სატაცური-საგაზაფხულო დელიკატესი-საკმაოდ ძველი და საინტერესო ბოსტნეული

2762 Views Comment Off

სატაცური საკმაოდ ძველი და საინტერესო ბოსტნეულია, რომელიც მრავალი სასარგებლო თვისებით გამოირჩევა.

მას ჯერ კიდევ ძველი ეგვიპტელები და შუმერები მოიხმარდნენ. ამ მცენარის 200-მდე სახეობა არსებობს და აქედან 3 სახეობა გვხვდება საქართველოში.

მათ შორის ყველაზე გავრცელებულია სამკურნალო სატაცური (Asparagus officinalis), რომელიც მოჰყავთ, როგორც ბოსტნის კულტურა და საკვებად გამოიყენებენ მის ქორფა, წვნიან ყლორტებს. სატაცურის ფესვები და ყლორტები, ალკალოიდ ასპრაგინის წყალობით, სამკურნალო საშუალებას წარმოადგენს.

სატაცურის ზოგიერთ სახეობას დეკორატიული დატვირთვა გააჩნია. სატაცური ადრე გაზაფხულზე შემოდის და მისი შეგროვება უკვე მარტიდან შეიძლება.

სავაჭრო ქსელში გვხვდება 2 სახის, მწვანე და თეთრი სატაცური. დიდი ხნის მანძილზე უპირატესობას ანიჭებდნენ თეთრ სატაცურს, რომელსაც არისტოკრატების საკვებად თვლიდნენ და მისგან კერძებს ევროპის საუკეთესო რესტორნებში ამზადებდნენ.

დროთა განმავლობაში მწვანე სატაცურმა სტერეოტიპი დაარღვია და თავისი მნიშვნელობით თეთრს გაუთანაბრდა. მწვანე სატაცური უფრო მკვეთრი გემოთი გამოირჩევა და მეტი სასარგებლო თვისების მატარებელია, რაც, უპირველესად, მასში ქლოროფილის არსებობითაა განპირობებული.

სატაცური არსებობს ველური სახითაც. რაც შეეხება ე.წ. “კორეულ სატაცურს,” მას არაფერი აქვს საერთო ჩვეულებრივ სატაცურთან და მისი ნამდვილი დასახელებაა ფუპი ან ფუჩჟუ. ეს პროდუქტი მზადდება სოიის რძის ნაღებისაგან, რომელსაც აშრობენ და წნეხავენ.

სატაცურს მრავალი სასარგებლო თვისება გააჩნია. მას ორგანიზმი ადვილად ითვისებს, დაბალკალორიულია, შეიცავს В1, В2, В9, С, Е, А, РР ვიტამინებს, მაკრო და მიკროელემენტებს – თუთიას, კალიუმს, ფოსფორს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, ცილებსა და ნახშირწყლებს. განსაკუთრებით მდიდარია ასპარაგინით, რომელიც აფართოებს სისხლძარღვებს, აქვეითებს არტერიულ წნევას, ხელს უწყობს ორგანიზმიდან მავნე ნივთიერების — ამიაკის — გამოდევნას.

სატაცურით კვებას უნიშნავენ ინფარქტგადატანილებს, გულის კუნთების მუშაობის სტიმულირებისათვის. მიუხედავად მრავალი დადებითი თვისებისა, სატაცურის ჭამას არ ურჩევენ მათ, ვისაც კუჭის ან თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება აქვს.

სატაცური მომზადების წინ უნდა კარგად დამუშავდეს. მწვანე სატაცური შუა ღეროდან მის ძირამდე სუფთავდება, თეთრს კი წვეროს ქვემოდან ასუფთავებენ. ყლორტებს თანაბარ სიგრძეზე დააყენებენ და მოსახარშად ქვაბში ძირებით ქვემოთ ათავსებენ. თეთრი სატაცური იხარშება 10-15 წუთის განმავლობაში, მწვანე კი 3-8 წუთის განმავლობაში. სწორად მოხარშული სატაცური ძალიან ნაზი და რბილია, მასში ადვილად უნდა ჩადიოდეს ჩანგალი.

იმისათვის, რომ მწვანე სატაცურმა ხარშვის შემდეგ ფერი შეინარჩუნოს, ქვაბიდან ამოღებისთანავე გადაავლებენ ცივ წყალს. სატაცურით მზადდება მრავალი სახეობის კერძი — წვნიანები, გარნირები, სალათები და სხვა. სწორედ ამ პროდუქტის დამსახურებით შეიძინა ბევრმა კერძმა განუმეორებელი და პიკანტური გემო.

სატაცური კარგად ეხამება ხორცს და, ამასთან, გამოდევნის კანცეროგენებს. ეს პროდუქტი ძალიან უხდება თევზეულსაც. ხშირად ამზადებენ ყველისა და კვერცხის დამატებით. მიირთმევენ აგრეთვე მოხარშულს ან შემწვარს. განსაკუთრებით უხდება ჰოლანდიური სოუსი, რომლის შემადგენლობაშიც შედის კარაქი, ყველი, კვერცხი და ლიმონის წვენი სხვადასხვა სანელებლებთან ერთად.

სატაცურის წვნიანებიდან ერთ-ერთი პოპულარულია ფრანგული სუპ-პიურე არჟანტეურად. მის მოსამზადებლად კარაქში იშუშება წვრილად დაჭრილი ხახვი. შემდეგ ქვაბში ადნობენ კარაქს ფქვილთან და პილპილთან ერთად, ემატება ქათმის ბულიონი, სატაცური, ადუღებენ 20 წუთის განმავლობაში და წურავენ. წვნიანს ბლენდერში თქვეფენ, შემდეგ აზავებენ ბულიონით, უმატებენ ნაღებს და მარილს.

ყველაზე უჩვეულო, რაც სატაცურისგან მზადდება, არის დესერტები. გარდა ხილის სალათებისა, მას კარამელშიც ხარშავენ.

სატაცური საქართველოში

საქართველოში სატაცური სეზონური პროდუქტია, რომელიც საკმაოდ მწირი რეცეპტების ფონზე განსაკუთრებული პოპულარობით არ სარგებლობს, თუმცა დელიკატესის სტატუსი ნამდვილად გააჩნია.

ვახუშტი ბატონიშვილი სატაცურს მხალეულს მიაკუთვნებდა.

არქანჯელო ლამბერტი აღწერს, რომ ამ მცენარით მოფენილი იყო მთელი სამეგრელოს ზღვის სანაპირო. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, სატაცური ძველთაგანვე ფართოდ ყოფილა ჩვენში გავრცელებული. მეცნიერის აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ მცენარის შესახებ წერილობითი ცნობები მხოლოდ XVIII საუკუნიდან მოიპოვება, მცენარის ქართული სახელწოდებაზე დაყრდნობით, შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ამ მცენარეს უძველესი დროიდან მოიხმარენ საქართველოში. ეს ფაქტი ივანე ჯავახიშვილს დასაბუთებული აქვს იმითაც, რომ სატაცურის ქართული სახელწოდება არც ერთ უცხოურ დასახელებას არ წააგავს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ უბრალო ჯიშებთან ერთად თეთრი სატაცურიც ყოფილა გავრცელებული, რომელიც უფრო ძვირფას სახეობად ითვლება.

დღესდღეობით ჩვენში ძირითადად ველურად გაზრდილ სატაცურს მოიხმარენ. ამ პროდუქტისგან კერძების მომზადება უფრო გავრცელებულია სამხრეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში. ყველაზე ხშირად მზადდება კვერცხით: ნედლ სატაცურს ჯერ მოწალავენ მდუღარე მარილიან წყალში, გადაწურულს მოშუშავენ ხახვთან ერთად ზეთში, მოაყრიან დაჭრილ ქინძს და მოასხამენ ათქვეფილ კვერცხს.

სატაცური ამავე მეთოდით უკვერცხოდაც მზადდება და სამარხვო კერძს წარმოადგენს. სატაცური ასევე ძალიან გემრიელია გარნირად, უბრალოდ მოხარშული, დაჭრილი ქინძით შეზავებული. ბარბარე ჯორჯაძე სატაცურის წვნიანის მომზადების ძალიან საინტერესო ვარიანტს გვთავაზობს: ზეთში იშუშება ხახვი, ემატება წყალი და დამტვრეული, ნედლი სატაცური. მოხარშულ წვნიანს ქინძი, ტარხუნა, ზაფრანა, მარილი და პილპილი ემატება. ფშავ-ხევსურეთში ამზადებენ სატაცურის მწნილს. ქიზიყში სატაცურს ჭინჭართან ერთად ხარშავენ, წურავენ და ნიგვზით კაზმავენ.

მაღაზიებში შეხვდებით დაკონსერვებულ სატაცურს, ძირითადად თეთრს. უნდა ითქვას, რომ დაკონსერვებული ახალი სატაცურის მხოლოდ აჩრდილია და თუ მანამდე ეს პროდუქტი არ გაგისინჯავთ, კონსერვით მის შეფასებას ნუ შეეცდებით.

24saati.ge
agrokavkaz.ge

Share Button

Related Articles

კარტლისი — აგროტექნოლოგიები
თქვენი რეკლამა
ტრაქტორი — ფერმერთა აპლიკაცია
აგროსფერო
კლაასი
თქვენი საეკლამო ბანერი
Georgian Dairy
AgroPlus
Organic Life ამერიკელებს ჩურჩხელაზე გადასვლას ურჩევს
324 Views

შეწყვიტეთ ენერგეტიკული ბატონების ყიდვა - ჩაანაცვლეთ ის ყურძნის წვენისა და ნიგვზის ნაზავის ნუგბარით, მოუწოდებს ამერიკული პოპულარული გამოცემა

სრულად
სამკურნალო მცენარეები
ალოე — სამკურნალო თვისებები და რამდენიმე რეცეპტი
5320 Views

ალოე (ლათ. Aloe arborescens) საქართველოში ველური სახით არ გვხვდება, მაგრამ იგი თითქმის ყოველ ოჯახს აქვს და ყველასათვის კარგადაა ცნობილი, როგორც ოთახის

სრულად
აგროკავკასია FB