაზონის ეს მონაკვეთი მორწყვას საჭიროებს.

დიდ ნაკვეთებზე გაზონებს საწვიმარი მოწყობილობებით რწყავენ, პატარა ნაკვეთებზე კი წყალგაყვანილობის ქსელში ჩართული შლანგებით, რომლებსაც საშხეფი თავები აქვს დამაგრებული.

გაზონები ბალახის მოთიბვისთანავე ირწყვება. სეზონის განმავლობაში მორწყვების მთლიანი რიცხვი 5-დან 20-მდე ან მეტი შეიძლება იყოს, ნიადაგისა და ატმოსფერული ცვლილებების შესაბამისად. ქვიშიან ნიადაგში მორწყვა უფრო ხშირადაა საჭირო, ვიდრე თიხოვანი მიწის შემთხვევაში.

ბალახის თიბვა აუცილებელი ღონისძიებაა კორდწარმოქმნის პროცესის აქტივაციისთვის, გაზონის გამძლეობისა და მისი დეკორატიულობის ამაღლებისთვის. ბალახი სისტემატურად უნდა მოითიბოს.

პარტერული და ჩვეულებრივი გაზონები უნდა მოითიბოს 3-4 სმ სიმაღლეზე წვრილღეროიანი ბალახებისა და 4-5 სმ სიმაღლეზე მსხვილღეროიანი ბალახებისთვის. ახალგაზრდა გაზონი პირველად ითიბება მხოლოდ მაშინ, როცა ყლორტები 15-20 სმ სიმაღლეს მიაღწევს.

პარტერული და ჩვეულებრივი გაზონების თიბვის სიხშირეა — ერთხელ დეკადაში, მდელოს გაზონების შემთხვევაში — გაცილებით იშვიათად, 5-6 სმ სიმაღლეზე. საშუალოდ ბალახს სეზონზე 20-30-ჯერ თიბავენ პარტერულ და 5-10-ჯერ ჩვეულებრივ გაზონებზე. მდელოს გაზონები მდელოს ბალახების პირველი ყვავილობის შემდეგ ითიბება.

გაზონებს ბოლოჯერ თიბავენ ყინვების დადგომამდე დაახლოებით 25-30 დღით ადრე, რათა ბალახმა გაზრდა და მომაგრება მოასწროს და საკვები ნივთიერებების საკმარისი ოდენობაც მოიმარაგოს. მოთიბული ბალახი გაზონიდან გააქვთ, რათა კორდი თიბვის შემდეგ თანაბრად გაიზარდოს.პატარა ნაკვეთებს ხელის ცელებით თიბავენ, რომელსაც 30 სმ სიგანის პირი უნდა ქონდეს, ხეებში, ბუჩქებსა და ყვავილნარს შორის არსებულ გაზონებს კი ხელის ძრავიანი სათიბი მანქანებით.

დიდ პარტერულ ნაკვეთებზე იყენებენ თვითმავალ სათიბებს 80 სმ-იანი პირით, სპორტულ გაზონებს თიბავენ სპეციალური თვითმავალი გაზონსათიბებით, რომლის პირიც 100-120 სმ სიგანისაა.

გაზონები პარალელურ ზოლებად ითიბება. ყოველი მომდევნო ზოლის მიმართულება განსხვავებული უნდა იყოს.

გაზონების ზრდის დასაყოვნებლად ანუ თიბვის სიხშირის შესამცირებლად იყენებენ ქიმიურ ნივთიერებებს — ზრდის ინჰიბიტორებს და სხვა სპეციალურ პრეპარატებს.

მოთიბვიდან 4-5 დღის შემდეგ გაზონის ზედაპირზე ინჰიბიტორის 0,1-0,3%-იანი ხსნარი იფრქვევა. ბალახი გვერდითი ყლორტების ზრდის ხარჯზე უფრო ხშირდება. ზრდის ინჰიბიტორების გამოყენება ეფექტურია სპეციალურ გაზონებზე, გვერდებზე, მიწაყრილებსა და ფერდობებზე.

meurne.sknews.ge
agrokavkaz.ge

Share Button

Related Articles

კარტლისი — აგროტექნოლოგიები
თქვენი რეკლამა
ტრაქტორი — ფერმერთა აპლიკაცია
აგროსფერო
კლაასი
თქვენი საეკლამო ბანერი
Georgian Dairy
AgroPlus
ყველის არჩევის ფაქტორები და შენახვის წესები
1331 Views

ადამიანმა რძის ჩაკვეთა და მისგან ყველის ამოყვანა 7000 წლის წინათ ისწავლა. დღეს რძის ჩასაკვეთად სხვადასხვა კვეთი გამოიყენება, ყველაზე ხშირად კი

სრულად
სამკურნალო მცენარეები
აგროკავკასია FB